در شرایطی که جمهوری اسلامی هر سال با کسری بودجه روبروست اما گزارشها نشان میدهد بودجه تعدادی از نهادهای تبلیغاتی و ایدئولوژیک حکومت طی ۶ سال از ۳۵۹ تا ۹۶۱۶ درصد افزایش داشته است.
کسری بودجه در سالهای گذشته مرتب تکرار شده و منابع درآمدی پیشبینی شده در لوایح بودجه از هزینهها کمتر بوده است. با اینهمه همچنان پولپاشی به نهادهای بیخاصیت ایدئولوژیک و تبلیغاتی حکومت که نقشی در تولید و بهرهوری کشور ندارند ادامه دارد.
دولت پزشکیان نیز برخلاف وعدههایی که داده بود نتوانست در سال نخست فعالیت خود بودجهای را تنظیم کند که درآمدهای پیشبینی شده در آن تحقق یابد و هزینهها با درآمد دولت همخوانی داشته باشد.
در پنجمین ماه سال، علی مدنیزاده وزیر اقتصاد اعلام کرد که دولت با دستکم ۸۰۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه روبروست. کسری بودجه دولت پزشکیان به یکی از محورهای نشست غیرعلنی نمایندگان مجلس شورای اسلامی با اعضای هیئت دولت بوده است.
در آنسو وزیر اقتصاد به دنبال راهکاری برای کاهش بخشی از هزینهها در شرایطی است که درآمدهای دولت تحقق نیافته است. با اینهمه به نظر نمیرسد کاهش یا حذف بودجه نهادهای ایدئولوژیک و تبلیغاتی در دستور کار باشد!
روزنامه «هممیهن» روز پنجشنبه ۲۰ شهریور ۱۴۰۴ در گزارشی نشان داده بودجه تعدادی از نهادهای تبلیغاتی و ایدئولوژیک حکومت طی ۶ سال از ۳۵۹ تا ۹۶۱۶ درصد افزایش داشته است.
در این گزارش آمده، بودجه دانشگاه تهران نزدیک ۶۵۰۰ میلیارد تومان و بودجه سازمان محیط زیست حدود ۸۰۰۰ میلیارد تومان است. یعنی مجموع بودجه این دو نهاد حدود ۱۴ هزار میلیارد تومان است، در حالی که بودجه ۸۴ هزار میلیارد تومانی برای تعدادی از نهادهای مذهبی صرف میشود.
در سال ۱۴۰۴ سازمان تبلیغات اسلامی نزدیک به ۶۲۵۸ میلیارد تومان، ستاد امر به معروف و نهی از منکر ۲۵۹ میلیارد تومان، نهادی به اسم قرب بقیهالله ۱۹۵۴ میلیارد تومان، آستان خمینی ۳۱۰ میلیارد تومان، دبیرخانه شورای عالی انقلاب ۱۰۴۳ میلیارد تومان، ستاد اقامه نماز ۱۳۸ میلیارد تومان بودجه دریافت کردند.
بودجه مجمع جهانی اهل بیت ۲۹۱ میلیارد تومان، مجمع تقریب مذاهب ۱۴۱ میلیارد تومان، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ۹۱۴ میلیارد تومان، شورای عالی حوزههای علمیه ۸۸۶۱ میلیارد تومان، مرکز خدمات حوزههای علمیه ۱۴۰۹۷ میلیارد تومان، موسسه امام خمینی (مربوط به آیتالله مصباح) نزدیک ۵۰۰ میلیارد تومان؛ جامعهالمصطفی ۱۷۵۵ میلیارد تومان بوده است.
همچنین پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی ۱۳۵ میلیارد تومان، شورای سیاستگذاری ائمه جمعه ۲۷۱ میلیارد تومان و مرکز رسیدگی به امور مساجد ۱۵۱ میلیارد تومان بودجه میگیرند که جمع کل آنها تقریباً ۸۴ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان میشود. این تنها بخشی از بودجه تبلیغاتی است که در اینجا آورده شده است.
این ارقام هنگفت تنها بخشی از بودجهپاشی دولت به نهادهای حکومتی است. بر اساس گزارش «هممیهن» طی شش سال گذشته بودجه صداوسیما ۱۴۴۷ درصد افزایش پیدا کرده است.
در همین مدت دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۷۶۳ درصد افزایش بودجه داشته، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ۱۹۶۱ درصد افزایش بودجه داشته، ستاد امر به معروف و نهی از منکر ۷۲۲ درصد افزایش بودجه را تجربه کرده، بودجه حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ۲۱۸۲ درصد بیشتر شده، شورای عالی حوزههای علمیه ۱۵۷۵ درصد افزایش بودجه داشته، و افزایش بودجه مرکز خدمات حوزههای علمیه ۱۶۶۳ درصد و سازمان تبلیغات اسلامی ۲۲۱۰ درصد بوده است.
«مرکز دادههای باز ایران» هم گزارش داده که با وجود توقف رسمی انتشار آمارهای «راهیان نور» و افشای ساختگی بودن تعداد شرکتکنندگان در این اردوها، این برنامه تبلیغاتی حکومت همچنان بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان (حدود دو میلیون دلار) از بودجه عمومی دریافت میکند.
کاروانهای «راهیان نور» زیر نظر سازمان بسیج مستضعفین سپاه پاسداران و بنیاد حفظ و نشر ارزشهای دفاع مقدس به مناطق عملیاتی جنگ هشتساله ایران و عراق اعزام میشوند. هدف رسمی این برنامه ایجاد پیوند میان «نسل امروز و حماسهسازان دیروز» و «ترویج فرهنگ ایثار، مقاومت و ولایتمداری» عنوان شده است.
بر اساس این گزارش برآورد دقیق بودجه واقعی «راهیان نور» ممکن نیست، زیرا این برنامه زیر نظر نهادهای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی اداره میشود که به منابع مالی غیرشفاف گستردهای دسترسی دارند. با این حال ستاد مرکزی «راهیان نور» از بودجه عمومی دولت نیز سهم قابل توجهی دریافت میکند.
بررسیهای «مرکز دادههای باز ایران» نشان میدهد که در لایحه بودجه سال ۱۴۰۳، دستکم ۷۰ میلیارد تومان بهعنوان ردیف اصلی برای «راهیان نور» اختصاص یافته و در جدول شماره ۱۲ نیز ۱۴۰ میلیارد تومان دیگر از محل هزینههای شرکتهای دولتی و بانکها به آن افزوده شده است.
«مرکز دادههای باز ایران» افزوده در مجموع، بودجه این برنامه در سال جاری به حدود ۲۱۰ میلیارد تومان، ( حدود ۲ میلیون دلار) میرسد.
بر اساس این گزارش مبنای پیشبینی و تخصیص بودجههای «راهیان نور» روشن نیست. اگر این ارقام بر اساس گزارشهای عملکرد سالانه تعیین میشوند، توقف انتشار آمار همزمان با افزایش بودجه پرسشبرانگیز است؛ وضعیتی که میتواند به معنای تخصیص منابع عمومی بر پایه اطلاعات غیرواقعی باشد.
همچنین سفرهای «راهیان نور» در گذشته به دلیل تصادفات جادهای و تلفات سنگین مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با اینهمه علی فضلی فرمانده قرارگاه مرکزی «راهیان نور» به تازگی اعلام کرد که امسال برای سفر بیش از ۷ میلیون نفر به مناطق جنگی برنامهریزی شده است.
