رئیس انجمن علمی بهداشت محیط ایران با بیان اینکه ۵۷/۱ درصد مرگهای ناشی از عوامل محیطی به دلیل آلودگی هوا است تأکید کرده که «تنها ۱۵ درصد تکالیف قانونی هوای پاک اجرا شده است».
انوشیروان محسنی بندپی رئیس انجمن علمی بهداشت محیط ایران روز سهشنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴ در بیست و هشتمین همایش ملی و نهمین همایش بینالمللی بهداشت محیط با ارائه آماری قابل توجه گفت حدود ۱۰۵ هزار مرگ در کشور به دلیل عوامل محیطی رخ میدهد، و در این میان ۵۷/۱ درصد مرگهای ناشی از عوامل محیطی به دلیل آلودگی هوا است.
رئیس انجمن بهداشت محیط ایران افزوده «سهم بالای مواجهه با سرب را در میان عوامل محیطی موثر بر مرگ شاهد هستیم و سرب علاوه بر ایجاد بیماریهای قلبی و عروقی روی ضریب هوشی کودکان نیز اثرگذار است اما با این حال ما هنوز یک مرکز سنجش سرب را در کشور نداریم.»
انوشیروان محسنی بندپی افزوده در سال ۱۴۰۳ تعداد مرگ منتسب به آلودگی هوا در کشور بیش از ۵۳ هزار نفر و میزان خسارات نیز ۱۷ میلیارد دلار بوده است.
او همچنین با بیان اینکه «در ۲۳ کشور منطقه نا از نظر شاخص عملکرد محیط زیست و بهداشت محیط رتبه ۱۳ را داریم» گفته «تنها ۱۵ درصد تکالیف قانونی هوای پاک اجرا شده است.»
قانون هوای پاک در سال ۹۶ تصویب شد و بر اساس آن دستگاههای مختلف اجرایی در ایران از جمله وزارت کشور، وزارت نفت، وزارت نیرو، نیروی انتظامی، شهرداری و صداوسیمای جمهوری اسلامی مکلف شدهاند در کنترل آلودگی هوا مشارکت داشته باشند.
قانون هوای پاک در حالی طی هشت سال گذشته اجرایی نشده که آلودگی هوا روندی فزاینده در ایران را طی کرده و نه تنها شمار شهرهای درگیر با آلودگی هوا افزایش یافتهاند بلکه شمار روزهای آلودگی در شهرهای صنعتی نیز افزایش داشته است.
برای نمونه آمارهای سازمان هواشناسی نشان میدهد تهران از ابتدای سال تا هفته نخست آذرماه جاری تنها ۶ روز هوای پاک، ۱۲۳ روز هوای قابل قبول، ۱۰۶ روز هوای آلوده برای گروههای حساس، ۱۱ روز هوای آلوده برای همه افراد جامعه، ۲ روز هوای بسیار ناسالم و ۲ روز هوای خطرناک داشته است.
همچنین طی هفتههای گذشته آلودگی هوا سبب تعطیلی گسترده مدارس در شهرهای ۲۱ استان کشور شد. به جز تعطیلیهای متناوب به علت آلودی هوا ، تعطیلی به مدت یک هفته پیوسته نیز در برخی شهرها اتفاق افتاد.
حامد یزدیان نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی روز سهشنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴ اعلام کرد اتومبیلهای فرسوده و سوخت فاقد استاندارد دو عامل اصلی تشدید آلودگی هوا در سایه تعلل دستگاهها در اجرای وظایف قانونی خود به شمار میرود.
قابل توجه اینکه بر اساس ماده چهار قانون هوای پاک تولید انواع وسایل نقلیه موتوری و واردات آنها مستلزم رعایت حدود مجاز انتشار آلایندهها از سوی سازمان حفاظت محیط زیست است.
