در بیست و پنجمین روز جنگ با جمهوری اسلامی، دو منبع آگاه به آکسیوس گفتهاند ایالات متحده و گروهی از کشورهای میانجی در حال بررسی امکان از سرگیری مذاکرات صلح در سطح بالا با جمهوری اسلامی ایران در سریعترین زمان ممکن هستند اما جمهوری اسلامی هنوز پاسخ روشنی ارائه نداده است.
گفته میشود دونالد ترامپ علاقهمند به پایان دادن به جنگ است، اما تسلط جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز هرگونه راهبرد خروج را پیچیده میکند. آمریکا طرحی ۱۵بندی برای پایان جنگ را با اسرائیل به اشتراک گذاشته و ادعا کرده جمهوری اسلامی ایران با بسیاری از نکات کلیدی آن موافقت کرده است، اما هیچ مدرک ملموسی برای چنین توافقی وجود ندارد.
به گفته دو منبع اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نگران است که ترامپ توافقی انجام دهد که بهمراتب سطح آن پایینتر از اهداف اسرائیل باشد. طرحی که ممکن است شامل امتیازدهیهای قابلتوجه شود و توانایی اسرائیل برای انجام حملات علیه جمهوری اسلامی ایران را محدود کند.
منبع سومی نیز گفته رهبران اسرائیل تردید دارند که ایران واقعاً امتیازاتی را که آمریکا ادعا میکند، ارائه داده باشد.
ترامپ روز سهشنبه در کاخ سفید گفت که با وجود از بین رفتن بسیاری از رهبران حکومت ایران، آمریکا «با افراد درست در حال گفتگو است و آنها شدیداً خواهان توافق هستند.»
در حال حاضر، مقامات ایرانی ادعای ترامپ درباره مذاکرات پشتپرده را رد میکنند، هرچند تأیید کردهاند که آمریکا پیامها و پیشنهادهایی ارسال کرده است. حتا سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیاء گفت که «آنها خودشان با خودشان مذاکره میکنند.»او خطاب به آمریکاییها گفت، «اسم شکستتان را توافق نگذارید!»
پاکستان که همراه با مصر و ترکیه در انتقال پیامها بین تهران و واشنگتن نقش دارد، اعلام کرده اگر هر دو کشور موافقت کنند، «آماده و مفتخر» به میزبانی مذاکرات صلح است. ترامپ این پیام پاکستان را در شبکه اجتماعی خود منتشر کرده که نشانهای از تمایل او به برگزاری چنین نشستی است.
اگر برنامه نشست جدی شود، احتمالاً جیدی ونس معاون ترامپ در آن نقش خواهد داشت. یک منبع آگاه گفت: «اما هنوز مشخص نیست چیزی برای ورود وجود داشته باشد. همه در تلاشاند بفهمند آیا این موضوع واقعی است یا نه.»
یسانان به نقل در منبع منطقهای گزارش داد که جمهوری اسلامی به آمریکا پیام داده است که ترجیح میدهد به جای ویتکاف با ونس مذاکره کنند.
مقامات آمریکایی میگویند حکومت ایران در وضعیت آشفته قرار دارد و در برقراری ارتباط داخلی آنها بین خودشان دچار مشکل است. وضعیت نامشخص رهبر جدید، مجتبی خامنهای، نیز به سردرگمی درباره اینکه چه کسی اختیار تصمیمگیری دارد، دامن زده است.
در همین حال، برخی مقامات ایرانی ادعا میکنند ترامپ با مطرح کردن پیشرفتهای دیپلماتیکِ نادرست، فقط تلاش دارد بازارها را آرام کند و برای برنامههای نظامی خود زمان بخرد.
آمریکا همچنین در حال آمادهسازی گزینههایی برای تشدید احتمالی تنش است. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت که بخش فرماندهی لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا مأمور اعزام به خاورمیانه شده است، همراه با یک تیپ پیادهنظام شامل چند هزار سرباز. این اقدام میتواند دامنه عملیات زمینی احتمالی آمریکا را افزایش دهد.
آمریکا یک پیشنهاد ۱۵بندی برای توافق احتمالی پایان جنگ به ایران ارائه کرده است که شامل بسیاری از خواستههای مطرحشده در دور قبلی مذاکرات هستهای در ژنو است.
