بیش از ۱۰۰۰ ساعت سرکوب شهروندان ایران با قطع سراسری اینترنت؛ عفو بین‌الملل: نقض آشکار حقوق بشر است

شش هفته از قطع سراسری اینترنت جهانی در ایران و توسط جمهوری اسلامی گذشت. اقدام سرکوبگرانه قطع اینترنت که از ساعتی پس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی آغاز شد به ۱۰۰۸ ساعت رسیده است و سازمان عفو بین‌الملل این روند را نقش آشکار حقوق بشر خوانده است.

«نت بلاکس» نهاد ناظر بر اینترنت جهانی روز شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ و همزمان با ورود قطع اینترنت جهانی در ایران به هفتمین هفته، گزارش داد که دقیقاً شش هفته پیش، در روز شنبه نهم اسفندماه (۲۸ فوریه)، ایران قربانی یک قطع اینترنت تحمیل‌شده از سوی حکومت شد؛ خاموشی‌ای که پس از گذشت ۱۰۰۸ ساعت همچنان ادامه دارد و اکنون وارد روز چهل‌وسوم شده است.

«نت بلاکس» تأکید کرده پیامدهای این اقدام سانسورگرانه هر روز بیشتر می‌شود؛ معیشت مردم را تخریب می‌کند و حقوق دیجیتال و انسانی ایرانیان را نقض می‌کند.

همانطور که در این گزارش تأکید شده، قطع سراسری اینترنت جهانی نه تنها حق طبیعی شهروندان ایران برای دسترسی به اینترنت را نقض کرده بلکه خسارت گسترده روانی و اقتصادی نیز در پی داشته است. میلیون‌ها شهروند ایرانی در درون و خارج از کشور ارتباطشان با عزیزانشان قطع شده و در شرایط جنگی هفته‌های گذشته ایرانیان ساکن خارج از کشور حتی امکان کسب خبر از سلامت عزیزانشان در جریان بمباران و حملات نظامی را نداشتند.

از سوی دیگر اقتصاد دیجیتال در ایران که بخشی نوپا اما پویا است نیز با خسارت‌های سنگینی روبرو شده است؛ به گزارش فعالان صنفی شمار زیادی از کسب‌وکارهایی که بر بستر اقتصاد دیجیتال فعالیت داشتند تعطیل و نیمه‌تعطیل شدند و نه تنها کارفرمایان و کارآفرینان با زیان گسترده مالی روبرو شدند بلکه شمار زیادی از کارکنان در این بخش، متأثر از شرایط قطع اینترنت، اخراج و بیکار شدند.

بخش دیگری از فعالیت‌های اقتصادی که به‌طور مستقیم زیرمجموعه اقتصاد دیجیتال به شمار نمی‌روند اما از بستر اینترنت برای بازاریابی، دریافت سفارش، ارتباط با مشتری و … استفاده می‌کردند نیز در پی قطع اینترنت با خسارت هنگفت روبرو شدند.

بر اساس برآورد اقتصاددانان و سه گزارش مستقل از نت‌بلاکس، نیویورک‌پست و آسوشیتدپرس، خسارت هر روز از قطع اینترنت به اقتصاد کشور و مردم در ایران حدود ۳۰ تا ۳۷ میلیون دلار برآورد می‌شود که یعنی تا این لحظه بالغ بر یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار.

بر اساس گزارش‌ها از سه‌شنبه گذشته و پس از اعلام آتش‌بس موقت و دو هفته‌ای میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، موضوع حق دسترسی به اینترنت از سوی بسیاری از کاربران ایرانی مورد اشاره قرار گرفته است. آنها تأکید دارند برخورداری از اینترنت حق طبیعی یک شهروند است و محدود کردن آن به معنای سرکوب شهروندان است؛ همچنین این روند خسارت گسترده‌‌ای به روان، کار، معیشت و کیفیت زندگی شهروندان وارد کرده است.

اگر چه شهروندان امکان خرید وی‌پی‌ان‌هایی برای اتصال محدود به اینترنت جهانی را دارند اما هزینه گزاف این فیلترشکن‌ها با توان مالی غالب جمعیت کشور همخوانی ندارد و همچنان ده‌ها میلیون شهروند در ایران هفته‌های متوالی است که به اینترنت جهانی دسترسی ندارند.

از سوی دیگر جمهوری اسلامی سالهاست طرح اینترنت طبقاتی را در دست اجرا دارد. این طرح اجازه می‌دهد برخی شهروندان با داشتن سیم‌کارت‌هایی که به «سیم‌کارت سفید» مشهور هستند در شرایط قطع اینترنت جهانی در کشور، به اینترنت آزاد دسترسی داشته باشند. در سالهای گذشته همواره در دوره‌هایی که اینترنت جهانی در ایران قطع بوده شماری از مقامات و افراد نزدیک به حکومت به اینترنت دسترسی داشته‌ و پروپاگاندای جمهوری اسلامی را پیش برده‌اند.

در آنسو بخش دیگری از طرح اینترنت طبقاتی، امکان دسترسی شماری از اقشار از جمله بازرگانان، روزنامه‌نگاران و دانشجویان را به اینترنت جهانی فراهم می‌کند؛ روندی که کاربران به صورت گزینشی و تحت شرایطی خاص و در مکان‌هایی قابل نظارت برای نهادهای امنیتی، مثل اتاق بازرگانی یا وزارت ارشاد، امکان استفاده از اینترنت جهانی را دارند.

در همین رابطه بخش فناوری برخی دانشگاه‌ها با ارسال پیام به دانشجویان اعلام کرده‌اند که از اوایل هفته آینده، دسترسی محدود به شماری از وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های ضروری از جمله سرچ، هوش مصنوعی، جی‌میل و اسکولار، گیت‌هاب، مجلات و غیره فراهم خواهد شد. این دسترسی از طریق سرویس شبکه اختصاصی (VPN) دانشگاه‌ها فراهم می‌شود و دانشجویان می‌توانند حتی خارج از محیط دانشگاه نیز از آن استفاده کنند.

این موضوع نشان می‌دهد جمهوری اسلامی برنامه دارد قطع اینترنت جهانی در کشور را ادامه دهد.

در آنسو سازمان عفو بین‌الملل روز گذشته، جمعه ۲۱ فروردین، قطع اینترنت جهانی در ایران توسط حکومت را نقض آشکار حقوق بشر ارزیابی و از مقامات جمهوری اسلامی خواست تا هر چه سریع‌تر دسترسی به اینترنت برای شهروندان را به‌طور کامل فراهم کند.

سازمان عفو بین‌الملل اعلام کردهمردم ایران بیش از هزار ساعت را در شرایط «خاموشی دیجیتال» سپری کرده‌اند؛ وضعیتی که به گفته این نهاد حقوق بشری، دسترسی میلیون‌ها نفر به اطلاعات و ارتباطات حیاتی را مختل کرده است.⁠