همچنین بر اساس ماده ۶ این قانون بهمنظور اطمینان از صحت عملکرد خودرو در زمینههای فنی و ایمنی و کنترل آلایندههای هوا و صدا، انجام معاینه فنی کلیه وسایل نقلیه موتوری اعم از سبک، نیمه سنگین، سنگین، موتورسیکلت که توسط بخشهای دولتی، عمومی و غیردولتی به کار گرفته میشوند، در دورههای زمانی منظم و توسط مراکز مورد تأیید سازمان الزامی است.
قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، وزارتخانه ها و سازمان های ذی ربط بر اساس ماده هفت قانون هوای پاک موظف هستند که به نحوه تردد وسایل نقلیه موتوری و سامانه (سیستم) حمل و نقل شهری را به صورتی طراحی و ساماندهی کنند که ضمن کاهش آلودگی هوا جوابگوی سفرهای روزانه شهری باشد.
همچنین بر اساس قانون هوای پاک دولت موظف است از محل صرفه جویی حاصل از بهبود و مدیریت سوخت ناشی از اجرای این قانون، ساز و کار و تسهیلات لازم جهت جایگزینی خودروهای فرسوده حمل و نقل عمومی با خودروهای نو را فراهم کند.
از سوی دیگر عبدالرضا سپهوند دبیر دوم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در یک گفتوگو افشا کرده که مازوتسوزی با اجازه شعام [شورای عالی امنیت ملی] است و بر اساس ابلاغیهای که به وزارت نفت و وزارت نیرو داشته، نیروگاهها مجازند روزانه بالغ بر ۴۵ میلیون لیتر مازوت بسوزانند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی افزوده «در سال ۱۴۰۴ ذخایر گازوئیل دو برابر شد و به تبع آن میزان مازوتسوزی خیلی کاهش پیدا کرد، اما از آنجا که ناترازی گاز در نیروگاهها وجود دارد، از اینرو تصمیم گرفته شد بخشی از این مجوز مورد استفاده قرار گیرد و مازوتسوزی در تعدادی از نیروگاهها انجام میشود.»
دبیر دوم کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تأکید کرده که میزان مصرف زغال سنگ یا مازوت در نیروگاهها یک حدی دارد، زیرا موجب آسیب به توربینها میشود و برخی از آنها سال گذشته، به همین دلیل از مدار خارج شدهاند.
خبرگزاری «فارس» اول آذرماه جاری از آغاز روند مازوتسوزی در نیروگاههای تولید برق خبر داد و نوشت مصرف مازوت در نیروگاههای ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبانماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است. خبرگزاری «فارس» افزود «این حجم نیاز به قطار کردن نفتکشهایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد و نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.»
این خبرگزاری چند روز بعد گزارش داد دستکم ۱۵ نیروگاه حرارتی تولید برق در کشور در حال مازوتسوزی هستند و این نیروگاهها روزانه ۲۱/۱ میلیون لیتر مازوت میسوزانند. بر اساس این گزارش ۱۵ نیروگاه «توس»، «منتظر قائم»، «رجایی»، «سلیمی»، «سهند»، «تبریز»، «ایرانشهر»، «منتظری»، «زرند»، «بندرعباس»، «شهید مفتح»، «بیستون»، «شازند»، «رامین» و «اصفهان» در حال مازوتسوزی هستند.
«مرکز دادههای باز ایران» نیز نیمه آذرماه جاری در گزارشی بر اساس دادههای محرمانه وزارت نفت از مازوتسوزی بیسابقه در نیروگاههای حرارتی ایران خبر داده است. این گزارش تأکید کرده «اقدامِ بهشدت آلایندهِ مازوتسوزی در نیروگاههای کشور» طی سال گذشته خورشیدی بهطور متوسط ۴۶ درصد افزایش یافته است.
گزارش «مرکز دادههای باز ایران» با بیان اینکه «در برخی استانها رشد مازوتسوزی به مراتب بالاتر از میانگین ملی بوده» تأکید کرده در سال ۱۴۰۳ میزان مازوتسوزی در بوشهر ۵۴۳ درصد، در زنجان ۱۷۲ درصد و در کهگیلویه و بویراحمد ۱۵۷ درصد افزایش داشته است. این نرخ در تهران ۸۲ درصد ثبت شده است.
