یونان و فرانسه پس از آنکه پهپادهای ساخت جمهوری اسلامی ایران بامداد دوشنبه ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ یک پایگاه هوایی بریتانیا را در قبرس هدف قرار دادند، در حال اعزام تجهیزات و نیروهای نظامی به این جزیره هستند؛ اقدامی که در میانه تشدید جنگ آمریکا، اسرائیل و ایران، بازتابهای امنیتی آن را در شرق مدیترانه پررنگتر کرده است.
مقامهای قبرسی روز سهشنبه ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ اعلام کردند فرانسه یک ناو جنگی به قبرس اعزام میکند و همچنین سامانههای مستقر در خشکی برای مقابله با پهپاد و موشک به این کشور خواهد فرستاد تا توان دفاعی آن تقویت شود.
به گفته دو مقام ارشد دولت قبرس، امانوئل ماکرون رئیسجمهور فرانسه، این تصمیم را روز سهشنبه در گفتگو با نیکوس خریستودولیدس رئیسجمهور قبرس، به او منتقل کرده است. وزارت دفاع فرانسه از اظهار نظر خودداری کرده است.
طبق گفته سه مقام که به دلیل نداشتن مجوز برای ارائه جزئیات به صورت علنی نخواستند نامشان فاش شود، آلمان نیز به درخواست قبرس برای اعزام یک ناو پاسخ مثبت داده و انتظار میرود برلین بهزودی تصمیم رسمی خود را اعلام کند. مقامهای قبرسی میگویند خریستودولیدس درباره گزینههای مشابه با جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا، نیز در تماس بوده است.
در همین حال یونان سریعتر از دیگران وارد عمل شده است. مقامها میگویند آتن پس از رخداد پهپادی روز دوشنبه دستور اعزام نیرو به قبرس را صادر کرد. چهار فروند جنگنده اف-۱۶ یونان در شهر ساحلی پافوس در جنوبغرب قبرس مستقر شدهاند و دو ناوچه یونانی نیز در مسیر جزیرهاند؛ از جمله یکی که به سامانه اخلالگر ضدپهپاد «سنتائوروس» مجهز است.
خریستودولیدس روز سهشنبه در دیدارهایی در قبرس با وزیر دفاع این کشور، واسیلیس پالماس و همچنین نیکوس دندیاس، وزیر دفاع یونان، و ژنرال دیمیتریس هوپیس، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح یونان، این اقدام را «پاسخ فوری» یونان توصیف کرد و گفت دیگر کشورهای اروپایی نیز اکنون در حال پیگیری حمایتهای مشابهاند.
این تحرکات در چارچوب فعال شدن «دکترین دفاعی یکپارچه یونان و قبرس» انجام میشود؛ چارچوب راهبردی مشترکی میان آتن و نیکوزیا که برای هماهنگی واکنشها در صورت بروز تهدید طراحی شده است.
این تصمیمها پس از حمله به پایگاه «آکروتیری» نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF) اتخاذ شد؛ یکی از مهمترین مراکز نظامی لندن در منطقه. مقامها میگویند یک پهپاد بدون سرنشین از نوع «شاهد» اندکی پس از نیمهشب دوشنبه به این پایگاه برخورد کرد و تنها خسارت جزئی به یک آشیانه هواپیما وارد شد. بنا بر گفته مقامها، دو پهپاد دیگر نیز همان روز پس از آنکه جنگندههای بریتانیایی از پایگاه به پرواز درآمدند، رهگیری و منهدم شدند.
دولت قبرس اعلام کرده است پهپادها از لبنان شلیک شدهاند و به احتمال زیاد کار نیروهای حزبالله بوده است، هرچند مقامها همزمان بر «ایرانیساخت» بودن پهپادها نیز تأکید کردهاند؛ اشارهای به الگوی پهپادهای شاهد که توسط ایران و متحدانش به کار گرفته میشود.
به گفته مقامها، آکروتیری و روستاهای اطراف آن در حالت تخلیه باقی ماندهاند؛ در حالی که مقامهای امنیتی در حال ارزیابی تهدیدها و رصد احتمال حملات بیشتر هستند.
این رخداد نگرانیها را در قبرس افزایش داده است؛ کشوری عضو اتحادیه اروپا که در همسایگی خاورمیانه قرار دارد و میزبان دو «منطقه پایگاهی حاکمیتی» بریتانیاست؛ تأسیساتی که سالها به عنوان نقطه اتکای عملیات منطقهای استفاده شدهاند.
در لندن نیز کییر استارمر نخستوزیر بریتانیا، زیر فشار پرسشها درباره نقش پایگاههای این کشور در بحبوحه تشدید بحران قرار گرفته است. استارمر روز دوشنبه گفت پایگاههای بریتانیا در قبرس در عملیات آمریکا علیه ایران به کار گرفته نخواهند شد؛ در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از این موضوع انتقاد کرده است.
استارمر روز یکشنبه اعلام کرده بود با درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاههای بریتانیا برای یک «هدف دفاعی مشخص و محدود» موافقت کرده است. اما او در اظهاراتش در پارلمان در روز دوشنبه تأکید کرد این موافقت شامل پایگاههای واقع در جزیره مدیترانهای قبرس نمیشود.
او گفت: «پایگاههای قبرس توسط آمریکا استفاده نمیشوند و قرار هم نیست استفاده شوند… چون مناسب نیستند.»
تحولات قبرس همزمان با افزایش تهدیدهای پهپادی در سراسر منطقه رخ میدهد. ژان-نوئل بارو وزیر خارجه فرانسه، روز سهشنبه گفت جنگندههای رافال فرانسه آخر هفته گذشته در آسمان امارات متحده عربی در چارچوب «عملیات امنیت آسمان» پرواز کردهاند؛ پس از آنکه یک حمله پهپادی ایران یک پایگاه دریایی در ابوظبی را هدف قرار داد نشانهای از اینکه بُعد هوایی این جنگ با سرعت از میدان اصلی درگیری فراتر میرود.
