گفته میشود گروه تروریستی حماس طرح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا برای «صلح در غزه» را پذیرفته است. برخی منابع میگویند حماس این طرح را بطور «مشروط» پذیرفته و بعضی منابع میگویند هنوز داخل این گروه بر سر تسلیم یا مقاومت اختلاف وجود دارد.
اسامه حمدان از مقامهای ارشد حماس روز شنبه سوم اکتبر (۱۱ مهرماه) اعلام کرد که این گروه آماده است وارد مذاکرات برای تبادل گروگانهای اسرائیلی با زندانیانی شود که این گروه در اسرائیل دارد؛ اما تأکید کرد اجرای این روند نیازمند بیش از ۷۲ ساعت زمان است که تنها از طریق تفاهم امکانپذیر است.
دونالد ترامپ روز جمعه ۳ اکتبر اولتیماتوم داد که اگر تا روز یکشنبه ساعت شش بعد از ظهر به وقت آمریکا حماس توافق را نپذیرد، جهنمی علیه آن بپا خواهد شد که کسی هرگز نظیر آن را ندیده است.
حمدان به شبکه «العربی» گفت حماس با حضور یا مدیریت هرگونه نیروی خارجی در نوار غزه مخالف است و اداره این منطقه باید بر عهده یک نهاد ملی و مستقل فلسطینی باشد.
او همچنین با اشاره به موضوع گروگانها گفت که واقعیتهای میدانی خاصی وجود دارد که باید در هر توافقی مد نظر قرار گیرد. حمدان در پایان یادآور شد که میان گروههای فلسطینی توافقی برای اداره غزه توسط یک نهاد فلسطینی وجود دارد.
ترامپ: حماس آماده صلح است
از سوی دیگر دونالد ترامپ اعلام کرد که باور دارد گروه حماس آماده صلح است و از اسرائیل خواست بمباران غزه را متوقف کند. این اظهارات پس از آن بیان شد که در پی اولتیماتوم او به حماس، آنها اعلام کردند حاضرند همه گروگانهای اسرائیلی را آزاد کنند.
ترامپ جمعه ۱۱ مهرماه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «بر اساس بیانیهای که همین حالا از سوی حماس صادر شد، من باور دارم آنها آماده یک صلح پایدار هستند. اسرائیل باید فوراً بمباران غزه را متوقف کند تا بتوانیم گروگانها را به سرعت و با امنیت آزاد کنیم.»
او همچنین در یک پیام ویدیویی از کشورهایی که برای پیشبرد صلح غزه کمک کردند، از جمله قطر، ترکیه، عربستان سعودی، مصر و اردن قدردانی کرد و دستیابی به صلح در خاورمیانه را بسیار نزدیک دانست. ترامپ گفت: «افراد زیادی بسیار سخت جنگیدند. امروز روز بزرگی است. خواهیم دید که در نهایت چگونه پیش میرود. ما باید حرف آخر را محکم و مشخص بزنیم.»
ترامپ این توافق صلح را از بسیاری جهات بیسابقه خواند و گفت: «همه یکصدا بودند و میخواستند این جنگ پایان یابد و صلح را در خاورمیانه ببینند و ما بسیار به دستیابی به آن نزدیک هستیم.»
رئیسجمهوری آمریکا تاکید کرد با همه طرفین عادلانه رفتار خواهد شد.
ترامپ روز هفتم مهرماه طرحی ۲۰ مادهای برای پایان دادن به جنگ اسرائیل و حماس و ایجاد یک حکومت پس از جنگ در سرزمینهای جنگزده فلسطینی ارائه و اعلام کرد با نخستوزیر اسرائیل بر سر این طرح به توافق رسیده است.
در این میان، شبکه العربیه ویدیویی منتشر کرده که نشان میدهد تعدادی از مردم ساکن غزه پس از ادعای پذیرش توافق توسط حماس به جشن و پایکوبی پرداختهاند.
با اینهمه در مورد اینکه آیا حماس طرح ۲۰ مادهای ترامپ را بطور کامل پذیرفته یا نه تردید وجود دارد زیرا گفته میشود این گروه همچنان شرط «خلع سلاح» را قبول نکرده و اصرار دارد که در آینده غزه نقش ایفا کند.
در همین ارتباط روزنامه «والاستریت ژورنال» خبر داد که حماس همچنان بر سر مفاد طرح صلح ترامپ دچار اختلاف داخلی است. بر اساس این گزارش، رهبران سیاسی حماس در قطر متمایل به پذیرش طرح هستند اما فرماندهان نظامی در غزه با تحویل سلاح و آزادی گروگانها مخالفت میکنند.
