یک عضو کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی گفته پیش از آغاز جنگ جمهوری اسلامی با اسرائیل و آمریکا با دستور علی خامنهای یک میلیون دلار از صندوق توسعه ملی برای خرید و واردات دارو و تجهیزات پزشکی برداشته شد. دولت مدعی است ۳۰۰ میلیون دلار از این رقم هزینه شده اما سرنوشت ۷۰۰ میلیون دلار آن مبهم و نامشخص است.
روحالله لک علیآبادی عضو کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی روز سهشنبه دوم تیرماه ۱۴۰۵ در گفتوگو با وبسایت «دیدبان ایران» با تأیید بحران کمبود دارو در کشور گفته پیش از جنگ با دستور علی خامنهای «مقرر شده بود یک میلیارد دلار از صندوق توسعه برای دارو و تجهیزات برداشت شود. نکتهای که مطرح است و جای بحث دارد این است که از آن یک میلیارد دلار، ۳۰۰ میلیون دلار هزینه شده و معلوم نیست ۷۰۰ میلیون دلار دیگر کجا رفته و چه سرنوشتی پیدا کرده است.»
او افزوده هزینهکرد ۳۰۰ میلیون دلار برای تهیه دارو و تجهیزات پزشکی هم نیازمند توضیحات کاملتری از سوی مسئولان دولت است: «مسئولان حوزه غذا و دارو در کمیسیون بهداشت و درمان درباره ۳۰۰ میلیون دلار توضیحاتی ارائه کردند، اما قرار شد در جلسه بعدی پاسخهای مشخص و شفافی درباره حوزه غذا و دارو و همچنین تجهیزات ارائه شود.»
نماینده لرستان در مجلس شورای اسلامی همچنین گفته «جنگ قابل پیشبینی بود و ما باید برای تأمین تجهیزات برنامهریزی میکردیم و در هیئت امنای ارزی تلاش کردیم که انبارهای تجهیزات، اقلام مصرفی و… را حداقل برای شش ماه پر نگه داریم. اما متأسفانه اشکالی که وجود دارد، موضوع برداشت یک میلیارد دلار از صندوق توسعه است. مهمترین سؤال این است که این یک میلیارد دلار کجاست و چقدر از آن هزینه شده است.»
روحالله لک علیآبادی با بیان اینکه «با گفتاردرمانی، کمبود دارو برطرف نمیشود» تأکید کرده «این مسئله نیازمند اقدام و عمل دارد و اگر در این زمینه ترک فعلی صورت گرفته باشد، کمیسیون بهداشت و درمان در پیگیری آن بسیار مصمم است. ما به هیچ وجه کوتاه نیامدهایم و نخواهیم آمد و با جدیت پیگیر هستیم که مشخص شود این مبالغ کجا و چگونه هزینه شده و چرا امروز با کمبود برخی داروها مواجه هستیم. سازمان غذا و دارو توضیحاتی دادند که کمیسیون بهداشت و درمان مجلس قانع نشد و مقرر شد در جلسه بعدی این موضوع مجدداً بررسی شود.»
او همچنین گفته «در این جلسه کمیسیون بهداشت و درمان به سازمان غذا و دارو عملاً یک کارت زرد جدی داد. موضوع بهصورت کاملاً جدی در حال پیگیری است و اعضای کمیسیون بهداشت و درمان در این خصوص کوتاه نمیآیند.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به بحران جدی کمبود دارو و مشکلاتی که در عملکرد وزیر بهداشت دولت پزشکیان وجود دارد گفته بهعلت شرایط جنگی فعلا برنامهای برای راهاندازی طرح استیضاح وزرا در دست نیست: «در حال حاضر و با شرایط جنگی موجود فکر میکنم که استیضاح وزرا (چه وزیر بهداشت و چه سایر وزرا) فعلاً مطرح نباشد. مگر اینکه شرایط آرامتر شود و جلسات علنی مجلس هم آغاز شود. نمایندگان مجلس قطعا در چارچوب وظایف نظارتی از حقوق مردم دفاع خواهند کرد.»
همانطور که این نماینده مجلس شورای اسلامی تأکید کرده کمبود دارو در ایران به بحرانی جدی، بهویژه برای بیماران مبتلا به بیماریهای خاص، تبدیل شده است.
