گزارشها نشان میدهد که جمهوری اسلامی و ترکیه پروژههای خود را جهت ساخت کارخانههای بزرگ در روسیه و اوکراین برای تولید تعداد زیادی از پهپادهای «شاهد» و «بیرقدار» (Bayraktar TB2) پیش میبرند.
پایگاه خبری «فوربس» در همین ارتباط مینویسد پنجم ژانویه (۱۵ دیماه) یک هیئت بلندپایه جمهوری اسلامی ایران از شهر یلابوگا روسیه، در حدود ۶۰۰ مایلی شرق مسکو، بازدید کرد. جمهوری اسلامی و روسیه برنامههای بلندپروازانهای برای ساخت کارخانهای بزرگ در آنجا دارند که حداقل شش هزار پهپاد بر اساس طرحهای ایران تولید خواهد کرد. جمهوری اسلامی قبلاً صدها پهپاد انتحاری «شاهد ۱۳۶» برای جنگ علیه اوکراین به روسیه داده است.
گزارشهایی مبنی بر اینکه مسکو و تهران برنامههایی برای ایجاد خطوط مونتاژ در خاک روسیه داشتهاند، اولین بار در اواخر سال ۲۰۲۲ منتشر شد. تهران از هواپیماهای مسافربری و شناورهای غیرنظامی برای قاچاق پهپادهای خود به روسیه استفاده میکند.
روز ۲۴ ژانویه، نشانههای بیشتری از طرح ساخت چنین کارخانهای در روسیه آشکار شد که نشان میداد این پروژه در حال پیشرفت است. واسیل بودنار سفیر اوکراین در ترکیه، در یک نشست خبری گفت که «کل چارچوب قانونی» برای کارخانه ساخت پهپاد بیرقدار ترکیه در اوکراین تکمیل شده است. پهپاد بیرقدار ترکیه به حدود ۳۰ کشور جهان صادر میشود.
🛩برای پوتین مهم نیست آوار سیاستهایش سر #سوریه یا #ایران خراب شود!وقتی در اوج تنشهای منطقه ارسال«صدها #پهپاد_انتحاری ایران به #روسیه»مطرح شده یعنی کشاندن پای رژیم به #جنگ_پوتین! روسیه در سوریه نیز رژیم را مثل نوچه و گماشته به جنگ کشاند.#نظام_روسوفیلhttps://t.co/0TyZwRx3hh pic.twitter.com/HzNsx6iiRs
— KayhanLondon کیهان لندن (@KayhanLondon) July 13, 2022
بودنار گفت: «شرکتی وجود دارد که در حال حاضر در اوکراین فعالیت میکند و یک پروژه عملی را آماده کرده است… ما انتظار داریم این کارخانه طی دو سال آینده به بهرهبرداری برسد و تولید کالاهایی با قطعات اوکراینی را آغاز کند.»
این تخمین بر اساس صحبت «هالوک بیرقدار» مدیرعامل شرکت بیرقدار است که در اواخر اکتبر ۲۰۲۲ به رویترز گفته بود «با تداوم جنگ برنامههای ساخت این کارخانه پیشرفت داشته و احتمالاً ظرف دو سال آینده آن را به پایان برسانیم.» بیرقدار همچنین در اوایل ماه گذشته در دیدار با ولودیمیر زلینسکی رئیس جمهوری اوکراین در کییف، جزئیات مربوط به ساخت کارخانه هواپیماهای بدون سرنشین را مورد بحث قرار داد.
ترکیه قبل از حمله روسیه به اوکراین دستکم ۵۰ فروند پهپاد به آن کشور فروخته بود. جمهوری اسلامی از اوت ۲۰۲۲ (امرداد ۱۴۰۱) صدها پهپاد انتحاری همراه با انواع «مهاجر-۶» را به روسیه تحویل داده است.
تاسیسات پهپاد بیرقدار در اوکراین در زمینی به مساحت ۳۰ هزارمتر با ظرفیت ۳۰۰ نیروی کار راهاندازی خواهد شد. قرار است در آن دو نوع پهپاد بزرگ و پیشرفته و نوعی از پهپادهای انتحاری تولید شود.
در این پهپادها از قطعات ساخت اوکراین نیز استفاده میشود. چنین تأسیسات قابل توجهی برای تولید این پهپادها در اوکراین میتواند فشار روی ترکیه را برای ساخت آن کاهش دهد. این شرکت خصوصی میتواند ۲۰ پهپاد در ماه بسازد، اما به دلیل تقاضای عمومی برای سیستمهایش، با تأخیر سه ساله برای تحویل سفارشها مواجه است.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی و روسیه برنامههایی برای تقویت مدل جدیدی از «شاهد ۱۳۶» دارند که میتواند بُرد و سرعت آن را افزایش دهد. مدل فعلی کُند و پر سر و صدا است و آنها را به اهداف نسبتاً آسانی برای دفاع هوایی اوکراین تبدیل کرده است. کییف با سرنگونی ۴۵ فروند از آنها به استقبال سال ۲۰۲۳ رفت. طبق گزارشها، مسکو مجبور شد در اواخر سال ۲۰۲۲ بعضی از معایب «شاهد ۱۳۶» را اصلاح کند.
مشخص نیست که آیا از همین نوع پهپادهای ایرانی در روسیه تولید میشود یا مدلهای دیگر قرار است ساخته شوند. اکنون موضوع بر سر ساخت پهپادهای «آرش-۲» است که محمولههای انفجاری سنگینتری را میتوانند حمل کنند.
در گزارش فوربس اشاره نشده که «آرش-۲» ساخت ارتش جمهوری اسلامی است.
⚫️🔴فرمانده نیروی زمینی #ارتش جمهوری اسلامی: «پهپاد #آرش۲ قابلیتهای منحصر به فردی دارد و برای حمله به #حیفا و #تلآویو ساخته شده! فرمانده ارتش ساختاری برای نابودی #اسرائیل ایجاد کرده» اما «من اجازه ندارم درباره این ساختار صحبت کنم!»#نظام_خرابکار#نظام_لاف_گزاف#تهدید pic.twitter.com/bKLBEX5idd
— KayhanLondon کیهان لندن (@KayhanLondon) September 12, 2022
با این حال، بعید است که تولید انبوه پهپاد در هر یک از این مراکز به این زودیها آغاز شود. در مورد اوکراین، جدول زمانی دو ساله ممکن است بسیار خوشبینانه باشد، حتا اگر در زمان صلح باشد. با وجود این، بازدید هیئت ایرانی از روسیه و تأکید مجدد مقامات اوکراینی و ترکیهای در مورد پروژه ساخت پهپادهای بیرقدار در اوکراین قویاً نشان میدهد که این کارخانهها میتوانند فعالیتهای رقابتی خود را در نیمه دوم این دهه آغاز کنند.
در همین حال خبرگزاری بلومبرگ گزارش میدهد روسیه برای تأمین قطعات و کمبود تسلیحاتی خود سراغ رژیم ایران و کره شمالی رفته است. از سوی دیگر دو سناتور آمریکایی، جیم ریش و باب منندز، قصد دارند پیشنویس قوانینی را برای حفاظت از غیرنظامیان در برابر تهدیدات پهپادی و موشکی رژیم ایران ارائه دهند.
در طرحها تأکید شده تهدیدات پهپادی رژیم ایران در حال تغییر ساختار و چیدمان امنیتی در سراسر خاورمیانه است.
