براساس گزارش منابع اسرائیلی و غربی، جمهوری اسلامی ایران بعد از «جنگ ۱۲ روزه» برای بازسازی ذخایر موشکی خود تلاش گستردهای را آغاز کرده است.
آژانس خبری «سندیکای یهود» (JNS) ۲۱ نوامبر (۳۰ آبانماه) گزارش داد سرویسهای اطلاعاتی غرب از افزایش چشمگیر ورود مواد دوکاربردی به ایران خبر دادهاند؛ مهمترین آنها کلرات سدیم است؛ مادهای که میتوان آن را به پرکلرات آمونیوم اکسیدکننده مورد استفاده در موشکهای سوخت جامد تبدیل کرد.
تحقیقات سیانان نشان داده که ۱۰ تا ۱۲ محموله اخیر از بنادر چین به بندرعباس، که گره اصلی تولید موشک جمهوری اسلامی ایران است، منتقل شده و مجموعاً بیش از دوهزار تُن مواد سوختی وارد ایران شده است. این انتقالها از بزرگترین ورودهای ثبتشده مواد دوکاربردی به ایران در سالهای اخیر محسوب میشوند.
جفری لوئیس، مدیر پروژه عدمگسترش شرق آسیا در مؤسسه استادیوم بینالمللی مونتری در کالیفرنیا، ارزیابی کرده که این حجم از محمولهها نشانگر تمایل تهران برای بازسازی سریع پایگاه تولیدی خود است.
او در مصاحبهای با سیانان گفت: «ایران اکنون به کلرات سدیم بسیار بیشتری نیاز دارد تا موشکهایی را که در جنگ استفاده شد جایگزین کند و همچنین تولید را افزایش دهد.» او افزود که انتظار دارد ارسالهای بیشتری صورت بگیرد.
به گفته لوئیس، دو هزار تُن کلرات سدیم برای ساخت حدود ۵۰۰ موشک کافی است؛ مقدار قابل توجهی، ولی کمتر از آنچه ایران برای بازگشت به هدف پیش از جنگ تولید حدود ۲۰۰ موشک در ماه نیاز دارد.
اما سرهنگ (ذخیره) الکساندر گرینبرگ، افسر سابق بخش تحقیقات اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل و کارشناس مسائل ایران در مؤسسه اورشلیم برای استراتژی و امنیت، میگوید گزارشهای مربوط به این محمولهها گمراهکننده بوده و بیش از حد اهمیت داده شدهاند.
او به JNS گفت: «ارسال این مواد دوکاربردی نشانهای از بازسازی است، اما اطلاعات دقیق در دست نیست و عوامل ایرانی علاقه دارند طوری نشان دهند که اهمیت این محمولهها بیشتر از واقعیت است. فاصله زیادی بین این مواد شیمیایی و موشک کامل وجود دارد؛ این به هیچوجه به معنای نزدیک بودن جنگ نیست.»
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد حکومت ایران با سرعت به بازسازی تأسیسات کلیدی تولید سوخت جامد که در حملات اسرائیل نابود شده بودند، پرداخته است. چندین سالن تولید، از جمله ساختارهایی که قبلاً میزبان مخلوطکنهای ویژه ساخت سوخت جامد بودند، در حال بازسازیاند. این مخلوطکنها از اهداف اصلی اسرائیل در عملیات ۱۲ روزه «طلوع شیران» در خردادماه ۱۴۰۴ بودند.
با این حال، گرینبرگ معتقد است این تصاویر نباید بیش از حد مورد استناد قرار گیرند و گفت صرفاً فعالیت در سایتهای موشکی و هستهای «اثباتکننده هیچ چیز قطعی درباره سرعت تولید موشک نیست.»
واشینگن در تیررس
پیش از آغاز «جنگ ۱۲ روزه» اطلاعات اسرائیل تخمین میزد جمهوری اسلامی میتواند حدود ۲۷۰۰ موشک در اختیار داشته باشد. مقامها اکنون معتقدند جمهوری اسلامی حداقل نیمی از آن ذخایر را بازیابی کرده و تلاش دارد سطح آن را فراتر از پیش از جنگ افزایش دهد.
این بازسازی همزمان است با تلاش گسترده ایران برای افزایش بُرد موشکها. مقامات ایرانی سیاست «موشکهای بالستیک بدون محدودیت» را مطرح کرده و گفتهاند بُرد موشکها را «تا هر میزان لازم» افزایش خواهند داد.
