به گزارش «آکسیوس» در حالیکه ترامپ به دنبال پایان سریع جنگ و دستیابی به توافقی با تهران است، نتانیاهو همچنان بر تشدید فشار نظامی، نابودی کامل توان موشکی و هستهای جمهوری اسلامی، و فراهم شدن زمینه برای قیام مردم در ایران تأکید دارد.
دو مقام آمریکایی و یک منبع اسرائیلی میگویند دونالد ترامپ درخواست بنیامین نتانیاهو برای تشویق مردم ایران به قیام علیه جمهوری اسلامی را رد کرده است. دلیل این مخالفت، نگرانی از سرکوب خونین مردم به دست نیروهای رژیم عنوان شده؛ آنهم در حالی که اختلاف میان واشنگتن و دولت اسرائیل بر سر ادامه جنگ، توافق با تهران، و موضوع «تغییر رژیم» آشکارتر از گذشته شده است.
بنا بر این گزارش، دونالد ترامپ در تماس تلفنی هفته گذشته با بنیامین نتانیاهو، پیشنهاد او برای ترغیب مردم ایران به حضور در خیابانها و قیام علیه جمهوری اسلامی را نپذیرفت.
به گفته منابع آگاه، ترامپ در این تماس با لحنی تند به نخستوزیر اسرائیل گفته است: «چرا باید به مردم بگوییم به خیابانها بیایند وقتی فقط به رگبار بسته میشوند؟»
این گفتگو تنها ساعاتی پس از کشته شدن علی لاریجانی، از مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی، در حملهای منتسب به اسرائیل صورت گرفت. به نوشته آکسیوس، نتانیاهو به ترامپ گفته بود که ساختار حکومت در تهران دچار آشفتگی شده و فرصتی برای شکلگیری یک خیزش مردمی به وجود آمده است.
اما ترامپ، با توجه به سابقه سرکوبهای خونین اعتراضات در ایران، نگران آن بود که هرگونه فراخوان بیرونی برای حضور مردم در خیابان، به کشتار گسترده معترضان منجر شود. این نگرانی با توجه به تجربه سالهای گذشته، که هزاران ایرانی در اعتراضات ضدحکومتی به دست نیروهای سرکوبگر کشته شدند، برای او جدی بوده است.
بر اساس این گزارش، ترامپ و نتانیاهو توافق کرده بودند منتظر بمانند و ببینند آیا مردم ایران در جریان چهارشنبهسوری، بدون تشویق و فراخوان خارجی، به خیابان خواهند آمد یا نه.
با اینهمه، نتانیاهو برخلاف این توافق، به شکل علنی وارد صحنه شد و در یک پیام تلویزیونی اعلام کرد: «هواپیماهای ما در حال هدف قرار دادن عوامل تروریستی هستند… هدف این است که مردم شجاع ایران بتوانند جشن آتش را برگزار کنند. پس بیرون بیایید و جشن بگیرید… ما از بالا نظارهگر هستیم.»
این ماجرا، شکاف رو به گسترش میان ترامپ و نتانیاهو را آشکارتر کرده است؛ شکافی که بیش از همه بر سر موضوع «تغییر رژیم» دیده میشود. اگرچه ترامپ در روزهای آغازین جنگ از امکان یک قیام مردمی سخن گفته بود، اما اکنون به نظر میرسد واشنگتن بیسروصدا از چنین سیاستی فاصله گرفته است.
در مقابل، نتانیاهو همچنان بر تشدید فشار نظامی اصرار دارد. گزارشها حاکیست او در روزهای اخیر فرماندهان نظامی اسرائیل را در یک پناهگاه زیرزمینی در تلآویو گرد آورده و برای اجرای یک حمله برقآسای ۴۸ ساعته علیه اهداف اصلی در ایران فشار آورده است.
به گفته منابع مطلع، این نشست پس از آن برگزار شد که نتانیاهو طرح صلح ۱۵ بندی ترامپ را بررسی کرد؛ طرحی که به اعتقاد مقامهای اسرائیلی، برای محدود کردن تواناییهای نظامی تهران به اندازه کافی سختگیرانه نیست.
منابع اسرائیلی گفتهاند فضای این نشست «متشنج» بوده و دلیل آن نیز نگرانی از این بوده که ترامپ هر لحظه ممکن است به توافقی سریع با تهران دست پیدا کند.
ترامپ روز چهارشنبه در جمع جمهوریخواهان کنگره گفت آمریکا و اسرائیل «سرطان» برنامه هستهای جمهوری اسلامی را «بیرون کشیدهاند» و ارتش آمریکا آماده است ضربه نهایی را وارد کند.
او گفت: «کاری که باید میکردیم این بود که سرطان را بیرون میکشیدیم. سرطان، جمهوری اسلامیِ دارای سلاح هستهای بود. ما آن را بیرون کشیدهایم. حالا آن را تمام میکنیم.»
با این حال، گزارشها نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا در محافل خصوصی تمایلی به طولانی شدن جنگ ندارد و همچنان مایل است در همان چارچوب زمانی چهار تا شش هفتهای که در آغاز جنگ مطرح کرده بود، به جمعبندی برسد.
