در حالیکه یک نماینده مجلس شورای اسلامی به تازگی از افزایش رقم کالابرگ در خردادماه جاری از یک میلیون تومان به دو میلیون تومان خبر داده بود، سخنگوی دولت اعلام کرده رقم کالابرگ فعلا افزایش نخواهد یافت چون دولت منابع کافی ندارد.
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت پزشکیان روز یکشنبه ۱۰ خردادماه با بیان اینکه فعلا افزایش رقم کالابرگ مقدور نیست گفته «افزایش مبلغ کالابرگ از برنامههای مورد نظر دولت است، اما واقعیت این است که باید مطلوبات را با مقدورات هماهنگ کرد، اجازه نداریم چیزی بگوییم که در اجرای آن دچار مشکل شویم، لذا وزارتخانههای مربوطه در حال بررسی اوضاع هستند، شرایطی که در مرزهای جنوبی و دریا در جریان است بر درآمد کشور تاثیرگذار است، بنابراین باید مطلوب را با مقدور هماهنگ کنیم. مطلوب ماست که افزایش کالابرگ داشته باشیم اما بررسیهای لازم در حال انجام است و امیدواریم که این مهم محقق شود.»
سخنگوی دولت پزشکیان افزوده که «رئیسجمهور در تمام جلسات پیگیر موضوع معیشت مردم است و میدانیم که در شروع طرح نیز درباره افزایش مبلغ کالابرگ صحبت کردیم و حتما علاقهمندیم که این اتفاق بیافتد.»
مهرداد بائوج لاهوتی عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی هفته گذشته گفته بود رقم جدید کالابرگ در حال نهایی شدن است و به زودی مبلغی به یک میلیون تومان اضافه میشود تا مردم بتوانند این گرانی تحمیل شده را مدیریت کنند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفته بود «بر اساس جلساتی که در وزارتخانههای مختلف، سازمان برنامه و بودجه و حتی با حضور شخص رئیسجمهور برگزار شد، همگی به این نتیجه رسیدند که باید در رقم کالابرگ بازبینی صورت گیرد، اما سؤال اصلی این است که رقم جدید چقدر باشد و از چه منبعی تأمین مالی شود. بودجه کشور در شرایط غیرجنگی تنظیم شده بود، اما اکنون کشور در شرایط جنگی به سر میبرد بنابراین، دولت نیاز به ارائهٔ لایحهٔ اصلاح بودجه دارد تا مشخص شود که منابع جدید از کجا تأمین خواهد شد. در حال حاضر رقم جدید در حال نهایی شدن است و به زودی مبلغی به یک میلیون تومان اضافه شود تا مردم بتوانند این گرانی تحمیل شده را مدیریت کنند.»
منوچهر متکی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، نیز روز شنبه ۹ خردادماه گفته بود رقم کالابرگ باید از یک میلیون تومان به دو میلیون تومان افزایش پیدا کند.
منوچهر متکی افزوده بود که «در آذرماه محاسبهای انجام شد و بر اساس نرخ ارز، هزینه تولید و میزان تورم، اعلام کردند که به هر فرد ایرانی یک میلیون تومان تعلق میگیرد. ما اخیراً در جلساتی که با وزرای اقتصادی، از جمله وزیر کار، داشتیم، این سؤال را مطرح کردیم که از آذرماه تاکنون، میزان تورم و افزایش قیمت کالاها چقدر بوده است؟ جدای از بحث گرانفروشی، خودِ تورم چه میزان قیمتها را بالا برده است؟ این موضوع باید مجدداً محاسبه و اصلاح شود.»
به گفته این نماینده مجلس شورای اسلامی «دومین مؤلفه، نرخ ارز است. زمانی که رقم یک میلیون تومان برای هر نفر تعیین شد، نرخ ارز از حدود ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ارقام بسیار بالاتر رسید و همان مبنا در محاسبات لحاظ شد. اکنون نرخ ارز به حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان رسیده است. وقتی نرخ ارز تا این حد افزایش پیدا میکند، طبیعتاً هزینه خرید مواد اولیه، انرژی، دستمزد کارگران و در نهایت هزینه تولید بالا میرود و محصول نهایی گرانتر به دست مردم میرسد.»
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تأکید کرده بود اگر در آذرماه، یک میلیون تومان میتوانست بخشی از نیاز مردم را پوشش دهد، امروز این رقم باید به حدود دو میلیون تومان افزایش پیدا کند تا اثر حمایتی خود را حفظ کند.