به گفته یک منبع آمریکایی، نماینده آمریکا، استیو ویتکاف به ترامپ گفته ایرانیها با چند نکته کلیدی، از جمله واگذاری ذخایر اورانیوم با غنای بالا، موافقت کردهاند. این یک امتیاز بزرگ خواهد بود، اما مشخص نیست آیا فردی با اختیار در تهران واقعاً چنین پیشنهادی داده است یا نه.
این منبع افزود: «استیو و جرد تلاش کردند کانال قابلاعتمادی برای مذاکره با ایران ایجاد کنند، اما هنوز زود است که بگوییم چه خواهد شد و آیا این کانال واقعاً عملی است یا نه.»
آمریکا این طرح ۱۵بندی را به اسرائیل نیز ارائه کرده است. با وجود همسویی کلی آن با مواضع اسرائیل، یک مقام اسرائیلی گفته تلآویو بهشدت تردید دارد که جمهوری اسلامی ایران با تمام خواستههای ترامپ موافقت کند.
توقف موشکپرانی، برچیدن کامل فعالیتهای اتمی، تحویل اورانیومهای ۶۰ درصدی، توقف حمایت از نیابتی و دسترسی کامل به بازرسان آژانس برای بازدید از تأسیسات اتمی کلیات این شروط هستند.
یک منبع اسرائیلی میگوید: «نگرانی این است که ترامپ تصمیم بگیرد حتی با تحقق بخشی از خواستههایش توافق کند و جنگ را متوقف سازد و بقیه موارد را به آینده موکول کند، بدون راهحل مشخص.»
به گفته منابع، آمریکا به اسرائیل گفته ایران با واگذاری ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی، پذیرش بازرسیهای گستردهتر سازمان ملل، محدود کردن برد موشکهای بالستیک و کاهش حمایت از نیروهای نیابتی موافقت کرده است.
همچنین در این سند بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم در ایران تأکید شده، اگرچه گفته میشود ایران فقط با تعلیق آن موافقت کرده و مدت آن مشخص نیست.
همچنان مشخص نیست چه کسی از طرف ایران این تعهدات را داده است. حکومت ایران پیشتر بسیاری از این خواستهها را رد کرده و ارزیابی اطلاعاتی اسرائیل نشان میدهد فاصله زیادی بین مواضع ایران و آمریکا وجود دارد.
حتی در سطوح بالای دولت ترامپ نیز افراد بسیار کمی از جزئیات واقعی ارتباط با ایران اطلاع دارند.
یک منبع گفت ویتکاف و کوشنر مستقیماً با ترامپ در تماس هستند و افراد کمی در جریان قرار دارند.
مقامات اسرائیلی در روزهای اخیر نشانههایی اطلاعاتی از «در جریان بودن چیزی» بین آمریکا و ایران دریافت کردهاند، اما جزئیات مشخصی در دست نیست.
ونس روز دوشنبه نتانیاهو را با جزئیات بیشتری در جریان قرار داد، تقریباً همزمان با زمانی که ترامپ علناً درباره این ارتباطات صحبت کرد.
آمریکا منتظر تصمیم ایران -احتمالاً شخص خامنهای- درباره برگزاری مذاکرات در این هفته است.
مشخص نیست طرفین در این مذاکرات در چه سطحی نمایندگی خواهند شد؛ ممکن است توسط ونس و محمدباقر قالیباف یا مقامات سطح پایینتر انجام شود.
یکی از کشورهای میانجی پیشنهاد آتشبس موقت برای تسهیل مذاکرات را داده، اما دولت ترامپ ترجیح میدهد برای حفظ اهرم فشار، همزمان با درگیری مذاکره کند.
مقامات آمریکا و اسرائیل حتی در صورت برگزاری مذاکرات، برای ادامه جنگ به مدت دو تا سه هفته دیگر برنامهریزی کردهاند.
کارولین لیویت سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد: «در حالی که رئیسجمهور ترامپ و مذاکرهکنندگانش این امکان جدید دیپلماتیک را بررسی میکنند، عملیات نظامی بدون وقفه ادامه دارد تا اهداف تعیینشده محقق شود.»
یک مقام کاخ سفید وضعیت را «سیال» توصیف کرده و گفته ترامپ میخواهد ببیند آیا میتوان به توافق رسید یا نه، «و اگر نشود، دوباره به بمباران بازخواهیم گشت.»
ترامپ حملات برنامهریزیشده به نیروگاههای برق ایران را موقتاً تا روز جمعه متوقف کرده است.
در همین حال، آمریکا همزمان با بررسی مسیر دیپلماسی، در حال تقویت گزینههای نظامی، از جمله احتمال عملیات زمینی است.
