قیمت دلار روز گذشته مرز ۶۰ هزار تومان را هم رد کرد اما پس از آنکه ساعاتی روند نزولی قیمتها در بازار حاکم شد، دوباره قیمتها با شیبی ملایم افزایش یافت. هرچند جمهوری اسلامی با سازماندهی اخبار تلاش دارد از افزایش بیشتر قیمت ارز جلوگیری کند اما اظهارات نمایندگان مجلس شورای اسلامی نشان از بیبرنامگی و عدم کنترل مدیریتی دولت بر بازار ارز دارد.
قیمت دلار روز گذشته با ثبت نرخ جدیدی وارد کانال ۶۰ هزار تومان شد، قیمت ساعاتی بعد حدود ۴ هزار تومان ریزش کرد اما بعد با شیبی ملایم رو به افزایش رفت. قیمتهای ارائه شده از بازار ارز ایران در پیش از ظهر امروز دوشنبه هشتم اسفند نشان از قیمتی حدود ۵۸ هزار تومان برای دلار دارد.
قیمت دیگر ارزهای رایج در بازار ایران نیز به موازات دلار دچار نوسان شده بطوری که قیمت یورو در کانال ۶۰ تا ۶۱ هزار تومان و درهم امارات در محدوده قیمتی ۱۶ هزار تومان قرار گرفته است.
قیمتها در بازار طلا هم همچنان در حال افزایش است. از صبح امروز هر سکه طلا ۳۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۳۴ میلیون تومان معامله شده و هر مثقال طلای ۱۸ عیار نیز ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است.
افزایش بیامان قیمتها از یکسو سبب برگزاری نشست غیرعلنی در مجلس شورای اسلامی شده و از سوی دیگر اعضای شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا را شامگاه یکشنبه هفتم اسفند به نشستی پشت درهای بسته کشاند.
مقامات حکومت معتقدند افزایش قیمتها در بازار ارز غیرطبیعی و تحت توطئهای سازمانیافته اتفاق میافتد. این ایده از سوی رسانههای حامی دولت رئیسی نیز به شکل گسترده تکرار میشود. از جمله حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان چاپ تهران نوشته که «همه شواهد حکایت از آن دارند که اختلال در بازار ارز طبیعی نیست بلکه توطئهای حساب شده و تدارک دیده از سوی دشمنان است و برای مقابله با این توطئه، دستگاهها و مراکز اطلاعاتی و امنیتی بیشترین وظیفه را بر عهده دارند. مسامحه را کنار بگذارید و در برخورد با مافیای ارز کمترین ترحمی نداشته باشید.»
حسین شریعتمداری بیتوجه به دلایل اقتصادی که سبب افزایش تقاضا در بازار ارز و کاهش ارزش پول ملی شده، نوشته که «آیا شایسته است که یک مشت انساننمای بیسرو پا با حمایتهای آشکار و نهان دشمنان بیرونی با لطایفالحیل و ترفندهای گوناگون در سیستم ارزی نظام دست به اخلال بزنند و مدیریت ارزی کشور را از دست مدیران شایسته و دلسوز دولت مردمی خارج کرده و در اختیار خود بگیرند؟!»
سردار پاسدار احمد وحیدی وزیر کشور جمهوری اسلامی نیز روز گذشته وضعیت بازار ارز را متأثر از «توطئه» خوانده و گفته بود که «ما فقط مسائل اقتصادی را در التهابات بازار ارز دخیل نمیدانیم، توطئهای است که دشمن دنبال میکند تا وقتی در صحنه اغتشاشات نتوانست به جایی برسد، در صحنه اقتصادی و موضوع ارز دخالت کند و آن را مبنایی برای ایجاد ناآرامیها در کشور کند.»
کاظم صدیقی نماینده علی خامنهای و امام جمعه تهران نیز روز گذشته هفتم اسفندماه گفته بود جنگ اقتصادی سختتر از جنگ نظامی است اما «با دعا میتوان از این برهه هم به خوبی گذر کرد.»
این ایده پیشتر نیز از سوی مقامات دولتی به اشکالی دیگر مطرح شده بود. احسان خاندوزی وزیر اقتصاد جمهوری اسلامی و محمدرضا فرزین رئیس کل بانک مرکزی نیز در اظهاراتی تأکید کرده بودند که قیمتها در بازار آزاد ارز «واقعی» نیست!
