در سومین ماه قطع اینترنت جهانی در ایران، انجمن علمی روانپزشکان در بیانیه‌ای هشدار داده هرگونه محدودیت گسترده ناپایداری مزمن یا الگوهای دسترسی چندلایه و نابرابر به اینترنت جهانی ممکن است به افزایش فشار روانی، احساس نادیده انگاشته شدن، کاهش اعتماد عمومی و فرسایش بیشتر سرمایه اجتماعی بینجامد.
قطع سراسری اینترنت جهانی در ایران وارد سومین ماه شده است و بر اساس گفته‌های مقامات حکومتی به نظر می‌رسد برنامه‌ای برای اتصال دوباره و عمومی اینترنت در ایران وجود ندارد. اجرای طرح اینترنت طبقاتی نیز با هشداردها و انتقادهایی همراه بوده است و به نظر می‌رسد نتوانسته حتی اختلال بوجود آمده در حوزه اقتصادی و علمی کشور با قطع سراسری اینترنت را برطرف کند.
در این میان خشم و نارضایتی عمومی شهروندان از قطع اینترنت رو به افزایش است بطوریکه انجمن علمی روانپزشکان ایران در بیانیه‌ای نسبت به پیامدهای این اقدام سرکوبگرانه حکومت هشدار داده است.
انجمن علمی روانپزشکان ایران تأکید کرده که «در سالهای اخیر جامعه ایران با فشارهای متعددی در سطوح اقتصادی اجتماعی و روانی مواجه بوده است. در چنین وضعیتی هرگونه محدودیت گسترده ناپایداری مزمن یا الگوهای دسترسی چندلایه و نابرابر به اینترنت جهانی ممکن است به افزایش فشار روانی، احساس نادیده انگاشته شدن، کاهش اعتماد عمومی و فرسایش بیشتر سرمایه اجتماعی بینجامد.»
این بیانیه افزوده «از منظر سلامت روان، جامعه زمانی از ثبات و تاب‌آوری بیشتری برخوردار خواهد بود که شهروندان نسبت به دسترسی خود به امکانات پایه‌ای زندگی امروز احساس عدالت شفافیت و قابلیت اتکا داشته باشند. انجمن علمی روانپزشکان ایران بر این باور است که حتی اگر با توجه به ملاحظات اداره کشور در شرایط دشوار جنگی محدود‌سازی امری اجتناب‌ناپذیر باشد؛ با این حال همان ملاحظات نیز ایجاب می‌کند که در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با زیرساخت‌های ارتباطی آثار بلندمدت اجتماعی و روانی سیاست‌ها بر زندگی مردم و بر کیفیت رابطه‌ی دولت و جامعه مورد توجه دقیق قرار گیرد.»
در ادامه آمده که «تجربه نشان می‌دهد که کاهش ابهام پرهیز از ایجاد دسترسی‌های ویژه و مبتنی بر تبعیض طبقاتی و فراهم کردن امکان دسترسی عمومی و باکیفیت می‌تواند به تقویت آرامش روانی جامعه، افزایش حس تعلق و مشارکت، و حفظ انسجام اجتماعی یاری رساند. بر همین اساس انجمن علمی روانپزشکان ایران انتظار دارد سیاست‌گذاران و مسئولان ذیربط با نگاه جامع‌نگر و آینده‌نگر تمهیدات لازم را برای تأمین دسترسی پایدار عمومی، با کیفیت و عادلانه شهروندان به اینترنت جهانی فراهم آورند و از تداوم روندهایی که می‌تواند هزینه‌های اجتماعی، آموزشی حرفه‌ای، اقتصادی و روانی مضاعفی بر جامعه تحمیل کند جلوگیری شود.»
انجمن علمی روانپزشکان ایران افزوده «دسترسی پایدار، فراگیر و قابل اعتماد به اینترنت جهانی در شرایط امروز بخشی از زیرساخت ضروری زندگی فردی و اجتماعی شهروندان به شمار می‌آید. این امکان تنها محدود به حوزه ارتباطات عمومی نیست بلکه با آموزش اشتغال ارائه و دریافت خدمات درمانی، ارتباطات خانوادگی، فعالیت‌های علمی و حرفه‌ای و نیز حفظ پیوندهای اجتماعی و احساس حضور در جهان معاصر ارتباط مستقیم دارد.»
امیرحسین جلالی ندوشن سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران نیز با هشدار نسبت به پیامدهای محدودیت اینترنت، گفته است که اینترنت امروز بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره است و محرومیت از آن می‌تواند «فشار روانی، احساس بی‌عدالتی و کاهش اعتماد عمومی را در جامعه افزایش دهد.»
امیرحسین جلالی ندوشن تأکید کرده اینترنت برای نسل جدید تنها ابزار ارتباطی یا سرگرمی نیست، بلکه معادل مدرسه، فضای خانواده، دوستی و عرصه‌ای برای تجربه‌های متنوع بوده است که محدودیت آن می‌تواند اثراتی مشابه محرومیت از نیازهای اساسی مانند آب و غذا بر سلامت روان داشته باشد.
او همچنین گفته که جامعه ممکن است در کوتاه‌مدت، تحت شرایطی چون جنگ، محدودیت‌ها را تحمل کند. اما زمانی که این محدودیت‌ها مکرر، غیرقابل پیش‌بینی، نامشخص و بدون اطلاع‌رسانی مناسب باشد وضعیت به کلی دگرگون می‌شود.
