کردهای سوریه تنهاتر از همیشه؛ مقاومت با دست خالی یا ترک خانه‌ها …

چهارشنبه ۱ آبان ۱۳۹۸ برابر با ۲۳ اکتبر ۲۰۱۹


امیرسالار خسروی – پس از شروع عملیات موسوم به چشمه صلح از طرف ارتش ترکیه، هزاران تن از کردهای ساکن مناطق مرزی میان ترکیه و سوریه مجبور شده‌اند خانه‌های خود را ترک گفته و تن به آوارگی دهند. سازمان ملل تعداد این افراد را دست‌کم صدهزار نفر اعلام کرده است.

ارتش ترکیه در مناطق مرزی ترکیه و سوریه

اردوغان و دولت ترکیه هدف خود از انجام این عملیات را حذف «تروریست»ها از این مناطق عنوان کرده‌اند. تروریست عنوانی است که آنها برای اشاره به یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) به کار می‌برند.

ترکیه حملات خود را از روز چهارشنبه، ۱۶ اکتبر، پس از عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از این مناطق آغاز کرد. بسیاری معتقدند فرمان دونالد ترامپ مبنی بر خروج سربازان آمریکایی از مناطق کردنشین، به مثابه چراغ سبزی بود که اردوغان از آن بهره جست تا جاه‌طلبی‌های منطقه ای خود را دنبال کند. هرچند که کاخ سفید این مسئولیت را متوجه خود نمی‌داند.

در این میان، فشارها در واشنگتن نیز بر ترامپ افزایش یافته و حتی بسیاری از چهره‌های حزب جمهوریخواه نیز با تصمیم او در مورد خارج کردن نیروهای آمریکایی از شمال سوریه مخالفت کرده‌اند از جمله میچ مک کانل رهبر جمهوریخواهان سنای آمریکا همزمان با پایان آتش‌بس توافق شده بین واشنگتن و آنکارا و از سوی دیگر دیدار اردوغان و پوتین در سوچی، گفته است: دونالد ترامپ باید نیروهای آمریکایی را در سوریه نگه دارد.

کردهای سوریه که اصلی‌ترین نیرو در مبارزه با داعش بودند و در نبرد با این گروه تروریستی تلفات بسیاری نیز دادند، اکنون متحد اصلی خود را از دست داده‌اند. آمریکا در طول نبرد با داعش همواره در کنار نیروهای کرد ایستاد و علاوه بر حضور نظامی‌ و رهبری ائتلاف جهانی، سلاح و جنگ‌افزار در اختیار آنان قرار می‌داد. امروز اما دونالد ترامپ نه تنها باقیمانده نیروهای آمریکایی که گفته می‌شود حدود هزار نفرند را از منطقه خارج کرده، بلکه جنگاوری نیروهای کرد را نیز زیر سوال برده و می‌گوید: خیلی‌ها وقتی به همراه آمریکایی‌ها می‌جنگند خوب کار می‌کنند؛ شما وقتی یک جنگنده ۱۰ میلیارد دلاری دارید که ۱۰ مایل جلوتر از خطوط شما شلیک می‌کند، جنگیدن دیگر خیلی آسان می‌شود.

مطمئنا حضور ۱۰۰۰ نیرو، از نظر نظامی‌ اهمیت چندانی ندارد اما اهمیت نیروهای آمریکایی در منطقه، نه به خاطر تفنگ‌های در دست‌شان بلکه به خاطر پرچم‌های روی بازوهایشان بود. تا زمانی که سربازان آمریکایی در مرز میان ترکیه و سوریه مستقر بودند، به دلیل اعتبار دیپلماتیکی که این سربازان با خود حمل می‌کنند، هیچیک از طرف‌های درگیر در جنگ سوریه نمی‌توانست یا نمی‌خواست به مواضع کردها که نیروهای آمریکا نیز در آن اقامت داشتند، حمله‌ای بکند یا آسیبی برساند. اما به محض خروج این نیروها، مناطق کردنشین به زیر آتش ارتش ترکیه رفته‌ است.

پس از موضع‌گیری‌های ترامپ و دیدار اردوغان با مایک پنس معاون رئیس جمهور آمریکا، رهبر آنکارا می‌بایست دیگر بازیگر مهم نمایش سوریه را نیز با خود همراه می‌کرد. به همین منظور رجب طیب اردوغان روز گذشته، ۲۲ اکتبر، به سوچی در روسیه رفت تا با ولادیمیر پوتین دیدار کند. او هدف خود از این دیدار را گفتگو با پوتین در مورد وضعیت سوریه عنوان کرد.

پس از یک جلسه طولانی هفت ساعته در سوچی، اردوغان و پوتین در یک کنفرانس مطبوعاتی از رضایت کامل خود از توافقات به دست آمده بر سر موضوع سوریه گفتند.

