برخی خبرها حاکی از آنست که با آغاز فصل پاییز مازوتسوزی در برخی نیروگاهها در اصفهان و قزوین آغاز شده است. مازوتسوزی به معنای کاهش گاز برای فصل سرد سال و البته تداوم خاموشیها در پی تأمین نشدن سوخت کافی برای نیروگاهها در زمستان است.
در روزهای گذشته خبری درباره آغاز دوباره مازوتسوزی در پالایشگاه حرارتی اصفهان منتشر شد. وبسایت «اصفهان زیبا» گزارش داده هنوز فصل سرما آغاز نشده که زمزمههای مازوتسوزی در اصفهان شنیده میشود و حرف و سخن در این باره بسیار است.
این گزارش افزوده «سوخت مازوت در نیروگاه «منتظری» سالهاست که به عنوان یکی از دلایل آلودگی در اصفهان شناخته شده است؛ هرچند متولیان حوزه محیط زیست میگویند آلودگی هوا دلایل بسیاری دارد و مازوت تنها سهم کوچکی در پدیدار شدن آن ایفا میکند اما با این وجود به دلیل آلایندگی شدید، اصفهانیها در فصل سرمایه شرایط سختی را پشت سر میگذارند و جانشان به ستوه میآید.»
در گزارش مربوط به مازوتسوزی در اصفهان آمده «آلودگی هوا ناشی از مازوتسوزی به عنوان یک معضل جدی، به خصوص در کلانشهرهایی مانند اصفهان، نه تنها سلامت جسمی مردم را تهدید میکند بلکه مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیز به دنبال دارد. بیماریهای تنفسی و قلبی ناشی از استنشاق ذرات معلق و گازهای سمی، افزایش مراجعات به مراکز درمانی، کاهش بهرهوری کاری و آموزشی و حتی تأثیر منفی بر جذب گردشگر از جمله پیامدهای این وضعیت است.»
داریوش گل علیزاده مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان نیز پیشتر اعلام کرده بود که با وجود تلاشها برای جلوگیری از مازوتسوزی در نیروگاه «منتظری»، در صورت کمبود گاز در فصول سرد، ممکن است به صورت محدود و تلفیقی با گاز از این سوخت استفاده شود.
وبسایت «تجارت نیوز» نیز گزارش داده با آغاز پاییز و افزایش ناترازی «کمبود] گاز به دلیل افزایش مصرف آن، نیروگاههای حرارتی دوباره به مازوتسوزی روی آوردهاند.
در این گزارش آمده اگر این روزها اگر از جاده قزوین- کرج عبور کنید، صحنه نگرانکنندهای از دود خاکستری و سیاه بیرونآمده از نیروگاه «رجایی» مشاهده میکنید. شدت و حجم این دود به قدری است که به نظر میرسد این نیروگاه بار دیگر به افزایش مازوتسوزی روی آورده است.
به گزارش «تجارت نیوز» افزایش مازوتسوزی از پاییز به معنای افزایش ناترازی [کمبود] گاز و کاهش سهم گاز در سبد سوخت نیروگاهی است. باید گفت با توجه به شروع زودهنگام مازوتسوزی در کشور، ناترازی [کمبود] گاز در سال جاری تشدید شده است.
این گزارش افزوده با توجه به سهم ۷۰ درصدی تولید برق از طریق نیروگاههای حرارتی و افزایش ناترازی [کمبود] گاز در کشور، استفاده از سوختهای جایگزین همچون مازوت، سلامت مردم را تهدید میکند.
وبسایت «انرژی پرس» هم به تازگی گزارش داده بود با وجود افزایش ذخایر سوخت مایع در نیروگاهها نسبت به سال گذشته، کارشناسان هشدار میدهند در صورت محدودیت در تأمین گاز، احتمال تکرار خاموشیها و مازوتسوزی همچنان وجود دارد.
آمارها نشان میدهد مصرف سوخت مایع نیروگاهها در دولت چهاردهم ۸ درصد بیشتر شده و موجودی نفتگاز و نفتکوره نیز افزایش یافته است. با این حال، نگرانیها درباره پیامدهای محیط زیستی و اجتماعی ناشی از مازوتسوزی پابرجاست.
مسئولان وزارت نیرو و نفت مدعی بودند که با تداوم ذخیرهسازی و هماهنگی بیشتر، عبور از زمستان بدون بحران امکانپذیر خواهد بود، اما کارشناسان خواستار کاهش وابستگی به سوختهای آلاینده و توسعه انرژیهای پاکتر هستند. اکنون مازوتسوزی نشان میدهد ادعای مسئولان وزارت نیرو درباره ذخائر سوخت هم با ابهام روبروست.