واکنش دفتر علی خامنهای
«صدای ایران» نشریهی متعلق به وبسایت دفتر علی خامنهای با اشاره به اینکه «مقاومت تسلیم نخواهد شد» درباره طرح صلح ترامپ برای غزه نوشته است: «طرح صلح ترامپ با ظاهر بازسازی غزه و آزادی اسرا، درواقع هدفش خلع سلاح مقاومت و نجات نتانیاهو از فشار داخلی است؛ چیزی که او در سه سال جنگ نتوانست به دست آورد. طبق طرح، مقاومت کاملاً خلع سلاح میشود، اداره غزه به شورایی به ریاست ترامپ واگذار خواهد شد، و حتی تشکیلات خودگردان هم نقشی ندارد. نیروی نظامی بینالمللی در غزه مستقر میشود اما ارتش اسرائیل نیز در مناطق مرزی و عمق باقی خواهد ماند.»
تازهترین تحولات
در تازهترین تحولات ایال زمیر رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل به نیروهای مسلح این کشور دستور داده خود را برای اجرای مرحله اول طرح دونالد ترامپ جهت پایان دادن به جنگ غزه و آزادی گروگانها آماده کنند.
بر اساس بیانیه ارتش اسرائیل، این تصمیم پس از تحولات اخیر و اظهارات گروه حماس و ترامپ درباره آمادگی برای آغاز روند صلح اتخاذ شده است. در این بیانیه آمده است که «به دستور نهاد سیاسی، ارتش اسرائیل موظف به آمادگی برای اجرای مرحله اول این طرح شده است.» جزئیاتی از این مرحله منتشر نشده است.
ارتش اسرائیل همچنین با اشاره به توقف عملیات نظامی در شهر غزه تاکید کرد که ماموریت نیروها از این پس متمرکز بر «دفاع» خواهد بود: «امنیت نیروهای ما اهمیت مطلق دارد و تمام ظرفیتهای ارتش برای حفاظت از نظامیان مستقر در جنوب بسیج خواهد شد.»
این تصمیم پس از آن اعلام شد که رسانههای اسرائیلی از دستور رهبران سیاسی به ارتش برای توقف پیشروی در غزه خبر دادند. گفته میشود این دستور در پی تماسهای شبانه مقامات اسرائیل و آمریکا صادر شده و هدف از آن، فراهمکردن زمینه برای مذاکرات بر سر اجرای طرح ترامپ است.
مفاد طرح صلح ترامپ
طرح ۲۰ مادهای صلح در غزه که توسط کاخ سفید اعلام شده به شرح زیر است:
۱. غزه به منطقهای عاری از افراطگرایی و تروریسم که تهدیدی برای همسایگان خود ایجاد نمیکند، تبدیل خواهد شد.
۲. غزه به نفع مردم غزه که بیش از حد رنج کشیدهاند، بازسازی خواهد شد.
۳. چنانچه هر دو طرف با این پیشنهاد موافقت کنند، جنگ بیدرنگ به پایان خواهد رسید. نیروهای اسرائیلی به خطی که بر سر آن توافق شده است، عقبنشینی خواهند کرد تا برای آزادی گروگانها آماده شوند. طی این مدت تمامی عملیاتهای نظامی– از جمله بمبارانهای هوایی و گلولهباران توپخانهای– به حالت تعلیق در خواهد آمد و خطوط نبرد تا زمان تحقق شرایط برای عقبنشینی کامل مرحلهای، در وضعیت ثابت و بدون تغییر باقی خواهند ماند.
۴. ظرف مدت ۷۲ ساعت از پذیرش علنی این توافق توسط اسرائیل، همه گروگانها– اعم از زنده و متوفی– بازگردانده خواهند شد.
۵. وقتی همه گروگانها آزاد شدند، اسرائیل ۲۵۰ زندانی محکوم به حبس ابد و نیز ۱۷۰۰ غزهای را که پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بازداشت شدهاند– از جمله همه زنان و کودکان بازداشتشده در آن شرایط– را آزاد خواهد کرد. در ازای رهایی پیکر هر اسرائیلی متوفی، اسرائیل پیکرهای ۱۵ غزهای متوفی را رها خواهد کرد.