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران افزوده «محدودیت‌های مکرر و غیرشفاف اینترنت، به‌ویژه در بلندمدت، می‌تواند پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد و حتی موجب کمرنگ شدن حضور و صدای ایرانیان در عرصه بین‌المللی شود.»
با گذشت ۱۰ هفته از قطع اینترنت سراسری در ایران انتقادها به محرومیت جامعه و فعالان اقتصادی به قطع اینترنت افزایش یافته است.
در همین رابطه رضا الفت نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در گفتگو با وبسایت «خبرآنلاین» گفته «ما هم خسته شده‌ایم از این وضعیت. حتی ما دو جنگ را پشت سر گذاشتیم اما هنوز پروتکل‌های مشخصی نداریم که اگر قرار شد ببندیم؛ چه چیزهای را باید ببندیم. چرا هوش مصنوعی را می‌بندیم، چرا سایتی که برای تحقیقات است را فیلتر می‌کنیم.»
رضا الفت نسب افزوده «باید این‌ها را لیست کنید، باید برای بخش خصوصی پروتکل بگذارید که اگر قرار شد حمله سایبری شود، بگویید از این‌ها باید مراقبت کنید. این‌ها از گرفتاری‌های ما هستند؛ به این خاطر که کل موضوع اینترنت انگار صاحب مشخصی ندارد.»
رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی همچنین گفته «یک‌وقت فکر می‌کنیم مرکز ملی فضای مجازی یک‌وقت می‌گویید وزارت ارتباطات یک‌وقت وزارت صمت؛ اینکه در حوزه اقتصاد دیجیتال باید با چه کسی بنشینید و صحبت کنید را من که رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی هستم نمی‌دانم.»
در بخش اقتصاد نیز قطع اینترنت جهانی خسارت سنگینی ایجاد کرده است. افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانش‌بنیان اتاق بازرگانی، گفته است که مجموع خسارت مستقیم و غیرمستقیم قطع اینترنت روزانه ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار است.
جعفر قادری، نایب رییس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی معتقد است «باید حوزه‌هایی که تاثیر منفی در مباحث امنیتی نمی‌گذارند و یا قابل کنترل هست، مانند فعالان اقتصادی باید اجازه داده شود که از ظرفیت اینترنت برای اشتغال و کسب و کار و حل مشکلات خودشان و البته اقتصاد کشور استفاده کنند.»
حکومت در حالی اینترنت طبقاتی با عنوان «اینترنت پرو» را برای کسب و کارها راه‌اندازی کرده که حتی مشاغل و اصناف مشمول استفاده از این اینترنت هم از کیفیت و شیوه توزیع آن رضایت ندارند.
علیرضا استقامتی، رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به مشکلات ناشی از محدودیت دسترسی به اینترنت به خبرگزاری «ایسنا» گفته «در چند نقطه دانشگاه امکان استفاده از اینترنت فراهم است اما در خارج از دانشگاه، به‌ویژه در ساعات شب که بسیاری از فعالیت‌های علمی و آماده‌سازی سخنرانی‌ها و کلاس‌ها انجام می‌شود، دسترسی به اینترنت با اختلال مواجه است.»
احسان چیت‌ساز، معاون سیاستگذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز هفته گذشته در گفت‌وگو با خبرگزاری «ایلنا» هشدار داده بود که قطع اینترنت سبب کمبود کالا در کشور خواهد شد.
احسان چیت‌ساز توضیح داده بود که «زنجیره تأمین دیجیتال در بسیاری از صنایع ماهیتی فرامرزی دارد. ثبت سفارش، هماهنگی با تأمین‌کنندگان خارجی، رهگیری حمل‌ونقل، تبادل اسناد و مدیریت لجستیک به سامانه‌ها و پروتکل‌های بین‌المللی وابسته است. در نبود اینترنت بین‌المللی، این زنجیره دچار اختلال می‌شود و کسب‌وکارها دید خود را نسبت به وضعیت تأمین و توزیع از دست می‌دهند، که این امر در شرایط بحرانی می‌تواند به کمبود کالا یا اختلال در خدمات حیاتی منجر شود.»
معاون وزیر ارتباطات همچنین گفته بود «بسیاری از کسب‌وکارها -حتی در سطح داخلی- به پلتفرم‌های بین‌المللی برای بازاریابی، فروش، تبلیغات، تحلیل داده یا ارتباط با مشتریان وابسته‌اند. ابزارهایی مانند Google Analytics، شبکه‌های تبلیغاتی، مارکت‌پلیس‌ها و پلتفرم‌های ابری هوش مصنوعی همگی نیازمند اتصال به اینترنت بین‌المللی هستند. قطع این اتصال نه‌تنها جریان درآمدی را مختل می‌کند، بلکه داده‌های تحلیلی و بینش‌های حیاتی برای تصمیم‌گیری را نیز از بین می‌برد.»
احسان چیت‌ساز همچنین با تأکید بر اینکه «اینترنت پرو ابزار توسعه‌ای یا امتیاز ویژه نیست» گفته بود «اینترنت پرو یک راهکار اضطراری برای حفظ حداقل کارکرد اقتصاد دیجیتال در شرایط بحران است و چارچوب آن نیز خارج از وزارتخانه و در سطح تصمیم‌گیری‌های امنیتی کشور تعیین می‌شود و نمی‌تواند جایگزین اینترنت پس از پایان جنگ باشد.»
