اعضای دولت مسعود پزشکیان ادعای کسری بودجه ۱۰۰۰ هزار تا ۸۵۰ هزار میلیارد تومانی تا نیمه نخست امسال را مطرح کردهاند. برخی اقتصاددانان با رد ادعای دولت معتقدند این ارقام از کسری بودجه غیرواقعی است و دولتمردان پزشکیان برای توجیه «شوکدرمانی» درباره کسری بودجه اغراق میکنند.
طی هفتههای گذشته برخی مقامات دولت مسعود پزشکیان آمارهایی عجیب درباره کسری بودجه امسال که برنامه بودجهای آن سال گذشته توسط دولت ابراهیم رئیسی تدوین شده است مطرح کردهاند.
از جمله عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد دولت گفته که کسری بودجه امسال به رقم ۸۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. او مدعی شده که در سال ۱۴۰۲ میزان ثروت نقدی برای تبصره ۱۸ دو همت بیشتر نبود و بقیه اوراق بود که تقریباً ۲۴ همت بود. در سال ۱۴۰۳ دچار کسری بودجه شدیم و بخشی از بودجه عمومی را در هدفمندی هزینه کردیم که در بخش هدفمندی هم کسری داریم.
او توضیح داده که قرار بود کمبود بودجه از محل هدفمندی یارانهها جبران شود، اما این بخش نیز با کسری قابل توجهی روبرو و سبب تخصیص بخشی از بودجه عمومی به هدفمندی یارانهها در ششماهه اول سال جاری شده است.
عبدالناصر همتی همچنین گفته که دولت برای تأمین منابع تبصره ۱۸ که به تولید و اشتغال اختصاص دارد، با کمبود بودجه روبرو است، اما بانکها برای حل این مشکل اعلام آمادگی کردهاند.
محمدرضا عارف معاون اول مسعود پزشکیان ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۳ اعلام کرد در اقتصاد با یک مسئله جدی ناترازی مواجه هستیم. وی گفته بود که تا پایان نیمه نخست سال کسری عملیاتی بودجه ۱۴۰۳ به ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
دولت مسعود پزشکیان در نخستین روزهای آغاز به کار با موافقت علی خامنهای مبلغ ۳۵۰ هزار میلیارد تومان از «صندوق توسعه ملی» برداشت کرد تا بخشی از هزینههای جاری از جمله معوقات پرستاران را پرداخت کند. این برداشت نشان میداد خزانه دولت حتی برای هزینههای جاری حقوق کارکنان دولت نیز خالی است!
مسعود پزشکیان هفته سوم شهریورماه درباره برداشت از صندوق توسعه ملی توضیح داد که «این منبع با اجازه مقام معظم رهبری از محل منابع صندوق توسعه ملی پرداخت به پرستاران، کشاورزان، معلمان و داروی مورد نیاز انجام خواهد شد.»
فرشاد مومنی اقتصاددان در گفتگو با وبسایت «جماران» میگوید که اعضای تیم اقتصادی دولت پزشکیان برای توجیه شوکدرمانی درباره کسری بودجه اغراق میکنند.
این اقتصاددان نزدیک به اصلاحطلبان با بیان اینکه «آماده مناظره با مسئولان اقتصادی هستم» تأکید کرده که علائم و نشانههایی وجود دارد که برخی مسئولان اقتصادی کشور درباره کسری مالی به میراث مانده از دولت رئیسی، سطوحی از اغراق را روا می دارند که از نظر خودشان ضرورت شوک درمانی را توجیه کنند.
فرشاد مومنی خطاب به پزشکیان هشدار داده که «آقای پزشکیان اگر چنین تصمیماتی به نفع شما و دولتتان است، ادامه دهید، در غیر این صورت اگر از تیم کارشناسی تان چنین تصمیماتی بیرون می آید که تا این میزان از جهت بنیه دانایی،کیفیت نازلی دارد، خواهش میکنم رئیس جمهور این سند را به فوریت از مجلس پس بگیرد و برای اعتبارسنجی به شاخه فرهنگستان علوم بدهد. این به نفع کشور است و همه از آن نفع می برند.»
او افزوده که «اگر در سند لایحه بودجه خطاهای پرشمار کم باشد، رئیس جمهور و مسئولان اقتصادی هم نفع می برند و فقط مافیاها، لاشخورها و رانتخوارها زیان میکنند.»
مرتضی افقه استاد دانشگاه جندیشاپور اهواز نیز یکی دیگر از اقتصاددانانی است که اعداد مورد ادعای تیم اقتصادی دولت پزشکیان درباره کسری بودجه سال جاری را غیرواقعی ارزیابی کرده است.
مرتضی افقه گفته رقمی که آقای همتی گفتند کمی غیرواقعی و زیاد است و گویی میخواهند بستری را فراهم کنند تا به هدف خود که افزایش نرخ ارز است برسد. دولت فعلاً به دنبال این است تا از طریق افزایش قیمت ارز و همچنین افزایش قیمت حاملهای انرژی، کسری بودجه را جبران کند، منتها من جزو افرادی هستم که بارها هشدار دادهام شرایط اقتصادی و مردم به گونهای نیست که چنین شوکی را تحمل کنند.
این اقتصاددان معتقد است دولت به جای اینکه به دنبال منابع درآمدی دیگری باشد بهتر این است که هزینههای اضافی خود را که بسیار انبوه است کاهش دهد و امیدوارم در بودجه سال ۱۴۰۴ نیز این کاهش هزینهها را در نظر گرفته باشد. از سال ۱۳۹۷ به این سو، دولت حسن روحانی و دولت مرحوم رئیسی هر چه منبع مالی که از فروش شرکتها و اموال دولتی و فروش اوراق قرضه بوده را مصرف کردهاند و بعید است پولی مانده باشد.
مرتضی افقه همچنین تأکید کرده که راهحلهای کوتاهمدت برای جبران کسری بودجه پاسخگو نیست و دولت باید برای برداشته شدن تحریمها گام بردارد: «راهحل کوتاهمدت من برای دولت چهاردهم این است که تلاش کنند تا تحریمها لغو شود تا دوباره درآمد نفت داشته باشیم. البته باز تاکید میکنم که این یک شیوه کوتاهمدت است و مشکلات را در درازمدت حل نمیکند. با توجه به انتخابات آمریکا و معلوم نبودن پیروز نهایی آن فعلاً نمیتوان پیشبینی کرد که تا پایان سال مسئله تحریمها حل خواهد شد یا خیر.»
با اینهمه حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، نیز تلاش کرده کسری بودجه مورد ادعای عبدالناصر همتی را تأیید کند. او یک هفته پیش و در نخستین نشست خبری خود به عنوان رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت کسری بودجه ۸۵۰ هزار میلیارد تومانی را تأیید میکنم.
رئیس سازمان برنامه و بودجه همچنین گفته «به صورت شفاف کسری بودجه را بیان کردیم تا سال آینده مجبور به اخذ کمک از صندوق توسعه ملی نباشیم.»