احمد قویدل، عضو مجمع عمومی کانون هموفیلی ایران، به تازگی اعلام کرده «در حال حاضر نزدیک به پنج ماه است که بیماران هموفیلی به برخی داروهای مورد نیاز خود دسترسی ندارند. بخشی از بیماران مبتلا به اختلالات انعقادی نادر، داروهایی مانند فاکتور ۱۳، فیبرینوژن و برخی فرآوردههای مشابه را مصرف میکنند که اکنون از دسترس آنها خارج شده است. در این مدت تمام تلاشهای ما برای جذب کمکهای بینالمللی و تأمین این داروها بینتیجه مانده است.»
زهرا قلجاعی، مدیر انجمن تالاسمی سیستان و بلوچستان، روز گذشته با اشاره به کمبود برخی داروهای آهنزدا از جمله «دفرازیروکس» و «دسفرال ۵۰۰» هشدار داد که اختلال در تأمین این داروها میتواند به آسیب اندامهای حیاتی بیماران منجر شود.
زهرا قلجاعی از تمرکز بخش عمده داروها در زاهدان و دشواری دسترسی بیماران شهرستانها به دارو خبر داد و گفت شماری از بیماران تالاسمی فاقد مدارک هویتی هستند و در دسترسی به خدمات درمانی، حمایتی و بیمهای با مشکل مواجهاند.
محمود هادیپور دهشال، مشاور بنیاد بیماریهای خاص، نیز اوایل خردادماه امسال گفته بود «بیماران هموفیلی در حال حاضر برای تامین داروی خود با مشکلات جدی مواجه بوده و برخی از داروها مانند فاکتور۱۳ در بازار پیدا نمیشود. بعد از گذر از این بحران باید ضعف تولید دو دارویی از پلاسما در کشور و نقش تضاد منافع در تصمیمسازی در صنعت پلاسما مورد توجه قرار گیرد.»
او با بیان اینکه «بر اساس نظر مدیران حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ کمبود دارویی وجود دارد و بر اساس نظر مردم این رقم خیلی بیشتر میشود گفته بود «اگر مریض داروی خارجی استفاده میکرده است الان به راحتی نمی توان به او توصیه کرد که داروی داخلی استفاده کند. مدتی است که «دسفرال و جیدنیو» در دسترس بیماران تالاسمی نیست. این نکته در بسیاری از موارد، بر روند درمان تاثیر منفی گذاشته و برای سلامتی بیمار خطرناک است. این مشکلات در مورد بیماران خاص بسیار جدی است. داروهای حوزه صنعت پلاسما اکنون شرایط بحرانی دارد در حالیکه سالها در مورد مشتقات داروهای صنعت پلاسما در داخل کشور تبلیغ میشد.»
گزارش مرکز آمار ایران از تورم اردیبهشت نیز افزایش قیمت دارو را برجسته کرده است. بر اساس این گزارش تورم ماهانه ماه اردیبهشت ۸/۹ درصد بوده است اما از بین ۱۲ گروه اصلی، بالاترین تورم ماهانه ۲۳/۱ درصد بوده که به گروه «بهداشت و درمان» تعلق داشته است. این عدد نشان میدهد که خانوارها در اردیبهشت برای دریافت خدمات درمانی یکسان یا خرید اقلام بهداشتی و درمانی مشخص ۲۳ درصد بیشتر از فروردین ماه هزینه کردهاند.
از سوی دیگر فعالان بخش دارویی تأکید دارند یکی از مهمترین معضلاتی که سبب گرانی و کمبود دارو در کشور شده عدم تأمین کافی و بهموقع ارز برای واردات دارو، تجهیزات پزشکی و مواد اولیه مورد نیاز شرکتهای داروسازی داخلی بوده است. در چنین شرایطی سرنوشت ۷۰۰ میلیون دلاری که دولت از صندوق توسعه ملی برداشت کرده اما مشخص نیست کجاست و همچنین شیوه هزینهکرد ۳۰۰ میلیون دلار دیگر که دولت مدعی است برای تأمین دارو هزینه کرده اهمیت پیدا میکند.