دولت مسعود پزشکیان اواخر پاییز امسال طرح تک نرخی کردن بازار ارز را اجرایی و نه تنها ارز ترجیخی -ارز با نرخ دولتی- را حذف بلکه نرخ ارز در بازار ارز تجاری که واردکنندگان ارز مورد نیاز خود را از این بازار تهیه میکردند نیز به نرخ ارز در بازار آزاد نزدیک کرد. این اقدامات در حالیکه رکود تورمی در اقتصاد ایران عمیقتر شده بود موجی از گرانی کالاها و خدمات به ویژه در بخش موادغذایی و دارو ایجاد کرد. با آغاز اعتراضات سراسری دی۴۰۴ دولت اعلام کرد برای جلوگیری از شوک معیشتی ناشی از اصلاحات ارزی، دولت کالابرگ یک میلیون تومانی برای خرید برخی اقلام غذایی اساسی را میان غالب جمعیت کشور توزیع میکند. اقدامی که اکنون به عقیده بسیاری از کارشناسان بر بهبود سفره مردم اثر نداشته است.
در آنسو موج گرانیها نه تنها اقشار کمدرآمد که حتی اقشار متوسط را به زیر خط فقر رانده است و بخش زیادی از خانوارهای قشر متوسط نیز دیگر توان پوشش ضروریترین هزینههای زندگی در طول ماه را ندارند. این شرایط سبب رواج خرید نسیه و قسطی موادغذایی مانند لبنیات و نان شده است.
وضعیت اقتصاد ایران آنقدر بحرانی است که با گذشت ۱۱ روز از خرداد، بانک مرکزی و مرکز آمار ایران هنوز گزارش تورم اردیبهشت را منتشر نکردهاند.
برخی کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی معتقدند اقتصاد ایران از زمان آغاز جنگ تا کنون احتمالا با رشد منفی ۱۰ درصدی روبرو شده است؛ رقم تکاندهندهای که نتیجه مستقیم آن، سقوط میلیونی آدمها به زیر خط فقر است. پیشبینیها نشان میدهد همین امسال حدود چهار و نیم میلیون نفر دیگر به جمعیت فقیر کشور اضافه میشوند و با این حساب، آمار تکاندهنده افرادی که زیر خط فقر زندگی میکنند از مرز «۴۰ میلیون نفر» میگذرد.
وبسایت «اقتصاد ۲۴» در گزارشی نوشته گزارشهای میدانی اخیر از قلب تهران نشان میدهد که فقر چطور به متن زندگی شهری نفوذ کرده است. حالا دیگر تهران، شهری است که هزینههایش با دلار بالا میرود، اما درآمدهای مردم به ریال هم به سختی تأمین میشود. مردم در این شهر خانهها و ماشینهای چند میلیاردی دارند، اما مغازهداران از افزایش عجیب سرقتهای خرد، حتی در حد یک قوطی تنماهی خبر میدهند؛ نشانهای تلخ از این که چقدر دست مردم خالی شده است.
«اقتصاد ۲۴» افزوده طبقه متوسط، یعنی همان کارمندان، معلمان و حقوقبگیرانی که چرخ جامعه را میچرخاندند، حالا زیر پای تورم له شدهاند. جوانان و دانشجویان با دیدن جهش ناگهانی اجارهبها در سال جدید و در جا زدن دستمزدها، رسماً وارد بحران شدهاند؛ تا جایی که مجبورند به صورت سه یا چهار نفری در خانههای اشتراکی کوچک زندگی کنند تا فقط سقفی بالای سر داشته باشند.
این گزارش با اشاره به علت عدم انتشار گزارش تورم اردیبهشتماه نوشته پاسخ روشن است؛ وقتی دماسنج اقتصاد تب بالایی را نشان میدهد، مسئولان ترجیح میدهند دماسنج را پنهان کنند. واقعیت این است که نرخ تورم در هفتههای گذشته به قدری بالا رفته که انتشار رسمی آن میتواند موج جدیدی از گرانی و انتظارات تورمی را در بازار ایجاد کند. اما پنهانکاری آماری هیچوقت راهحل نبوده و فقط بیاعتمادی مردم و فعالان اقتصادی را بیشتر میکند.
این گزارش افزوده نشانه دیگر این بیپولی را میتوان در بنبست طرحهای حمایتی دید. هفته هاست که وعده داده میشود مبلغ یارانههای کالابرگی برای دهکهای پایین افزایش پیدا میکند تا کمی از بار گرانی مواد غذایی کم شود، اما عملاً هیچ خبری از اجرا نیست. این تاخیر طولانیمدت ثابت میکند که جیب دولت از بودجه حمایتی کاملاً خالی است. دولتی که خودش با کسری بودجه شدید و کاهش درآمدهای نفتی دستوپنجه نرم میکند، حالا حتی توان شارژ کردن کارت کالابرگ شهروندانش را هم ندارد و مردم را در برابر این طوفان اقتصادی تنها گذاشته است.