سعید توکلی مدیرعامل شرکت گاز، در مرداد سال جاری در یک نشست خبری گفت: «باید بپذیریم که ناترازی [کمبود] انرژی داریم و این ناترازی هم کم نیست و ۳۰۰ میلیون تا ۳۵۰ میلیون مترمکعب کمبود گاز داریم.»
با وجود مازوتسوزی اما باز هم سوخت گاز و مازوت برای نیروگاهها ناکافی ارزیابی میشود. حمیدرضا صالحی، نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، هفته گذشته به روزنامه «شرق» گفت «ذخیره نیروگاهها برای مدت کوتاه یک و نیم تا دو ماهه است؛ بنابراین حتی اگر با ذخیره سوخت کافی تمام ذخایر نیروگاهها هم تأمین شده باشد، در حالت خوشبینانه فقط نیاز کشور در پاییز را برطرف میکند و در زمستان باز هم تولید برق نیروگاهها به مشکل خواهد خورد.»
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی همچنین توضیح داده بود که از پاییز به بعد مصرف گاز افزایشی میشود و درست است که عمده مصرف گاز ما خانگی است، اما مصرف گاز نیروگاهها هم عدد کمی نیست و به همین دلیل نیروگاهها مخازنی دارند که در صورت نبود گاز بتوانند از گازوئیل به عنوان سوخت دوم استفاده کنند و مجبور نباشند سراغ سوخت سوم که مازوت است و مشکلات محیط زیستی ایجاد میکند، بروند.
این توضیحات نشان میدهد ذخائر سوخت دولت رقمی ناکافی برای فصل سرد سال است و در نتیجه مازوتسوزی ادامه خواهد داشت.
وبسایت «تجارت نیوز» هم نوشته ایران با دارا بودن یکی از بزرگترین ذخایر گاز جهان، بهجای اینکه صادرکننده قدرتمند باشد، درگیر چالش تامین نیاز داخلی شده است. اگر پروژههای فشارافزایی پارس جنوبی بهموقع اجرا میشد، امروز ظرفیت تولید گاز کشور میتوانست بخش مهمی از شکاف عرضه و تقاضا را پر کند. همچنین اگر سیاستهای بهینهسازی مصرف جدی گرفته میشدند، شاید نیاز به مازوتسوزی در نیروگاهها به حداقل میرسید.
این گزارش افزوده اتکا به نیروگاههای حرارتی بدون توجه به تنوعبخشی در سبد انرژی نیز خود عاملی تشدیدکننده است. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور با وجود ظرفیتهای فراوان بسیار کند بوده است. این در حالی است که اگر سهم انرژیهای پاک در تولید برق افزایش مییافت، فشار بر بخش گازی و در نتیجه نیاز به مازوتسوزی کاهش پیدا میکرد.
همچنین یکی از ریشههای اصلی کمبود گاز، افت فشار در میدان گازی پارس جنوبی است. پارس جنوبی، بهعنوان بزرگترین منبع تامین گاز ایران، در سالهای اخیر بهوضوح نشانههایی از افت تولید را تجربه کرده است. این افت فشار پدیدهای طبیعی در میادین گازی است و همه کشورهایی که دارای ذخایر بزرگ هستند با آن مواجه میشوند.
تفاوت در اینجاست که بسیاری از کشورها با اجرای پروژههای فشارافزایی، سعی میکنند از کاهش تولید جلوگیری کنند یا آن را به تعویق بیندازند. اما در ایران، بهرغم هشدارهای کارشناسان و گذشت سالها از طرح این ضرورت، نشانهای از پیشرفت پروژههای فشارافزایی پارس جنوبی مشاهده نمیشود.
این گزارش افزوده در شرایطی که رشد مصرف گاز در کشور سالانه چندین میلیارد مترمکعب افزایش مییابد، توسعه میادین جدید یا ارتقای تاسیسات موجود متناسب با این روند نبوده است. از این رو هر سال شکاف بین تولید و مصرف روزبهروز بیشتر میشود. همین مساله باعث میشود که در روزهای سرد سال، اولویت تامین گاز به بخش خانگی داده شود و نیروگاهها در اولویت دوم قرار دارند.
«تجارت نیوز» نوشته اینجاست که پای مازوت و گازوئیل به میان میآید. حدود ۷۰ درصد نیروگاههای کشور حرارتی هستند و این نیروگاهها برای تولید برق وابستگی به گاز طبیعی دارند. وقتی تأمین گاز آنها با مشکل روبهرو میشود، راهی جز استفاده از سوختهای جایگزین باقی نمیماند. اما تبعات محیط زیستی این تصمیم بسیار سنگین است.