تئوری توطئه مقامات نظام درباره قیمت دلار؛ فاجعهی «سقوط ارزش ریال» ادامه دارد
بانک مرکزی هم ادعا کرده که ۷۰۰ میلیون دلار ارز به بازار تزریق کرده است. اگر این ادعا درست باشد هم نشان از فاجعه عمیقی در بازار ارز و اقتصاد کشور دارد چون با تزریق این مبلغ طی شبانه روز گذشته دلار کمتر از ۱۰ درصد کاهش قیمت پیدا کرده است!
طی روزهای گذشته گرانی ارز مجلس شورای اسلامی را به تکاپو وا داشت تا نشستی درباره وضعیت قیمت ارز و طلا با حضور وزیر اقتصاد، رئیس کل بانک مرکزی و معاون اول رئیس جمهور برگزار کند. این جلسه هفته گذشته به دلیل درگذشت مادر همسر رئیس کل بانک مرکزی لغو و در نهایت به صورت غیرعلنی در هفته جاری برگزار شد. نتیجه این جلسهی پشت درهای بسته اما نتوانست برای نمایندگان امیدوارکننده باشد.
علیرضا بیگی نماینده تبریز در گفتگو با وبسایت «اقتصادسنج» گفت که محمد مخبر معاون اول ابراهیم رئیسی به صراحت به نمایندگان اعلام کرد که «ما راه حل بهتری برای مدیریت بازار ارز نداریم» و «همینه که هست».
علیرضا بیگی گفت سخنان مخبر «غیرمسئولانهترین سخن یک مقام دولت» بود و افزود که «استنباط ما از جلسه با تیم اقتصادی دولت این است که برنامهای برای برونرفت از شرایط موجود وجود ندارد.»
بیکفایتی دولت در مدیریت بازار ارز و همراهی محمدباقر قالیباف با دولت سبب تنشهایی در مجلس شورای اسلامی شده است. از جمله درگیری لفظی میان ناصر موسوی لارگانی نماینده فلاورجان و محمدباقر قالیباف رئیس مجلس در نشست علنی امروز بود.
ناصر موسوی لارگانی نماینده فلاورجان با انتقاد از بیتفاوتی دولت به فاجعه آفریده شده توسط دولت در بازار ارز و همراهی رئیس مجلس با سیاستهای دولت خطاب به محمدباقر قالیباف گفت که «شما دیروز گفتید دولت باید برای ارز کمیته مشخص کند. دولت کجاست؟ شما تازه میگویید دولت! پس مجلس کجای کار است؟!»
موسوی لارگانی افزود که «مردم امروز نمی توانند حتی نان بخرند و همه قیمت ها لحظه ای افزایش پیدا می کند. خواهش من این است شما ورود پیدا کنید.»
محمدباقر قالیباف در این جلسه گفت که «مگر کسی امروز مانع نظارت مجلس است؟! افتخار مجلس این است که ما ۴۰ روز قبل این شرایط را پیشبینی میکردیم. ما کار خودمان را انجام دادیم. در جلسه غیرعلنی اینگونه بحث شد که یک گروه مشترک از دولت و مجلس همفکری کنند. ما اشکالات را گفتیم و پیگیری هم میکنیم.»
شامگاه یکشنبه هفتم اسفند نیز شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا نشستی درباره وضعیت بازار ارز را پشت درهای بسته برگزار کردند. خروجی این جلسه تصویب بسته پیشنهادی بانک مرکزی برای دریافت اختیارات لازم با هدف مهار قیمت ارز و حفظ ارزش پول ملی بود.
جزییات زیادی از این نشست در رسانههای داخلی منعکس نشده اما در گزارشی با جملات کلیشهای آمده که «سران قوا و اعضای شورا در این جلسه با تاکید بر لزوم هماهنگی و همکاری مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه و دستگاههای اجرایی برای کنترل و کاهش نرخ ارز و تامین ارز برای واردات کالاهای مورد نیاز، بسته پیشنهادی بانک مرکزی برای دریافت اختیارات لازم با هدف مهار قیمت ارز و حفظ ارزش پول ملی بررسی و به تصویب رساندند.»
در این جلسه همچنین بانک مرکزی گزارشی از اقدامات انجام شده در زمینه همکاری صادرکنندگان بخشهای دولتی و غیردولتی برای عرضه ارزهای حاصل از صادرات در سامانه بانک مرکزی و مرکز مبادله و چگونگی تامین ارز مورد نیاز کالاهای وارداتی ارائه کرده است.
