شبکه خبری سیانان سهشنبه ۲۷ امرداد ۱۴۰۵ در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا با صدور دستور قطع هرگونه مذاکره با جمهوری اسلامی، تغییری اساسی در سیاست خود در ارتباط با رژیم ایران در پیش گرفته است.
بر اساس این گزارش، ترامپ پس از آنکه هفتهها تلاش کرد با ابراز خوشبینی، تحولات مثبتی در رابطه با حکومت ایران را به واقعیت تبدیل کند اما این تلاش او چندان موفق نبوده و اکنون به نظر میرسد او رویکرد تازهای در پیش گرفته است.
سیانان به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که ترامپ به فرستادگان ارشد دولت خود دستور داده است گفتگوها با جمهوری اسلامی را متوقف کنند.
علاوه بر این، به گفته یک منبع آگاه، مقامات کاخ سفید اخیرا به متحدان سیاسی خود گفتهاند که در حال تغییر استراتژی این کشور هستند و از سیاست «هرچه سریعتر حکومت ایران را درهم بکوبید» به استراتژی «به مرور آنها را خفه کنید» تغییر مسیر میدهند.
ترامپ خود نیز سهشنبه ۲۷ امرداد بجای آنکه مانند گذشته بگوید که مذاکرات به خوبی پیش میرود و توافق تازهای در آستانه دستیابی است، اعلام کرد که در حال حاضر اساسا هیچ دیپلماسی یا مذاکرهای در جریان نیست.
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «هیچ مذاکرهای با جمهوری اسلامی در جریان نیست و هیچ مذاکرهای برنامهریزی نشده است. محاصره دریایی با تمام قدرت همچنان برقرار است و تنگه هرمز باز و فعال است. همه مینهای دریایی جمعآوری یا منفجر شدهاند. از توجه شما به این موضوع متشکرم!»
این در حالیست که تردد در تنگه هرمز همچنان بسیار محدود است و کشتیهایی که از این آبراه کلیدی عبور میکنند، همچنان هدف حملات جمهوری اسلامی قرار میگیرند.
با این حال، به نوشته سیانان، «ترامپ که از بنبست تلاشها برای بازگشایی این آبراه سرخورده شده و همزمان با پرسشهای فزاینده درباره هزینههایی روبروست که این جنگ نامحبوب بر ارتش آمریکا تحمیل کرده، اکنون سخن از آن میگوید که آماده است تا حدی از این درگیری فاصله بگیرد.»
یک روز پیش از انتشار پیام اخیر ترامپ در شبکههای اجتماعی، کوشنر در جریان سفر به خاورمیانه ارزیابی خوشبینانهتری از مذاکرات ارائه کرده بود. او در مصاحبهای با فاکسنیوز گفت که مذاکره آمریکا و جمهوری اسلامی «احتمالاً گستردهتر از هر زمان دیگری» است.
کوشنر افزود که تیم مذاکرهکننده آمریکا با افراد مختلفی در داخل حکومت ایران در تماس است. او گفت: «آنها به شکلی بسیار جدی در حال تعامل هستند و این کاملا مثبت است. ما گفتگوهایی بسیار مثبت و فعال داریم.»
مقامات دولت آمریکا سهشنبه ۱۸ اوت اعلام کردند که دستور ترامپ به تیم مذاکرهکنندهاش برای توقف مذاکرات با جمهوری اسلامی صادر شده است. جی. دی. ونس معاون اول رئیس جمهور و استیو ویتکاف و جرد کوشنر فرستادگان ویژه او، چهرههای اصلی تیم مذاکرهکننده ترامپ با جمهوری اسلامی هستند.
با اینهمه به گفته این مقامات، ترامپ همچنان از اینکه تهران حاضر نیست در برابر خواستههای او کوتاه بیاید ناراضی است. او میخواهد تا زمانی که رهبران جمهوری اسلامی نشانه تازهای از آمادگی برای دستیابی به توافق مورد نظرش نشان ندادهاند، از ورود دوباره به مذاکرات خودداری کند.
در این میان، مقامات جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند که ادعای انجام مذاکرات مستقیم با ایالات متحده صحت ندارد. ترامپ پیشتر از این تکذیبها ابراز خشم کرده و گفته بود تهران در حال بازی دادن طرف مقابل است و مقامهای جمهوری اسلامی در گفتگوهای خصوصی اشتیاق زیادی برای رسیدن به توافق نشان میدهند.
در همین حال، سیانان به نقل از افراد آگاه افزوده، ترامپ از شکل گرفتن توافقی که جمهوری اسلامی میکوشد با عمان درباره مدیریت تردد در تنگه هرمز به دست آورد نیز ناخشنود شده است. با اینکه عمان دهههاست شریک استراتژیک آمریکاست، ترامپ این هفته حتی تهدید کرد این کشور حاشیه خلیج فارس را در صورت مخالفت با نظر واشنگتن بمباران خواهد کرد.