۶. پس از بازگشت همه گروگانها، اعضای حماس که به همزیستی مسالمتآمیز و دست کشیدن از سلاحهایشان متعهد شوند، مشمول عفو عمومی خواهند شد. به آندسته از اعضای حماس که مایل به ترک غزه باشند اجازه داده خواهد شد که بطور ایمن به کشورهایی که پذیرای آنها باشند، بروند.
۷. پس از پذیرش این توافق، کمکهای کامل بیدرنگ به نوار غزه ارسال خواهد شد. میزان کمکها دستکم با آنچه در توافق ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ در رابطه با کمکهای بشردوستانه گنجانده شده بود– از جمله بازسازی زیرساختها (آب، برق، فاضلاب)، بازسازی بیمارستانها و نانواییها، و ورود تجهیزات لازم برای آواربرداری و باز کردن جادهها، همخوانی خواهد داشت.
۸. ورود و توزیع کمکها به نوار غزه بدون دخالت دو طرف از طریق سازمان ملل و نهادهای آن و هلال احمر، و نیز دیگر نهادهای بینالمللی که به هیچ عنوان با هیچیک از طرفین ارتباطی ندارند، به انجام خواهد رسید. باز کردن گذرگاه رفح در هر دو جهت بر اساس همان ساز و کاری خواهد بود که ذیل توافق ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ به اجرا در میآید.
۹. مدیریت بر غزه توسط یک حکومت موقت گذار، متشکل از یک کمیته فنسالار غیرسیاسی فلسطینیِ، که عهدهدار مسئولیت ارائه خدمات همگانی و امور روزانه شهری برای مردم غزه خواهد بود، اداره خواهد شد. این کمیته متشکل از کارشناسان واجد شرایط فلسطینی و بینالمللی خواهد بود و زیر نظارت و سرپرستی یک نهاد گذار بینالمللی جدید، به نام «هیئت صلح»، تحت ریاست پرزیدنت دونالد جی. ترامپ و دیگر اعضا و سران کشورها، از جمله تونی بلر، نخست وزیر سابق [بریتانیا] قرار خواهد داشت. این نهاد ضمن تعیین چارچوب، منابع مالی لازم برای توسعه مجدد غزه را تا زمانی که تشکیلات خودگردان فلسطینی برنامه اصلاحاتش را– همانگونه که در پیشنهادهای مختلف، از جمله طرح صلح پرزیدنت دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۰ و پیشنهاد عربستان سعودی-فرانسه، تشریح شده است– تکمیل کند و بتواند به نحوی ایمن و مؤثر کنترل غزه را پس بگیرد، مدیریت خواهد کرد. این نهاد از بهترین استانداردهای بینالمللی برای ایجاد حکومتی پیشرفته و کارآمد که به مردم غزه خدمت کند و برای جذب سرمایهگذاری سودمند باشد، استفاده خواهد کرد.
۱۰. یک طرح توسعه اقتصادی ترامپ برای بازسازی و انرژی بخشیدن به غزه با تشکیل هیأتی از متخصصانی که به ایجاد برخی از شهرهای پیشرفته و پررونق در خاورمیانه کمک کردهاند، تهیه خواهد شد. بسیاری از پیشنهادهای سرمایهگذاری اندیشمندانه و ایدههای توسعهای هیجانانگیز توسط گروههای خیرخواه بینالمللی تدوین شده است و برای ترکیب چارچوبهای امنیتی و حاکمیتی با هدف جذب و تسهیل این سرمایهگذاریها– که باعث ایجاد شغل، فرصت، و امید برای آینده غزه خواهد شد– در نظر گرفته خواهد شد.
۱۱. یک منطقه ویژه اقتصادی با نرخهای تعرفه و دسترسی ترجیحی– که با کشورهای شرکتکننده مورد مذاکره قرار خواهد گرفت– تاسیس خواهد شد.
۱۲. هیچکس وادار نخواهد شد غزه را ترک کند و کسانی که مایل به ترک آنجا باشند، میتوانند آزادانه این کار را انجام دهند و آزادانه بازگردند. ما مردم را تشویق خواهیم کرد که بمانند و به آنها فرصتی خواهیم داد که غزهای بهتر را بسازند.