احسان خاندوزی وزیر اقتصاد و امور دارایی جمهوری اسلامی نیز در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره «اختیارات ویژه بانک مرکزی در بازار ارز» گفته که یکی از اختیاراتی که این نهاد ارشد دولتی پیشتر به دنبال آن بود در حوزه «عدم بازگشت ارز صنایع بورسی» بود که در این بسته آمده است.
بر اساس توضیحات احسان خاندوزی «تمامی صنایع کشور» حتی مجموعههای دولتی شامل حوزه نفت و صنعت و سایر صادرکنندگان باید در بخش ارزهای حاصله از منابع صادراتی، از بانک مرکزی جمهوری اسلامی تبعیت کنند.
همانطور که علیرضا بیگی نماینده تبریز هم گفته، مقامات دولتی هیچ توضیحی برای وضعیت ایجاد شده در بازار ارز ندارند. احسان خاندوزی پس از نشست غیرعلنی مجلس نیز به جای توضیح دلایل اقتصادی و سیاسی که وضعیت بازار را به اینجا رسانده به فرافکنی پرداخته و گفته که «پشت پرده اختلالات بازار ارز شناسایی شده و به زودی نهادهای امنیتی و اطلاعاتی و قضایی تکلیف این افراد را مشخص خواهند کرد.»
بانک مرکزی در دوم اسفند بازار تبادل ارز و طلا را نیز راهاندازی کرد اما این بازار هیچ اثری در کنترل قیمتها نداشت و نرخ ارز بیتوجه به این بازار در حال افزایش بود.
در همین حال به نظر میرسد مقامات حکومتی به دنبال ایجاد جوّ روانی برای مهار قیمتها در بازار ارز هستند. از جمله حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی هم با بیان اینکه «در حال تنظیم مرحله جدیدی از گفتگوها با عربستان هستیم» گفته که «وزیر خارجه عراق که از سفر واشنگتن برگشتند حامل این پیام بودند که طرف آمریکایی برای جمعبندی توافق آمادگی دارد. ما نیز همواره از مسیر دیپلماسی و مذاکره استقبال کردهایم و از مذاکره فاصله نگرفتهایم.»
اینهمه در حالیست که آنچه از سوی هیچیک از مقامات دولت یا نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورد تأکید قرار نمیگیرد کاهش ارزش پول ملی و فاجعه پیرو آن در بازارهای مختلف و تورم است. چند ماه پیش کارشناسانی از جمله محمد افقه اقتصاددان و استاد دانشگاه جندیشاپور اهواز نسبت به رسیدن دلار به ۶۰ هزار تومان هشدار داده بودند.
مرتضی افقه اکنون در گفتگو با «شرق» گفته که «برای اقتصاددانان محرز بود که در غیاب درآمدهای نفتی و در حالی که منابع دیگر تهی شده بودند و در حالی که انبوهی از نیروهای انسانی فوج فوج از کشور خارج میشوند حتی یک دولت قوی هم نمیتوانست کشور را خوب اداره کند، چه برسد به اینکه در حال حاضر، ضعیفترین تیم اقتصادی در سختترین شرایط در راس دولت است.»
این اقتصاددان افزوده که «وقتی دولت نتواند هزینه هایش را کاهش دهد، ناچار است استقراض کند که موجب پمپاژ نقدینگی خواهد شد. از طرف دیگر احساس ناامنی را در ذهن تولیدکننده و مصرف کننده ایجاد میکند. هر روز هم یک کشور ما را تهدید میکند، مشکل دورنمای حل تحریمها هم که فعلا کاملا منفی شده و این اثر روانی باعث شده که مردم به فکر بیفتند و سطح تقاضا به صورت غیراقتصادی افزایش پیدا کند.»
به گفته مرتضی افقه در شرایط کنونی فقط توافق و رفع تحریم میتواند کنترل در بازار ارز ایجاد کند: «دولت بنا بود نقدینگی را کنترل کند که نتوانست، چون ساختارهای موجود دولتی نقدینگی زا هستند؛ بنابراین هیچ کدام از این مسائل متوقف نشده است. در این شرایط تنها خبر رفع تحریمها و سیگنالهای مثبت آن میتواند رشد چشمگیر قیمت دلار و ارز را متوقف کند و کاهشی هم در کار نیست.»
