بنیامین نتانیاهو و وزیر انرژی اسرائیل از پتانسیل خطوط لولهی اسرائیل برای دور زدن تهدیدات جمهوری اسلامی در خلیج فارس سخن گفتهاند.
با توجه به دغدغهی تولیدکنندگان و خریداران نفت در یافتن یک مسیر جایگزین زمینی، بنیامین نتانیاهو و وزیر انرژی اسرائیل نکاتی در ارتباط با پتانسیل خطوط لولهی اسرائیل برای دور زدن تهدیدات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز و حذف نقاط تنگنا در این منطقه بیان کردهاند.
تولیدکنندگان اصلی نفت در خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و خریداران آن با بحران در صادرات و واردات انرژی مواجه شدهاند. مسیرهای اصلی دریایی، یعنی تنگه هرمز در خلیج فارس و بابالمندب در جنوب دریای سرخ، به دلیل اقدامات تهاجمی و موشکپرانی جمهوری اسلامی و حملات نظامی حوثیها عملا غیرقابل استفاده شدهاند.
جمهوری اسلامی پس حملات ایالات متحده و اسرائیل، تنگه هرمز را با حملات متعدد به کشتیهای تجاری عملا ناامن کرده و صادرات از طریق مسیر عمان و بابالمندب نیز با تهدیدهای مداوم روبروست. این وضعیت عربستان و دیگر کشورهای تولیدکنندهی کلیدی منطقه و همچنین خریداران نفت و مشتقات آن را به جستجوی راه حل واداشته است.
مسیر خط لولهی احتمالی از ینبع در غرب عربستان به بندر ایلات در جنوب اسرائیل
به گزارش روزنامه «تلگراف»، بسیاری از کشورهای تولیدکنندهی نفت در خلیج فارس، اکنون به راه حلی غیرمنتظره از سوی اسرائیل امید بستهاند. اسرائیل و قدرتهای نفتی منطقه که دههها به دور از روابط دیپلماتیک بودهاند، در حال بررسی طرحی برای ساخت لولهی زمینی هستند تا وابستگی به کنترل جمهوری اسلامی بر صادرات جهانی نفت را بشکنند.
این طرح پیشنهادی شامل احداث خط لولهای در سراسر صحرای عربستان تا مرز اسرائیل است. سپس این خط به به خط لولهی موجود ترانس اسرائیل (ساختهشده در دههی ۱۹۶۰ با طول ۲۶۲ کیلومتر) متصل میشود که نفت را به بندر اشکلون در مدیترانه منتقل مینماید. نفت با رسیدن به بندر اشکلون از طریق خط لولهی اسرائیل، میتواند از آنجا با تانکر به اروپا صادر شود و بدین ترتیب مسیرهای دریایی هرمز و دریای سرخ دور زده شود.
الی کوهن وزیر انرژی اسرائیل، جزئیات اولیهای از این طرح را اعلام کرده است. او گفته است: «کشورهای خلیج فارس نمیخواهند در صادرات نفت، که منبع اصلی درآمدشان است، به جمهوری اسلامی یا حوثیها وابسته باشند. اگر مسیر زمینی ایجاد کنید، هم جمهوری اسلامی و هم حوثیها را دور میزنید. بهترین مسیر از طریق کشور اسرائیل است.»
یکی از گزینههای مطرحشده، احداث خط لوله از میدانهای نفتی وسیع عربستان (احتمالا از ینبع) تا شهر ساحلی ایلات اسرائیل در دریای سرخ است. سپس نفت وارد خطوط لولهی انتقالی اسرائیل شده و به اشکلون میرسد. اسرائیل نیز که خود منابع نفتی محدودی دارد، از این طرح برای تقویت امنیت انرژی خود استقبال میکند. مذاکرات پشت درهای بسته میان اسرائیل و چند کشور حاشیهی خلیج فارس در جریان است، هرچند هنوز برنامهی توافقشدهای وجود ندارد.
بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل پیشتر از پتانسیل چنین خط لولهای برای دور زدن تهدیدهای جمهوری اسلامی سخن گفته و تاکید کرده بود که با خطوط لوله و گاز به سمت غرب از طریق شبهجزیرهی عربستان تا بنادر مدیترانهای اسرائیل، نقاط تنگنا برای همیشه حذف میشوند.
در عین حال، برخی ناظران امیدوارند وابستگی انرژی میان اسرائیل و کشورهای حاشیهی خلیج فارس بتواند پیامدهای سیاسی گستردهتری داشته باشد و حتی به صلح منطقه کمک کند، هرچند موانع تاریخی و سیاسی همچنان باقیست. هنوز هیچ جزئیاتی دربارهی هزینه، ظرفیت یا جدول زمانی ساخت خط لولهی جدید اعلام نشده و مذاکرات در مراحل اولیه قرار دارد.
این پیشنهاد جنجالی در حالی مطرح شده که جمهوری اسلامی پس مذاکرات مداوم در مورد تنگه هرمز کماکان بر مواضع قبلی خود برای کنترل این آبراه بینالمللی پافشاری میکند. نیویورکتایمز نیز ادعاهای محمدباقر ذوالقدر دبیر «شورای امنیت ملی» جمهوری اسلامی را بازتاب داده و در گزارشی به بیانیهی وی اشاره کرده و نوشته است که به گفتهی ذوالقدر، تا زمانی آمریکا رفتار خود را اصلاح نکند، تنگه هرمز بازگشایی نخواهد شد.
شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی «تنگه هرمز»؛ جیدی ونس: رژیم ایران چندپاره شده است
ذوالقدر فهرستی از شروط غیرعملی را به عنوان خطوط قرمز جمهوری اسلامی برای بازگشایی این آبراه بینالمللی مطرح کرده که شامل مواردی مانند عدم تهدید جمهوری اسلامی از سوی آمریکا، پایاندادن به محاصرهی دریایی و خارجشدن نیروهای ایالات متحده از اطراف ایران، پرداخت خسارت دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران میشود.
در همین رابطه، حسین محبی سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با تأکید بر لزوم پذیرش کامل شروط جمهوری اسلامی افزوده: «موضوع بازگشایی تنگه هرمز هیچ ارتباطی با مذاکرات عمان ندارد.» اظهارات سخنگوی سپاه پاسداران و دبیر عالی «شورای امنیت ملی» جمهوری اسلامی در حالیست که اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که «امروز یا فردا» توافقی با جمهوری اسلامی برای یکدوره آتشبس سی تا شصتروزه با باز شدن تنگه هرمز به دست خواهد آمد.
این مواضع و پافشاری تکراری رژیم تهران که در رسانهها بازتاب یافته، امیدها برای بازگشایی سریع تنگه هرمز را با وجود مثبت خواندن و احتمال پیشرفت روند مذاکرات از سوی عمان، بیش از پیش کمرنگ کرده است. کارشناسان معتقدند، کنترل مداوم جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز، انگیزهی کشورهای خلیج فارس برای بررسی گزینههایی مانند خط لولهی اسرائیل را افزایش میدهد.
روز شنبه ۸ اوت شرکت ملی نفت ابوظبی از حملهی موشکی جمهوری اسلامی به یک کشتی نفتکش متعلق به شرکت ادنوک هنگام عبور از تنگه هرمز خبر داد. به دنبال این تهاجم، وزارت خارجهی امارات با یک بیانیه، این حمله را «خصمانه» نامید و به شدت محکوم کرد. وزارت خارجه امارات افزود: «این حمله تلفات جانی در بر نداشته است.»
با این حال، جی. دی. ونس معاون اول رئیس جمهور ایالات متحده روز گذشته در خصوص مذاکرات عمان اعلام کرد که به وعدههای جمهوری اسلامی اعتماد ندارد و باید مورد راستآزمایی قرار بگیرند. او در گفتگو با شبکه فاکسنیوز اشاره کرد: «مذاکرات عمان در مورد ایجاد یک ساز و کار برای تردد کشتیها در تنگهی هرمز است که شامل تعهد جمهوری اسلامی مبنی بر عدم شلیک به کشتیهای تجاری نیز میشود.»
