خبرگزاری رویترز در گزارشی که چهارم اوت (۱۳ امرداد) منتشر شد، با اشاره به ادامه حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز مینویسد، اظهارات متناقض آمریکا و جمهوری اسلامی ایران درباره مذاکرات ابهامات را بیشتر کرده است.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا تأکید کرد که در حال مذاکره با جمهوری اسلامی است و هشدار داد که این «آخرین فرصت» آنها برای امضای یک توافق است. در مقابل اما مقامات جمهوری اسلامی با رد این ادعا اعلام کردند که نه مذاکرهای در حال انجام است و نه برنامهای برای برگزاری آن وجود دارد و فقط با عمان بر سر تنگه هرمز در حال گفتگو هستند.
اظهارات ترامپ پس از آن مطرح شد که او «حملات گسترده» علیه رژیم ایران را لغو کرد؛ حملاتی که به گفته خودش مجوز آنها را صادر کرده بود، اما به دلیل برگزاری مذاکرات به خواست عربستان و قطر موقتاً از اجرای آن صرف نظر کرد. این اقدام، تکرار الگویی است که ترامپ بارها در آن ابتدا از حملات بزرگ سخن گفته و سپس آنها را لغو کرده است.
اگرچه آمریکا ادعا میکند مذاکرات در جریان است، اما تحولات در خلیج فارس نشان میدهد که بنبست میان دو طرف همچنان ادامه دارد؛ به ویژه پس از آنکه جمهوری اسلامی پیش از اعمال محاصره دریایی در جریان جنگ، عملاً عبور و مرور از تنگه هرمز را برای بخش عمدهای از نفت و گاز جهان متوقف کرده بود.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد که یک کشتی باری در نزدیکی سواحل عمان و در حوالی تنگه هرمز خبر داده که هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفته است. چندین کشتی طی روزهای اخیر هدف چنین حملاتی قرار گرفتهاند.
بر اساس دادههای شرکت تحلیلی «کپلر»، تردد کشتیها از تنگه هرمز همچنان کند است. روز دوشنبه ۳ اوت تنها شش کشتی، شامل سه نفتکش و سه کشتی کانتینری، از این مسیر عبور کردند؛ در حالی که این تعداد روز قبل هفت مورد بود.
رویترز در ادامه این گزارش مینویسد، مقامهای کشورهای خلیج فارس و تحلیلگران معتقدند رژیم ایران بر این باور است که میتواند با تبدیل مسیرهای تجاری و خطوط کشتیرانی و زیرساختهای انرژی خاورمیانه به نقاط فشار، هزینه ادامه رویارویی را برای آمریکا افزایش دهد.
به اعتقاد این تحلیلگران، هدف تهران این است که واشنگتن و متحدانش به این نتیجه برسند که مهار بحران، هزینه بیشتری نسبت به پذیرش خواستههای حکومت ایران درباره تنگه هرمز دارد.
مایکل نایتس پژوهشگر مؤسسه واشنگتن میگوید: «بزرگترین مزیت [حکومت] ایران این است که میتواند به کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی آسیب وارد کند.»
ترامپ بعد از اعلام خبر مذاکره با جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» نوشت که رهبران جمهوری اسلامی «به شکلی باورنکردنی فریبکار هستند». وی نوشت که آنها درخواست برگزاری نشست دادهاند و مذاکرات بیشتری نیز در آینده نزدیک انجام خواهد شد.
او همچنین بار دیگر ادعا کرد که نیروی دریایی آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد و نوشت: «دیوار فولادین ایالات متحده! هیچ چیز به ایران نمیرسد مگر اینکه ما بخواهیم و هیچ چیز عبور نخواهد کرد، مگر اینکه توافقی حاصل شود یا ایران تسلیم کامل شود.»
الگویی که بارها تکرار شده است
رویدادهای روز دوشنبه تکرار همان الگویی به نظر میرسد که از زمان آغاز عملیات «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) توسط ترامپ و اسرائیل، بیش از پنج ماه پیش، مشاهده شده است.
ترامپ چندین بار رژیم ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده، اما سپس با استناد به تماسهای دیپلماتیک از اجرای حملات عقبنشینی کرده است.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی از زمان شکست «تفاهمنامه اسلامآباد» بطور علنی هرگونه مذاکره با واشنگتن را رد کرده است.
اهدافی که هنوز تحقق نیافتهاند
به نوشته رویترز، ترامپ تا کنون نتوانسته به اهداف اصلی خود از آغاز جنگ دست یابد؛ اهدافی که شامل موارد زیر هستند: برچیدن برنامه هستهای در ایران؛ کاهش توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به رقبای منطقهای و فراهم کردن شرایط برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی توسط مردم ایران.
در مقابل، هر اقدام آمریکا با واکنش شدیدتر جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی در منطقه، متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس و همچنین حملات به کشتیرانی همراه شده و در نهایت، ترامپ هربار از تشدید بیشتر درگیری عقبنشینی کرده است.
تنگه هرمز همچنان محور اصلی اختلاف
به نوشتهی رویترز، تنگه هرمز همچنان مهمترین محور اختلاف میان دو کشور است. واشنگتن میگوید تفاهمنامه ماه ژوئن جمهوری اسلامی ایران را ملزم میکرد این آبراه استراتژیک را باز نگه دارد. اما تهران تأکید میکند متن این توافق صراحتاً اختیار رژیم ایران بر مدیریت عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را حفظ کرده است.
