سرپرست دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی از اجرای طرح «اسکن عنبیه» برای ثبت اطلاعات هویتی کودکان کار در سه ماه آینده خبر داده است. این اقدام پارسال در مشهد اجرا شده بود.
سازمان بهزیستی به عنوان یکی از دستگاههای مسئول «ساماندهی» کودکان کار از تیرماه پارسال طرح شناسایی از طریق اسکن عنبیه از کودکان کار و خیابان را در ۱۲ استان از جمله تهران و مشهد شروع کرد.
در قالب این طرح، چشمهای کودکان کار و خیابان، وسیلهای برای تعیین هویت آنهاست و با استفاده از دستگاههایی، عنبیه چشم را اسکن میکنند و از این طریق، کودکان شناسایی، سپس «ساماندهی» میشوند! معلوم نیست این کار چه نقش عملی در «ساماندهی» آنها که تأمین اقتصادی و آموزش مهمترین آنهاست، بازی میکند!
محمدرضا حیدرهایی سرپرست دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی، درباره سرانجام این طرح گفته که تا سه مایه آینده با تأمین اعتبار برای تهیه دستگاههای اسکن عنبیه اجرا میشود.
او گفته است: «پس از آن برنامهریزی میکنیم تا اطلاعات هویتی همه کودکان کار ثبت شود.»
محمدرضا حیدرهایی سرپرست دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی بار دیگر موضوع بحرانی کودکان کار را به شناسایی مراکز تجمع و مناطق استقرار آنان منوط دانسته که اکنون دستکم ۴ سال است که هرکدام از مسئولان مربوطه از جمله شهرداریها و بهزیستی، در قدمهای ابتدایی آن نیز نیستند.
به گفتهی حیدرهایی، این سازمان قص دارد تا «اطلاعات جامع و کاملی از حضور کودکان در سطح شهر مثل اینکه کودکان کار بیشتر در چه مناطقی حضور دارند و چه نوع کاری انجام میدهند، به دست آورد و سپس در جهت کاهش حضور کودکان کار در سطح شهر یا به حداقل رساندن این کودکان برنامهریزی کند»!
این مقام مسئول در سازمان بهزیستی، آمار کودکان کار و خیابان را «حدود ۶هزار» نفر در کل کشور اعلام کرد و ۸۰درصد آنان را «غیرایرانی و اتباع» خواند. کارشناسان و فعالان امور اجتماعی ولی در فقدان آمار دقیق و قابل اطمینان دولتی، شمار کودکان کار را حتی یک میلیون نفر تخمین میزنند که با افزایش بحرانهای اجتماعی و اقتصادی سیر صعودی نیز داشته است.
طرح پنجگانه «شناسایی و ساماندهی کودکان کار» یکی از دهها طرح ارائه شده از سوی نهادهای اجتماعی در موضوع کودکان کار به عنوان یک معضل اجتماعی است که تا کنون نه تنها موفق عمل نکرده بلکه شمار کودکان کار به ویژه به دلیل حل نشدن مشکلات معیشتی خانوادهها، و افزایش سرسام آور قیمتها رو به افزایش است.
آنگونه که کارشناسان انتقاد میکنند، طرحهای جمعآوری کودکان کار، اقدامات تبلیغاتی، مقطعی و فاقد دیدگاه صحیح کارشناسی است که بدون در نظر گرفتن ریشههای پدیده کودکان کار، با صرف بودجههایی در حد جمعآوری و شمارش آنها برمیآید و کارآیی لازم را ندارد.
طرح «شناسایی و ساماندهی کودکان کار» در سال ۷۳ ارائه شد و در سال ۸۴ به تصویب رسید. در قانون برنامه ششم توسعه و همچنین آیین نامه شورای اجتماعی در سال۹۳، نیز مصوباتی در این زمینه ارائه شد ولی همواره با یک شکست بزرگ روبرو بوده و نقدهای جدی به آن وارد است.
این طرحها که وجهه «ضربتی و پلیسی و امنیتی» دارند، کودکان کار را به عنوان یک مجرم در نظر میگیرند و قوانین حقوق بشر را آشکارا زیر پا میگذارند تا بتوانند کودکان را از سطح خیابان و چهارراهها فقط «جمعآوری» کنند. دخالت قوه قضاییه نیز با همکاری سازمان بهزیستی انتقاد فعالان عرصه حقوق کودکان را به دنبال داشت که از ابتدای آبان پارسال همان برنامه تکراری ساماندهی و شناسایی کودکان را ارائه کردهاند.