۱۳. حماس و دیگر جناحها موافقت میکنند که در حاکمیت غزه– چه مستقیم، چه غیرمستقیم، و چه به هر شکلی– هیچ نقشی نداشته باشند. همه زیرساختهای نظامی، تروریستی، و تهاجمی، از جمله تونلها و تأسیسات اسلحهسازی، منهدم میشوند و دیگر ساخته نخواهند شد. یک روند غیرنظامیسازی غزه تحت نظارت ناظران مستقل به انجام خواهد رسید. این روند شامل از کار انداختن دائمی جنگافزارها خواهد بود و از طریق یک فرایند توافقشده برای از رده خارج کردن آنها که از سوی یک برنامه بازخرید و ادغام مجدد با بودجه بینالمللی که تماما توسط ناظران مستقل تأیید شده است، پشتیبانی خواهد شد. غزه جدید به ایجاد یک اقتصاد شکوفا و همزیستی مسالمتآمیز با همسایگانش کاملاً متعهد خواهد بود.
۱۴. شرکای منطقهای تضمین میکنند که حماس و جناحها به تعهداتشان عمل خواهند کرد و غزه جدید هیچ تهدیدی برای همسایگانش یا مردم خود محسوب نخواهد شد.
۱۵. ایالات متحده با شرکای عرب و بینالمللی خود برای ایجاد یک «نیروی ثباتبخش بینالمللی» (ISF) موقت به منظور استقرار فوری در غزه، همکاری خواهد کرد. این نیروی ثباتبخش بینالمللی، نیروهای پلیس فلسطینی تأیید صلاحیتشده در غزه را آموزش خواهد داد و از آنها پشتیبانی خواهد کرد و با اردن و مصر، که تجربه گستردهای در این زمینه دارند، به رایزنی خواهد پرداخت. این نیرو راه حل بلندمدت امنیت داخلی خواهد بود. این نیروی ثباتبخش بینالمللی به همراه نیروهای پلیس فلسطینی تازه آموزشدیده، به منظور کمک به تأمین امنیت مناطق مرزی با اسرائیل و مصر همکاری خواهد کرد. این امر برای جلوگیری از ورود مهمات به غزه و تسهیل جریان سریع و ایمن کالا برای بازسازی و احیای غزه، بسیار حیاتی است. طرفهای ذیربط بر سر یک ساز و کار رفع مناقشه توافق خواهند کرد.
۱۶. اسرائیل غزه را اشغال یا ضمیمه نخواهد کرد. در حالی که نیروی ثباتبخش بینالمللی به برقراری کنترل و ثبات میپردازد، نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) مطابق با استانداردها، نقاط عطف، و چارچوبهای زمانی مرتبط با غیرنظامیسازی که میان نیروهای دفاعی اسرائیل، نیروی ثباتبخش بینالمللی، ضامنها، و ایالات متحده توافق خواهد شد، به منظور ایجاد غزهای امن که دیگر تهدیدی برای اسرائیل، مصر، یا شهروندانش نباشد، عقبنشینی خواهند کرد. ارتش اسرائیل در عمل تا زمان خروج کامل از غزه، مطابق توافقی که با مقامات حکومت گذار انجام خواهد داد، به تدریج قلمرو غزه را که اشغال کرده است به نیروی ثباتبخش بینالمللی تحویل خواهد داد. البته به استثناء حضور امنیتی در یک منطقه امن که تا زمان ایمنسازی کامل غزه از هرگونه تهدید تروریستی دوباره، این امر پابرجا خواهد بود.
۱۷. چنانچه حماس این پیشنهاد را به تأخیر بیندازد یا رد کند، موارد فوق، از جمله عملیات امدادرسانی گسترده، در مناطق عاری از تروریسم– که توسط نیروهای دفاعی اسرائیل به نیروی ثباتبخش بینالمللی تحویل داده شده است– ادامه پیدا خواهد کرد.
۱۸. یک فرآیند گفتگوی میان ادیان بر اساس ارزشهای مدارا و همزیستی مسالمتآمیز برقرار خواهد شد تا با تأکید بر مزایایی که میتوان از طریق صلح به دست آورد، ذهنیتها و روایتهای فلسطینیها و اسرائیلیها را دگرگون کند.
۱۹. همزمان با پیشرفت روند بازسازی غزه و اجرای صادقانه برنامه اصلاحات تشکیلات خودگردان فلسطینی، شرایط ممکن است سرانجام برای ایجاد یک مسیر معتبر به سوی حق تعیین سرنوشت و تشکیل کشوری فلسطینی– که ما آن را به عنوان آرمان مردم فلسطینی میشناسیم– فراهم شود.
۲۰. ایالات متحده گفتگویی را میان اسرائیل و فلسطینیان برقرار خواهد کرد تا در مورد یک افق سیاسی برای همزیستی مسالمتآمیز و مرفه به توافق برسند.