رجب طیب اردوغان و ولادیمیر پوتین

ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه صحبت خود را اینگونه آغاز کرد: رئیس جمهور ترکیه دلایل خود برای حمله را به من توضیح داد. من معتقدم که زمزمه‌های جدایی‌طلبی در شمال شرق سوریه (مناطق کردنشین) منشاء خارجی دارد. سوریه باید از حضور غیرقانونی نیروهای خارجی آزاد شود.

او سپس به زندانیان داعشی اشاره کرد که تا پیش از این توسط نیروهای کرد نگهداری می‌شدند و اکنون تحت کنترل ترک‌ها قرار دارند و همواره این ترس وجود داشته که با توجه به شرایط پیش آمده، دوباره بتوانند اقدامات تروریستی خود را از سر بگیرند. پوتین درباره این زندانیان گفت: عملیات ترکیه باعث قدرت گرفتن دوباره تروریست‌ها نمی‌شود. وی سپس ادامه داد که توافق با اردوغان دارای «اهمیت اساسی» برای آینده سوریه است.

در تفاهم‌نامه امضا‌شده توسط دو رئیس جمهور، توافق شده است که ترکیه و روسیه نیروهای خود را بطور مشترک در عمق ۱۰ کیلومتری خاک سوریه در امتداد مرز ترکیه مستقر کنند. بنابراین شرق و غرب منطقه‌ای که عملیات ارتش ترکیه در آن انجام شده بود، به استثنای قمیشلی، اصلی‌ترین منطقه کردنشین، به زیر کنترل ترک‌ها و روس‌ها خواهد رفت و در غیاب نیروهای آمریکایی به نظر نمی‌رسد برای اجرای این برنامه مانعی بر سر راه اردوغان و پوتین قرار داشته باشد.

بنابراین ترکیه منطقه امنی در شرق فرات به عمق ۱۰ کیلومتر از مرزهای خود خواهد داشت. نیروهای کرد اما طبق توافق انجام شده می‌بایست تا ۳۰ کیلومتر از مرز ترکیه عقب‌نشینی کنند و ضامن این عقب‌نشینی ارتش دولتی سوریه خواهد بود که در گذرگاه‌های اصلی نیز پلیس مرزی مستقر خواهد کرد. عقب‌نشینی کردها باید از روز ۲۳ اکتبر شروع شده و تا حداکثر ۱۵۰ ساعت دیگر به پایان برسد.

رئیس جمهور ترکیه در مورد توافق به دست آمده گفته است: امروز به همراه پوتین به یک توافق تاریخی رسیدیم؛ برای مبارزه علیه تروریسم، تمامیت ارضی و وحدت سیاسی سوریه و بازگشت پناهجویان.

مورد آخری که اردوغان به آن اشاره می‌کند اما یک کلیدواژه است. او از بازگرداندن پناهجویان صحبت می‌کند. پناهجویانی که طی ۸ سال جنگ داخلی سوریه، به تدریج به خاک ترکیه پناه برده‌اند و امروز به ابزاری در دست اردوغان تبدیل شده‌اند تا او به وسیله آنها از طرفی اروپاییان را بترساند و از آنها باجگیری کند، و از طرفی برای عملی کردن ایده‌آل‌های خود و دست بردن در بافت جمعیتی منطقه از آنها استفاده نماید.

بر اساس آمار منتشر شده در سال ۲۰۱۷ ، بیش از ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار پناهنده سوری در ترکیه زندگی می‌کنند. حدود ۳۰۰ هزار نفر از آنها در کمپ‌های پناهندگی دولتی بسر می‌برند و بقیه آنها در روستاها و شهرهای این کشور پراکنده‌اند. در ۲۴ فوریه سال ۲۰۱۷ مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه گفته بود: به‌محض ایجاد یک منطقه امن در سوریه، پناهندگان سوری می‌توانند «برای آغاز یک زندگی عادی» به آن منطقه بازگردند.

حال به نظر می‌رسد این پناهجویان قرار است به سوریه بازگردانده شده و بجای کردهایی ساکن شوند که در سال‌های گذشته به نوعی خودمختاری در شمال شرق سوریه دست یافته بودند. این امر در محاسبات دولت ترکیه، باعث به وجود آمدن شکاف جغرافیایی بین کردهای سوریه و کردهای ترکیه خواهد شد.

در همین حال، نیروهای کرد که خود را تنها یافته‌اند، اعلام کردند که طبق توافق آتش‌بس بین ترکیه و آمریکا، از منطقه شمال شرقی سوریه عقب‌نشینی کرده‌اند. مظلوم عبدی فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، در نامه‌ای به مایک پنس معاون رئیس جمهور آمریکا نوشته است که تمام نیروهای ی‌پ‌گ از منطقه خارج شده‌اند.

مظلوم عبدی

مسئله پر اهمیت دیگری که در کنفرانس مطبوعاتی پوتین و اردوغان مطرح شد، اشاره‌ی آن دو به توافق‌نامه ۱۹۹۸ آدنا بود. توافقی که طبق آن حافظ اسد، پدر بشار اسد و رئیس جمهور وقت سوریه، متعهد شد تا در مقابل به رسمیت شناختن حکومت‌اش در سوریه، حمایت از پ‌ک‌ک (حزب کارگران کردستان) را متوقف کند.

