کارگران ساختمانی که در داخل ایران به دلیل رکود عمیق بازار مسکن، غالبا بیکار هستند، در مهاجرت به کشورهای همسایه از جمله عراق نیز با مشکلات زیادی روبرو میشوند. این کارگران هم در داخل کشور و هم در کشور عراق که این روزها مقصد اصلی آنهاست دستمزد کافی و بیمه و مزایای شغلی ندارند. تأسفبار آنکه هیچ مقام و مسئولی در جمهوری اسلامی پیگیر وضعیت اسفناک این بخش از نیروی کار متخصص کشور نیست.
سالهاست که کارگران ساختمانی در ایران با مشکلات زیادی از جمله بیمه و اشتغال فصلی روبرو هستند. در سالهای اخیر رکود عمیق در بازار مسکن و کاهش ساخت و ساز سبب بیکاری بخش زیادی از این کارگران شده است. در مقابل کشورهای همسایه از جمله عراق با افزایش ساخت و ساز، بازار کار مناسبی برای کارگران ساختمانی ایران به شمار میرود و تعداد زیادی از کارگران به این کشور مهاجرت کردهاند. اما در آنجا نیز با مشکلات زیادی روبرو هستند.
بر اساس گزارشها، محرومیت از حداقل مزد و قرارداد کار رسمی تنها بخشی از مشکلات کارگران ایرانی در عراق است اما عدم رعایت اصول ایمنی و در خطر بودن جان کارگران مهاجر، یک معضل بسیار اساسیتر است.
کیهان لندن پیش از این در گزارشی بخشی از مشکلات این کارگران از جمله کار اقماری، هزینه زیاد رفت و آمد و چند بار در سال پرداخت عوارض خروج از کشور، و اسکان و امکانات نامناسب در عراق اشاره کرده بود.
عبدالله بلواسی فعال صنفی کارگران نانوا در مریوان در توضیح شرایط این کارگران گفته که «بسیار غیرقابل درک است تصور کردن رنج انسانهای شریفی که برای به دست آوردن چند دینار بیشتر تا چه اندازە سختی میکشند؛ در عراق چون ارزش دینار بیشتر از ریال است ناچاری کمتر بخوری، کمتر بخوابی، کمتر حرف بزنی و متاسفانه فقط باید چشم قربان بلد باشی! باید به دور از خانه و عزیزان فقط و فقط رنج ببینی؛ این شرایط بسیار دشوار است؛ نه از ایمنی کار خبری هست و نه از بیمه؛ آنجا کارگران به صورت روزمزد بدون قرارداد و امید به آینده کار میکنند.»
بلواسی افزوده است: «بدتر از اینها برای قبول کردن این همه رنج و ناعدالتی، با مجوز و پاسپورت رسمی از مرز عبور میکنی. آنگاه که پاسپورت شما مهر خروج از مرز خورد، به دیدگاه خیلیها یعنی به خارج از کشور سفر کردهای! مهاجرت برای یک لقمه نان از دیدگاه کسانی که برای به دست آوردن پول زحمت نکشیده باشند، معنی ندارد و سفر خارجی محسوب میشود. آنگاه همانها برای کارگر تصمیم میگیرند و برای هر بار خروج آنها را وادار میکنند دو برابر و بیشتر عوارض پرداخت کنند.»
https://kayhan.london/1398/11/03/%d9%85%d8%b4%da%a9%d9%84%d8%a7%d8%aa-%da%a9%d8%a7%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%85%d9%87%d8%a7%d8%ac%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%9b-%d9%82%d8%b7%d8%b9-%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7
به تازگی گزارشهایی نیز از افزایش حادثه در محل کار برای کارگران ایرانی شاغل در عراق منتشر شده است. تعداد کارگران ایرانی حادثه دیده در عراق کم نیست آنهم حوادثی که به واسطه کمبود تجهیزات ایمنی اتفاق میافتد.
میکائیل صدیقی رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی مریوان و سروآباد در همین ارتباط به خبرگزاری ایلنا گفته که «شرایط کاری کارگران مهاجر ایرانی در عراق مناسب نیست؛ به تبع نرخ بالای مهاجرت به این کشور میزان دستمزد کاهش یافته است. در این میان مزد ناکافی تنها مشکل نیروی کار مهاجر نیست؛ بلکه مصائب و مشکلات فراونی بر سر راه آنها قرار دارد. از محل اسکان تا فقدان ایمنی، چالشهای این گروه هستند. به طور قطع، نیروی کار مهاجر سقف مناسبی برای اسکان ندارد و برای تامین تکهای نان ناچار است که در شرایط غیرایمن کار کند.»
به گفته میکائیل صدیقی کارگران ساختمانی «اغلب برای ۲۸ روز به این کشور میروند و پس از این بازه زمانی به ایران بازمیگردند. و اگر این مدت زمانی حتی یک روز هم افزایش یابد، مبلغ ۲۰ هزار دینار عراقی معادل ۳۰۰هزار تومان جریمه میشوند. پرسشی مطرح میشود، آیا کارگران در این شرایط میتوانند برای همیشه در عراق ساکن شوند؟ پاسخ به این سوال منفی است، خانوادههای آنها نیز در ایران هستند. در جریان این سفر کاری، اگرچه مشکل معیشت آنها به صورت مقطعی برطرف میشود اما با معضلی بزرگتر به نام بیمه روبرو هستند.»
رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی مریوان و سروآباد گفته حدود ۳۶ هزار کارگر ساختمانی تنها در بخش کردستان عراق مشغول به کار بودهاند اما همچنان تأکید کرده که آمار مشخصی از تعداد کارگران ایرانی که برای کار عازم عراق میشوند وجود ندارد.
این در حالیست که به گفته این فعال صنفی، معاونت کارآفرینی وزارت کار باید وضعیت کارگرانی که برای مهاجرت کاری به دیگر کشورها از جمله عراق میروند را ساماندهی و آمار دقیقی از این کارگران داشته باشد. همچنین این معاونت میتواند برای ارائه خدمات ویزا و شرایط کار با دولت عراق وارد گفتگو شود.
میکائیل صدیقی معتقد است که اشتغال کارگران مهاجر در کشورهای همسایه نه تنها فرصت ارزآوری فراهم میآورد بلکه امکان دسترسی به فرصتهای شغلی را برای کارگران داخل ایران بیشتر میکند زیرا تعداد متقاضیان کار کمتر میشود. به گفته وی، در شرایط فعلی که نرخ تورم بسیار بالاست و کارگران در تنگنای معیشتی قرار دارند، شاید اشتغال در کشور همسایه فرصت مناسبی باشد. به ویژه در آستانه فصل زمستان میزان کارگران ساختمانی بیکار افزایش خواهد یافت. حال آنکه شرایطی باید ایجاد شود تا امکان اشتغال کارگران به صورت قانونی در عراق فراهم شود.
