فیروزه غفارپور – در روزهایی که ایران بیش از هر زمان دیگری به لحظه سرنوشتساز خود نزدیک میشود، بخشی از اپوزیسیون خارج کشور همچنان گرفتار اختلافات و درگیریهای درونی است. رویارویی میان مشروطهخواهان و پادشاهیطلبان که معلوم نیست از چه زمانی و بر اساس کدام «اختلافات» به چنین شاخههایی تقسیم شدهاند، به ویژه در موضوع “دفترچه اضطرار” نمونهای آشکار از این تفرقهافکنیهاست؛ تفرقهای که تنها به سود دشمنان آزادی ایران تمام میشود.
نکتهای که نباید از نظر دور داشت، آن است که خود شاهزاده رضا پهلوی از هممیهنان دعوت کردند تا دیدگاههای خود را درباره این دفترچه بیان کنند. این فراخوان آشکارا نشاندهنده باور ایشان به اصول دموکراتیک و اهمیتدادن به تنوع آرا در میان ایرانیان است. بنابراین، هرگونه نقد و نظر باید بر پایه منطق، استدلال و میهندوستی مطرح شود، نه با تخریب، توهین و برچسبزنی. ایجاد دودستگی در پرقدرتترین جریان اپوزیسیون، یعنی حامیان شاهزاده، جز ضربه زدن به جنبش ملی و آزادیخواهانه نتیجهای ندارد.
از سوی دیگر، یادآوری این نکته تاریخی ضروری است که قانون مشروطه از آغاز هرگز منحصر به سلطنت نبوده است. حتی در دوران رضاشاه بزرگ نیز در چارچوب همین قانون، پیشنهاد نظام جمهوری نیز مطرح شد. بدین معنا که مشروطه بیش از آنکه به شکل حکومت وابسته باشد، بر اصل حاکمیت قانون، محدودیت قدرت، و تضمین آزادیهای فردی و اجتماعی تأکید دارد. این ظرفیت انعطافپذیر است که مشروطه را به بستری مناسب برای اتحاد نیروهای ملی بدل میسازد.
شاهزاده رضا پهلوی طی چهار دهه گذشته ثابت کردهاند که به خرد جمعی باور دارند و هیچگاه رأی و نظر اکثریت را نادیده نگرفتهاند. ایشان بجای تحمیل نظر شخصی، همواره به شنیدن دیدگاههای متفاوت پایبند بودهاند. از این رو، تردیدی نیست که بیان نظرات مستدل و منطقی درباره دفترچه اضطرار میتواند به شکلی سازنده مسیر حرکت ملی را روشنتر سازد.
امروز بیش از هر زمان دیگر به همبستگی ملی نیازمندیم. باندبازی، رقابتهای قدرتطلبانه و کاسبی سیاسی تنها جنبش آزادیخواهانه را تضعیف میکند. هر فرد یا جریانی که مستقیم یا غیرمستقیم به تخریب شخصیت شاهزاده دست میزند، در حقیقت به دشمنان ملت خدمت میکند. در مقابل، احترام به نظر مخالف و تمرکز بر هدف مشترک، زمینهساز اتحاد واقعی خواهد بود.
میتوان گفت طرح دفترچه اضطرار فرصتی برای تمرین یک تبادل نظر کوچک ملی و سراسری است؛ تمرینی برای شنیدن، احترامگذاشتن و رسیدن به تفاهم و همگرایی. این تجربه میتواند مقدمهای ارزشمند برای روزی باشد که در ایران آزاد، مردم در یک همهپرسی سراسری نوع نظام آینده را برگزینند.
بنابراین، اکنون وظیفه نیروهای ملی و آزادیخواهان آن است که بجای دشمنی و تخریب، با منطق، ادب و اتکا به اسناد تاریخی و میهندوستی دیدگاههای خود را بیان کنند. تنها از این مسیر است که میتوان امنیت دوران گذار و نهایتاً آزادی و سربلندی ایران را تضمین کرد.
*فیروزه غفارپور بنیانگذار «کمپین دادخواهی»