حال به نظر می‌رسد پوتین و اردوغان با یادآوری این مسئله به بشار اسد قصد دارند پیامی‌ به او برسانند: اگر می‌خواهی بمانی، همکاری کن!

با این اوصاف، از میان تمام بازیگران اصلی سوریه: آمریکا به کردها پشت کرده، آنکارا آنها را دشمن اصلی خود می‌داند و با روس‌ها نیز ساخته است، دولت مرکزی سوریه احتمالا آنها را قربانی ماندن اسد خواهد کرد، حکومت ایران و اروپایی‌ها هر دو بلاتکلیف‌اند و کاری از دستشان بر نمی‌آید.

اروپایی‌ها از یکسو از بحران پناهجو وحشت دارند و این موضوع باعث شده تا همواره تهدیدهای اردوغان مبنی بر بازکردن مرزهای ترکیه به روی پناهجویان برای ورود به اروپا، کارساز باشد. و از سوی دیگر برای تامین انرژی خود محتاج ترکیه‌اند. گازی که به اروپا می‌رسد، چه از روسیه بیاید چه از آذربایجان، در هر حال باید از ترکیه عبور کند تا به ایتالیا رسیده و از آنجا به اروپای غربی منتقل شود. از این رو اروپایی‌ها نمی‌توانند بطور جدی با اردوغان روبرو شوند و همانطور که کوریره دلا سرا می‌نویسد: اردوغان دوست- دشمنی است که «هنوز» به او نیاز دارند.

این شرایط باعث شده است تا کشورهای اروپایی جز چند محکوم کردن نمادین و تکیه بر شعارهای حقوق بشری، واکنش محکمی‌ در برابر حملات ترکیه به کردهای سوریه نداشته باشند. البته برخی دولت‌های اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، نروژ، فنلاند و هلند فروش جنگ‌افزار به ترکیه را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده‌اند که این نیز جز اقدامی‌ نمادین تعبیر نشده است چرا که آنچه تا کنون فروخته‌اند قطعا کار خواهد کرد!

جمهوری اسلامی ایران نیز با وجود اعتراض‌های مدنی در داخل کشور در محکوم کردن حملات ترکیه و حمایت گسترده ایرانیان از کردهای سوریه، به نظر نمی‌رسد در وضعیتی قرار داشته باشد که بخواهد علیه اردوغان موضع بگیرد چرا که برای دور زدن تحریم‌های آمریکا قطعا به او نیاز دارد و در شرایطی که هر روز در جهان منزوی‌تر می‌شود، نمی‌خواهد حمایت اردوغان را از دست بدهد. اردوغان نیز این موضوع را به خوبی درک کرده و با اشاره به حمایت مردم ایران از کردهای سوریه خطاب به حکومت ایران می‌گوید: صداهای ناخوشایندی از ایران به گوش می‌رسد و جمهوری اسلامی باید این صداها را خاموش کند!

در این شرایط، کردهای سوریه تنهاتر از همیشه در برابر دشمن مقتدر شمالی قرار گرفته‌اند و تنها دو راه پیش روی خود می‌بینند: مقاومت با دست خالی یا کوچ از سرزمین‌هایشان طبق خواست ترکیه.

*منبع: روزنامه‌های لااستامپا، لاریپوبلیکا، کوریره دلا سرا

برای امتیاز دادن به این مطلب لطفا روی ستاره‌ها کلیک کنید.

توجه: وقتی با ماوس روی ستاره‌ها حرکت می‌کنید، یک ستاره زرد یعنی یک امتیاز و پنج ستاره زرد یعنی پنج امتیاز!

تعداد آرا: ۰ / معدل امتیاز: ۰

کسی تا به حال به این مطلب امتیاز نداده! شما اولین نفر باشید

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/?p=174373

2 دیدگاه‌

  1. اين درس مهمى براى كردهاست

    جدایى طلبى به از دست دادن سرزمین منتهى مىشود.
    در عراق کرکوک از دست رفت و در سوریه کوچ اجبارى و جایگزینى سرزمینى.
    هیچ عقل سلیمى از جدایى طلبى حمایت نمى کند بلکه متأسف از از دست رفتن زندگى مردم عادى کرد است.
    کردها از نژادهاى ایرانى هستند. همراهى با آنان جزئى از علایق ایرانیان است.

  2. آرمین

    این منتشر کنید
    چرا اپوزیسیون ایران به کردهای سوریه این حق میده با دولتی اشغالگر در خاک سوریه و بر علیه دولت رسمی خودش با کمک دولت خارجی و اسلحه اون به جنگ دولت خودش بره نه تنها بد نیست بلکه از آنها قهرمان و اسطوره میسازن اما اگر همین کار یه اپوزیسیون ایرانی انجام بده خائن و جنایتکار مزدور و…… لقب میگیره چرا این اسطوره سازی از مجاهدین خلق نمیشه ؟؟ و اونا میشن خائن؟؟

Comments are closed.