اگرچه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه پیشنهاد آمریکا را رد کرد، اما ترامپ همچنان نسبت به امکان دستیابی به توافق خوشبین است. برخی رسانههای اسرائیلی نیز گزارش دادهاند که آتشبس ممکن است از شنبه آینده برقرار شود.
در سوی دیگر، حلقه نزدیک به نتانیاهو بر سه هدف اصلی پافشاری میکند: نابودی ذخایر موشکهای بالستیک ایران، جلوگیری از دستیابی تهران به کلاهک هستهای، و ایجاد شرایطی در داخل ایران که مردم بتوانند جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.
بوعز بیسموت، از اعضای حزب نتانیاهو، در اینباره گفته است: «اگر به این سه هدف نرسید، نمیتوانید جنگ را پایان دهید.»
در مقابل، کاخ سفید از روزهای نخست جنگ به این سو، دیگر «تغییر رژیم» را در فهرست اهداف رسمی خود تکرار نکرده است. در موضعگیریهای رسمی واشنگتن، چهار هدف اصلی شامل نابودی موشکها، نیروی دریایی، نیروهای نیابتی مسلح و توانمندیهای هستهای جمهوری اسلامی عنوان شده است.
همزمان پنتاگون دستور اعزام حدود دو هزار چترباز از لشکر ۸۲ هوابرد به خاورمیانه را صادر کرده تا به حدود ۴۵۰۰ تفنگدار دریایی آمریکایی که از پیش به سوی منطقه در حرکت بودند بپیوندند. این اقدام در شرایطی انجام میشود که تلاشهای دیپلماتیک ترامپ برای پایان جنگ، با نشانههایی از فرسایش روبرو شده است.
به گفته اعضای حلقه نزدیک به رئیسجمهور آمریکا، اگر تهران همچنان پیشنهادهای دیپلماتیک او را رد کند، ترامپ آماده است فرمان یک تهاجم گسترده را صادر کند. یکی از دستیاران او نیز به آکسیوس گفته است: «ترامپ یک دستش برای توافق باز است و دست دیگرش مشت شده و آماده ضربه زدن.»
بر اساس این گزارش، طرح ۱۵ بندی ترامپ که با الگوبرداری از توافق غزه تنظیم شده، جمهوری اسلامی را موظف میکند همه قابلیتهای هستهای و موشکی دوربرد خود را برچیند، تنگه هرمز را باز نگه دارد و از گروههای نیابتی تروریستی دست بکشد.
اما تلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی اعلام کرده که تهران این پیشنهاد را بهطور کامل رد کرده و در مقابل، خواهان بسته شدن همه پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، دریافت غرامت، و توقف حملات اسرائیل علیه حزبالله در لبنان شده است.
همچنین گزارش شده تهران در پی آن است که کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرد؛ گذرگاهی راهبردی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند. هدف از این طرح، دریافت عوارض از کشتیهای عبوری عنوان شده است.
یکی از مقامهای دولت ترامپ، خواستههای جمهوری اسلامی را «مضحک» و «غیرواقعبینانه» توصیف کرده و گفته است که در مقایسه با پیش از آغاز جنگ، اکنون رسیدن به توافق دشوارتر شده است.
در این میان، تماس مستقیم میان دیپلماتهای آمریکا و جمهوری اسلامی برقرار نشده و گفتگوها از طریق میانجیهای منطقهای از جمله مصر، ترکیه و پاکستان دنبال میشود.
عربستان سعودی نیز مخالفت خود را با واگذاری کنترل تنگه هرمز به جمهوری اسلامی اعلام کرده و از ترامپ خواسته است در این رویارویی عقبنشینی نکند. گفته میشود محمد بن سلمان در تماسهای خود با ترامپ طی هفته گذشته، بارها خواستار پایان دادن به جمهوری اسلامی، از جمله از طریق اعزام نیروی زمینی برای تصرف مراکز انرژی ایران، شده است.
از سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان نسبت به جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان ترامپ، بدبیناند و آنها را به «خنجر زدن از پشت» به تهران در مذاکرات پیش از حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه متهم میکنند.
همچنین گزارش شده که مقامهای حکومت در تهران ترجیح میدهند جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، هدایت تیم مذاکرهکننده ایالات متحده را بر عهده بگیرد؛ زیرا تصور میکنند او موضع نرمتری دارد.
در ادامه این گزارش آمده است که پس از فراخوان علنی نتانیاهو، تنها شمار اندکی از مردم ایران در چهارشنبهسوری به خیابانها آمدند؛ موضوعی که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی آن را نشانه تداوم هراس عمومی از واکنش خشونتآمیز رژیم ارزیابی کردهاند.
چند روز بعد نیز یخیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در واشنگتن، در گفتگو با سیانان گفت هدف همچنان این است که حکومت در تهران تا جایی تضعیف شود که دیگر توان سرکوب مخالفان را نداشته باشد.
او گفت: «امید این است که شرایط به نقطهای برسد که مردم بتوانند کنترل زندگی خود را به دست بگیرند… فکر میکنم میتوان این رژیم را با حملات هوایی تا جایی تضعیف کرد که از درون فروبپاشد. اما چکمههایی که باید روی زمین باشند، چکمههای ایرانی هستند.»