گزارشهایی از گروههای مخالف ایرانی نشان میدهد تهران چند سال است بهطور پنهانی برد چند نوع موشک را افزایش داده و اخیراً سرعت این پروژهها را بیشتر کرده است. «شهاب-۶» نمونهای جاهطلبانه از این تلاشهاست. رسانههای حکومتی ایران اوایل نوامبر (آبان) ادعا کردند این موشک قارهپیما با برد ۱۰ هزار کیلومتر «تقریباً آماده خدمت» است بردی که واشنگتن را در تیررس قرار میدهد.
با این حال، کارشناسان غربی میگویند رسیدن به این بُرد نیازمند فناوریهای پیچیده چندمرحلهای و ورود مجدد کلاهک است که ایران تاکنون نشان نداده است.
گرینبرگ میگوید: «هیچ منطقی ندارد که ایران بتواند چنین تواناییهایی را توسعه دهد. این جهشی بسیار بزرگ نسبت به توان فعلی است، و اصلاً منطق ندارد موشکی با این برد داشته باشید بدون داشتن کلاهک هستهای.»
گزارش اخیر وزارت جنگ آمریکا نیز هشدار میدهد برنامههای فضایی و موشکی ایران «ذاتاً دوکاربردی و در مراحل اولیه غیرقابل تشخیص از یکدیگر» هستند.
تجربه جنگ ۱۲ روزه
منابع اسرائیلی و آمریکایی گزارش کردهاند حجم موشکباران ایران در خردادماه ۱۴۰۴ باعث شد هر دو کشور شمار زیادی از موشکهای رهگیر خود را مصرف کنند؛ ضعفی که ایران از آن آگاه است. طبق گزارش مؤسسه FPRI، دفاع آمریکا و اسرائیل «به شدت تحت فشار» قرار گرفت.
در عین حال، ایران بسیاری از پرتابگرها و سایتهای ذخیرهسازی خود را در حملات اسرائیل از دست داد. بهنام بنطالبلو عضو «بنیاد دفاع از دموکراسیها» (FDD) گفت این خسارات جهتگیری اقدامات بعدی ایران را شکل داده است. او هشدار داد سرعت بازسازی ایران «ممکن است از سرعت تسلیح مجدد اسرائیل پیشی بگیرد.»
نشانهای از رویارویی فوری دیده نمیشود
گرینبرگ میگوید: «وضعیت ایران بسیار وخیم است. همه کانالهای رسمی و غیررسمی سپاه اذعان دارند که در ژوئن غافلگیر شدند. هر حملهای از سوی ایران فقط به اسرائیل بهانهای کامل برای جنگ میدهد. ایران اگر موشک میسازد، اما پدافند هوایی را بازسازی نکرده است؛ بنابراین اسرائیل میتواند همان الگو را تکرار کند.»
او همچنین گفت بسیاری از گزارشهای غربی درباره آمادگی ایران برای جنگ «بیشتر پیامرسانی ایران به رسانههای غربی است تا واقعیت.»
در همین حال، برخی چهرههای مخالف ایران هشدار دادهاند که «ایران در حال چیدن کارتهای خود برای یک رویارویی» است و «کشور برای جنگی تمامعیار آماده میشود.»
گزارشها نشان میدهند ایران از پایان عملیات «شیر خیزان» پرتابگرهای موشکی را در مناطق مرزی عراق، کردستان ایران و سواحل خلیج فارس مستقر کرده است.
دیدگاه اسرائیل: جنگ هنوز تمام نشده
مقامهای اسرائیلی به کانال ۱۲ گفتهاند نبرد «تمام نشده» و اسرائیل برای دور جدید جنگ آماده میشود.
نگرانیهای هستهای نیز بر فوریت برنامهریزی اسرائیل افزوده است. مقامها معتقدند اورانیوم غنیشده ایران که برای «ساخت ۱۱ سلاح هستهای» کافی است، یا زیر آوار دفن شده یا به محل امنی منتقل شده است.
یک مقام ارشد حتی به شبکه «کان» گفت هدف اسرائیل «سرنگونی رژیم ایران» پیش از پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ است. مقامها میگویند اگر جنگ از سر گرفته شود، بزرگتر و طولانیتر خواهد بود و اسرائیل «بسیار تهاجمیتر» پاسخ خواهد داد.
این نگرانیها باعث شده اسرائیل سرمایهگذاری چندمیلیاردی در سامانههای هشدار، اطلاعات، پدافند هوایی و توان تهاجمی را سرعت ببخشد. اختلاف شدیدی بین وزارت دفاع و دارایی بر سر بودجه ۲۰۲۶ شکل گرفته، زیرا بسیاری باور دارند جنگ با ایران نه احتمال دور، بلکه واقعیتی نزدیک است.براسا
