روزنامه «وال استریت ژورنال» ۱۱ اوت (۲۰ امرداد) گزارش داد دیپلماتهای اتحادیه اروپا که در تلاش برای شکستن بنبست در مذاکرات برای «احیای برجام» هستند، امتیاز قابل توجهی را به تهران پیشنهاد کردهاند که هدف آن پایان دادن سریع به تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره فعالیتهای هستهای قبلی جمهوری اسلامی است.
یکی از موانع کلیدی برای توافق اتمی عدم پاسخگویی جمهوری اسلامی در مورد آثار اورانیوم کشف شده با منشاء انسانی و غیرطبیعی در سه سایت اعلام نشده داخل ایران است. مقامات جمهوری اسلامی اصرار دارند آژانس این پرونده را ببندد اما آژانس چنین تقاضایی را نپذیرفته و خواهان پاسخ و توضیح قانعکننده از سوی رژیم ایران است.
اسرائیل و بعضی مقامات غربی میگویند اورانیوم کشف شده در سال ۲۰۱۹ در ایران نشان میدهد تهران در مقطعی برنامههای مخفیانه تسلیحات اتمی داشته اما شماری از مقامات جمهوری اسلامی ادعا میکنند با اهداف صلحآمیز پروژههای اتمی را پیش بردهاند و برخی دیگر مثل علی مطهری عضو پیشین هیأت رئیسه مجلس اعتراف کردهاند که «از همان ابتدا دنبال ساخت بمب اتم بودیم» یا فریدون عباسی دوانی تأکید کرد که با وجود فتوای علی خامنهای مبنی بر حرام بودن ساخت بمب اتم محسن فخریزاده برای ساخت آن سیستم ایجاد کرد.
در گزارش وال استریت ژورنال بطور دقیق مشخص نشده که چه امتیازاتی برای جمهوری اسلامی در نظر گرفته شده و در ازای آن چه مطالباتی مطرح شده است اما به نقل از چند منبع نزدیک به مذاکرات آمده اتحادیه اروپا پیش از اینکه پیشنهاد خود برای گنجاندن مسئله «مصالحه» در مورد تحقیقات پادمانی را در متن توافق قرار دهد، این مسئله را با آمریکا و همچنین سه طرف اروپایی مطرح و موافقت آنها را جلب کرده است.
اتحادیه اروپا در این متن پیشنهادی، با هماهنگی آلمان، فرانسه، انگلیس و آمریکا اعلام کرده است که «در ازای پاسخ سریع ایران به آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره ذرات اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلام نشده این کشور» پرونده این مسئله در شورای حکام بسته خواهد شد.
آنچه وال استریت ژورنال به آن اشاره کرد ارائه یک بسته تشویقی به جمهوری اسلامی بعد از همکاری احتمالی تهران با آژانس است اما جزئیات آن مشخص نیست.
رافائل گروسی در تهران: موضوعات خاص حل نشده و تا حل نشود توافق در کار نیست
والاستریت ژورنال مینویسد که اگر طرفین با این توافق موافقت کنند آژانس بینالمللی انرژی اتمی در شرایط سختی قرار میگیرد زیرا اجرای توافق تا حد زیادی به ارزیابی آژانس از همکاری با تهران متکی خواهد بود. سخنگوی آژانس از اظهار نظر در این مورد خودداری کرده است.
دو منبع آگاه گزارش دادند که اتحادیه اروپا به جمهوری اسلامی ایران و سایر طرفین احیای برجام اعلام کرده که تا ۲۴ امردادماه باید پاسخ مثبت یا منفی خود درباره متن پیشنهادی جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی این اتحادیه را اعلام کنند.
ودانت پاتل معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا میگوید ایالات متحده و کشورهای اروپایی آماده احیای برجام هستند و این ایران است که باید خواستههای فرابرجامی خود را کنار گذاشته و تصمیم نهایی بگیرد.
این مقام آمریکایی تأکید کرد واشنگتن و متحدانش فارغ از اینکه برجام احیا شود یا نه، خود را برای سناریوهای مختلف آماده میکنند.
از سوی دیگر تام نایدز سفیر آمریکا در اسرائیل، در مصاحبه با شبکه ۱۳ اسرائیل با اشاره به بنبست خورد مذاکرات برای «احیای برجام» گفت که همه گزینهها برای مقابله با اتمی شدن جمهوری اسلامی روی میز است.
رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سفری که اسفند ۱۴۰۰ به تهران داشت اعلام کرد موضوعات خاص حل نشده و تا حل نشود توافق در کار نیست.
مقامات جمهوری اسلامی پیش از این اصرار داشتند تنها در شرایطی توافق خواهند کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فهرست سازمانهای تروریستی آمریکا حذف شود و دولت آمریکا برای عدم خروج مجدد از برجام تضمین دهد و آژانس پرونده آثار اورانیوم کشف شده در تأسیسات اتمی ایران را ببندد. به هیچکدام از این تقاضاها از سوی اروپا و آمریکا اعتنایی نشد.
محمد جمشیدی معاون سیاسی دفتر ابراهیم رئیسی «قاضی مرگ» جمعه گذشته در توییتی نوشت که توافق نهایی «فقط زمانی حاصل خواهد شد که ادعاهای پادمانی حل و فصل شده باشد.»
