افزایش تورم و گرانی کالاها و خدمات، سبک زندگی از الگوی غذایی تا حتی آداب و رسوم را دستخوش تغییرات کرده است. یکی از تغییرات در هزینههایی است که زوجهای جوان برای ازدواج و آغاز زندگی مشترک دارند. عدم برگزاری مراسم در سالنها و تالارها، خرید حلقه نقره بجای حلقه طلا و تهیه وسایل دست دوم به جای جهیزیه نو از جمله این تغییرات هستند که به علت کاهش قدرت خرید شهروندان گسترش یافته است.
افزایش تقاضا برای خرید لوازم دست دوم به علت گرانی سرسامآور قیمت لوازم خانگی نو از سالها پیش گزارش شده بود اما اکنون بازار لوازم خانگی دست دوم با ورود متقاضیان جدیدی روبرو شده است؛ زوجهای جوانی که در حال سر و سامان دادن به خانه مشترک خود هستند.
در همین رابطه روزنامه «شرق» گزارش داده در روزهایی که فشارهای اقتصادی سنگینی بر زندگی مردم سایه افکنده، بازار کالاهای دستدوم به یک گزینه محبوب و پرطرفدار تبدیل شده است. آنچه زمانی شاید تنها به عنوان راهکاری موقت و جایگزین دیده میشد، امروز به یک روند پایدار و گسترده تبدیل شده است؛ به ویژه در میان تازهعروس و دامادها که برای شروع زندگی مشترک خود با محدودیتهای مالی جدی روبرو هستند.
تیمور فروشنده یک سمساری در محله یوسف آباد تهران به «شرق» گفته «قبلا سابقه نداشت عروس و داماد جنس دستدوم بخرند. حتی من خاطرم هست که خانوادههای کمبضاعتی که توان مالی مناسبی نداشتند، همسایهها و دوست و آشنا جمع میشدند و با جمعآوری مبالغی برای آن زوج لوازم اولیه شروع زندگی را تهیه میکردند. الان اما بیشتر مردم دستشان تنگ است و قیمتها هم که سر به فلک میکشد. در نتیجه چنین کارهایی شدنی نیست. الان من مشتری داشتم که زن و شوهر جوان هر دو شاغل بودند و مدرک تحصیلی بالا داشتند، اما در توانشان نبوده که لوازم زندگیشان را نو بخرند. حتی یخچال و ماشین لباسشویی و گاز را هم که جزو وسیلههای بسیار مهم محسوب میشود، از ما خریدند، چه رسد به تیر و تخته.»
سمسار دیگری در محله جوادیه در پاسخ به اینکه آیا تا به حال زوج جوانی را دیده که برای تهیه وسایل اول زندگی به آنجا سر زده باشند، به «شرق» گفته «چند بار شده که زوجها آمدهاند و هربار هم یکجوری رفتار کردند که ما نفهمیم. من هم خودم را زدم به آن راه که خجالت نکشند. البته خجالت هم ندارد. مردم دزدیهای بزرگ میکنند سرشان هم بالاست، اینکه دیگر ایرادی ندارد».
به گفته او، تعداد زوجهای جوان خیلی زیاد نیست اما در گذشته اصلا نبوده و حالا بیشتر به چشم میآید: «قدیمها اصلا از این خبرها نبود. حتی خانوادههای سطح پایین هم با یک پساندازی از پس خرج وسایل عروس و داماد برمیآمدند. حالا اما بیشتر شده. هم زوج جوون، هم مثلا یهو یک عاقله مردی که همسن پدر ماست و مثلا معلم است، میآید و برای خونهاش از ما گاز دستدوم میخرد. باور کنید من خودم ناراحت میشم.»
در سایت «دیوار» که یکی از بزرگترین وبسایتهای خرید و فروش کالا و خدمات است نیز بررسی آگهیهای درجشده در کالای خاص «ماشین لباسشویی»، در بازه زمانی سال ۱۴۰۰ تا امروز نشان میدهد تعداد آگهیهای ماشین لباسشویی «در حد نو» در سال ۱۴۰۰، عدد ۳۱ هزار و ۹۸۱ مورد را نشان میدهد که این عدد در حدود شش ماه نخست امسال، ۴۵ هزار و ۳۷۸ مورد بوده است.
همچنین آگهیهای ماشین لباسشویی «کارکرده» در سال ۱۴۰۰ و طبق این جدول، ۲۷ هزار و ۴۹۹ مورد بوده و در سال جاری، ۴۷ هزار و ۸۳۶ مورد را نشان میدهد. بر اساس این دادهها، مردم سه هزار و ۵۷۸ ماشین لباسشویی «نیازمند تعمیر» در سال ۱۴۰۰ در سایت دیوار ثبت کرده بودند که این عدد برای امسال ۱۰ هزار و ۵۲۲ مورد بوده است.
خرید وسائل دست دوم از سوی زوجهایی که در حال چیدن نخستین خانه مشترک هستند یکی از تغییراتی است که در پی کاهش قدرت خرید خانوارها در سبک زندگی ایرانیان ایجاد شده است.
فعالان بازار طلا نیز گزارش میدهند بسیاری از زوجهای جوان به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینههای حلقه طلا، به ناچار حلقه نقره برای ازدواج خود خریداری میکنند.
همچنین گزارش دیگری که به تازگی منتشر شده نشان میدهد تقاضا برای برگزاری جشن ازدواج در تالارها به شدت کاهش یافته و بسیاری از تالارها ماههاست هیچ مراسم ازدواجی برگزار نکرده و به مکانی برای برگزاری مراسم ختم تبدیل شدهاند.
روزنامه «همشهری» گزارش داده تغییر سبک زندگی جوانان و شرایط اقتصادی موجب شده است تا مراسمهای عروسی به مهمانیهای خلوتتر و کم هزینهتر تبدیل شود.
بیژن عبداللهیمقدم، رئیس اتحادیه تالارهای پذیرایی با اشاره به کسادی بازار تالارهای عروسی گفته «عروسیها نسبت به گذشته خیلی کمتر شده است، اگر بخواهیم در اطراف خود مقایسه کنیم، مشخص است که در دهه ۹۰ چقدر عروسی میرفتیم و الان به چه شکل است. مهمترین نکته مسائل اقتصادی است. الان اگر هزار تالار در تهران باشد، فقط ۱۵۰ تا ۲۰۰ تالار به شکل مستمر کار میکنند، آنها هم در حد تأمین هزینههای جاری کار میکنند.»
رئیس اتحادیه تالارهای پذیرایی گفته «الان بیشتر مراسمهای ما مربوط به ختم است. ۸۰ درصد مراسمها مربوط به ختم و فقط ۲۰ درصد عروسی است. الان میانگین هزینهها ۳۰۰ هزار تومان برای هر نفر است، در زمان قدیم میگفتند که تالار را برای کمتر از ۳۵۰ نفر ندهید اما الان اگر یک تالار ۱۵۰ نفر مهمان داشته باشد، خیلی خوشحال میشود.»
اینهمه نشان میدهد تورم فزاینده که بیش از یک دهه است اقتصاد ایران را درگیر کرده در کنار فاصله میان دستمزد و هزینه زندگی، چگونه توانسته بر سبک زندگی و حتی فرهنگ مردم موثر باشد.
