مازوتسوزی در نیروگاههای ایران در کنار استفاده از گازوئیل با آلایندگی بالا به عنوان رویهای ثابت در جمهوری اسلامی تبدیل شده و از اصلیترین دلائل آلودگی هوا در فصل پاییز و زمستان است. در حالیکه مازوتسوزی با تأیید و تکذیب پیاپی مقامات روبرو بوده یک نماینده مجلس شورای اسلامی افشا کرده مازوتسوزی در سازوکاری رسمی و با مجوز شورای عالی امنیت ملی انجام میشود.
عبدالرضا سپهوند دبیر دوم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در یک گفتوگو افشا کرده که مازوتسوزی با اجازه شعام [شورای عالی امنیت ملی] است و بر اساس ابلاغیهای که به وزارت نفت و وزارت نیرو داشته، نیروگاهها مجازند روزانه بالغ بر ۴۵ میلیون لیتر مازوت بسوزانند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی افزوده «در سال ۱۴۰۴ ذخایر گازوئیل دو برابر شد و به تبع آن میزان مازوتسوزی خیلی کاهش پیدا کرد، اما از آنجا که ناترازی گاز در نیروگاهها وجود دارد، از اینرو تصمیم گرفته شد بخشی از این مجوز مورد استفاده قرار گیرد و مازوتسوزی در تعدادی از نیروگاهها انجام میشود.»
دبیر دوم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تأکید کرده که میزان مصرف زغال سنگ یا مازوت در نیروگاهها یک حدی دارد، زیرا موجب آسیب به توربینها میشود و برخی از آنها سال گذشته، به همین دلیل از مدار خارج شدهاند.
با وجود اینکه ایران دارنده دومین ذخائر گاز طبیعی جهان است اما ناکارآمدی جمهوری اسلامی در توسعه صنعت نفت و گاز طی چهار دهه گذشته سبب شده حتی تأمین گاز مورد نیاز مصرف داخلی با بحران روبرو باشد. کمبود گاز سبب شده طی سالهای گذشته مقامات حکومتی در فصل پاییز و زمستان که مصرف گاز در بخش خانگی افزایش پیدا میکند، اقدام به استفاده از سوخت جایگزین در نیروگاههای حراراتی تولید برق کنند؛ این روند مازوتسوزی در نیروگاهها را افزایش داده که نه تنها هوا را آلودگی هوا را تشدید میکند بلکه به تهدیدی علیه سلامت شهروندان ساکن در شهرهای صنعتی شده است.
سعید توکلی مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران تابستان امسال اعتراف کرد که «در سال گذشته تمامی نیروگاههای کشور با ظرفیت کامل از مازوت استفاده کردند.»
با اینهمه همچنان مازوتسوزی با انکار برخی مسئولان روبرو بود. برای نمونه در حالیکه آمارها بیانگر استفاده از سوخت مازوت در نیروگاههای استان تهران و البرز است اما محمدجواد فروغی مدیرکل دفتر برنامهریزی بهرهبرداری تولید شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی چند روز پیش درباره مازوتسوزی گفته «در رسانهها گاهی در این موضوع بزرگنمایی میشود. نمونه روشن آن تهران است؛ بیش از ۱۰ سال است هیچ نیروگاهی در استان تهران مازوت مصرف نکرده اما آلودگی همچنان پابرجاست.»
این ادعا در حالی مطرح شده که خبرگزاری «فارس» اول آذرماه جاری از آغاز روند مازوتسوزی در نیروگاههای تولید برق خبر داد و نوشت مصرف مازوت در نیروگاههای ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبانماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است. خبرگزاری «فارس» افزود «این حجم نیاز به قطار کردن نفتکشهایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد و نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.»
این خبرگزاری چند روز بعد گزارش داد دستکم ۱۵ نیروگاه حرارتی تولید برق در کشور در حال مازوتسوزی هستند و این نیروگاهها روزانه ۲۱/۱ میلیون لیتر مازوت میسوزانند. بر اساس این گزارش ۱۵ نیروگاه «توس»، «منتظر قائم»، «رجایی»، «سلیمی»، «سهند»، «تبریز»، «ایرانشهر»، «منتظری»، «زرند»، «بندرعباس»، «شهید مفتح»، «بیستون»، «شازند»، «رامین» و «اصفهان» در حال مازوتسوزی هستند.
«مرکز دادههای باز ایران» نیز نیمه آذرماه جاری در گزارشی بر اساس دادههای محرمانه وزارت نفت از مازوتسوزی بیسابقه در نیروگاههای حرارتی ایران خبر داده است. این گزارش تأکید کرده «اقدامِ بهشدت آلایندهِ مازوتسوزی در نیروگاههای کشور» طی سال گذشته خورشیدی بهطور متوسط ۴۶ درصد افزایش یافته است.
گزارش «مرکز دادههای باز ایران» با بیان اینکه «در برخی استانها رشد مازوتسوزی به مراتب بالاتر از میانگین ملی بوده» تأکید کرده در سال ۱۴۰۳ میزان مازوتسوزی در بوشهر ۵۴۳ درصد، در زنجان ۱۷۲ درصد و در کهگیلویه و بویراحمد ۱۵۷ درصد افزایش داشته است. این نرخ در تهران ۸۲ درصد ثبت شده است.
بر اساس آمارها مازوت تولیدی ایران حدود ۳/۵ درصد گوگرد دارد؛ رقمی نزدیک به هفت برابر استانداردهای بینالمللی مجاز برای سوخت کشتیها. بنابراین بخش عمده این سوخت در نیروگاههای حرارتی و صنایع شهری داخل کشور سوزانده میشود.
وبسایت «تجارت نیوز» پیشتر در گزارشی با اشاره به تبدیل شدن مازوتسوزی به رویهای ثابت، اعلام کرده «در حالیکه هیچ چشمانداز روشن و مشخصی برای گذار به انرژیهای تجدیدپذیر و پاک وجود ندارد، نتیجه آن، فشاری مضاعف بر سلامت شهروندان، تشدید آلودگی هوا و مرگ و میر شهروندان است.»
گزارش «تجارت نیوز» افزوده «اکنون مازوتسوزی در کشور، نماد شکست برنامهریزی جبران ناترازی انرژی و بیتوجهی به آینده محیط زیست و سلامت عمومی است که بارها به دلیل نبود سالها برنامهریزی و مدیریت برای پیشگیری از بحران انرژی، استفاده از آن دستاویز مسئولان شده است.»