جمهوری اسلامی: آمادگیِ «کاملا تهاجمی» داریم! آمریکا: اگر عمان دخالت کند، بمبارانشان میکنیم!
او دوشنبه ۲۶ امرداد در دفتر کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم رفتار خیلی خوبی داشتند، اما خیلی راحت میتوانیم با آنها برخورد کنیم؛ درست همانطور که با دیگران برخورد میکنیم.»
دو کشور ایران و عمان هر دو در امتداد تنگه هرمز ساحل دارند و بر اساس توضیح مقامات منطقهای، طبق توافق مورد بحث، کنترل تردد کشتیهایی که وارد خلیج فارس میشوند یا از آن خارج میشوند، میان دو کشور تقسیم خواهد شد.
در کاخ سفید اما این نگرانی وجود دارد که این طرح با اینکه هنوز نهایی نشده است، بتواند کنترل جمهوری اسلامی را بر این آبراه بینالمللی تثبیت کند. برخی مقامات معتقدند عمان در جریان مذاکرات، بجای ایفای نقش یک شریک بیطرف، جانب جمهوری اسلامی را بیش از آمریکا گرفته است.
یکی از پیشنهادهایی که ترامپ و مقامات ارشد آمریکایی با آن مخالفت میکنند، دریافت هزینه از کشتیهایی است که قصد عبور از این تنگه را دارند. ترامپ اصرار کرده است که هیچ عوارض یا پرداخت دیگری نباید مجاز باشد، اما برخی نسخههای توافق که جریان داشتهاند، هزینههایی را تحت عنوان حفاظت از محیط زیست یا تأمین امنیت در نظر گرفتهاند که میبایست توسط مالکان کشتیهای تجاری پرداخت شود.
این با تصوری که ترامپ از نحوه فعالیت این آبراه دارد مطابقت ندارد. او خواهان توافقی است که وضعیت تنگه را به شرایط پیش از جنگ بازگرداند؛ زمانی که تردد بدون محدودیت از این آبراه بینالمللی جریان داشت. دولت او بارها گفته است که اجازه دادن به هر کشوری برای اعمال کنترل بر تنگه، زمینهای خطرناک ایجاد خواهد کرد.
آزادی تردد در تنگه هرمز اکنون به مشکل اصلی جنگ تبدیل شده است؛ هرچند ترامپ این هفته تاکید کرد که هدف اصلی او همچنان جلوگیری از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای است.
به گفته مقامات آمریکایی، انتظار میرود ایالات متحده به زودی تحریمهای تازه و سنگینی علیه حکومت ایران اعمال کند؛ اقدامی که ممکن است همین هفته انجام شود. مقامات نظامی، از جمله پیت هگست وزیر جنگ گفتهاند نیروهای آمریکایی در منطقه آمادهاند محاصره بنادر ایران را برای مدتی نامحدود ادامه دهند.
با این حال مقامات جمهوری اسلامی هشدار دادهاند که صبر آنها در مقابل محاصره دریایی بیپایان نیست و در صورت تداوم این وضعیت «آمادگی کاملا تهاجمی» دارند.
ترامپ و تیم او معتقدند فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی سرانجام آن را وادار خواهد کرد شرایط وی برای پایان دادن به جنگ را بپذیرد. اما مقامات جمهوری اسلامی نیز به نوبه خود معتقدند ترامپ برای خروج از جنگ تحت فشار سیاسی قرار دارد و همین برداشت متقابل به بنبست کنونی منجر شده است.
فشارهای نظامی بر ترامپ برای مذاکره بر سر راهی جهت خروج از جنگ نیز افزایش یافته است. استقرارهای طولانی و کمسابقه تجهیزات و نیروهای نظامی آمریکا در منطقه، از جمله ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن»، به دلیل فشار و فرسایشی که بر کشتیها و ملوانان مستقر در آنها وارد شده، مورد توجه و انتقاد قرار گرفته است. ترامپ نیز اذعان کرده که پس از شش ماه جنگ، ذخایر پیشرفتهترین مهمات آمریکا در سطحی که او میخواهد قرار ندارد.
با وجود این، ترامپ تا کنون در برابر درخواستهای فزاینده جمهوریخواهان برای پیدا کردن راهی جهت خروج از جنگ مقاومت و تأکید کرده که برای پایان دادن به درگیری با محدودیت زمانی روبرو نیست.
در چنین شرایطی، دونالد ترامپ روز سهشنبه نقشهای از تنگه هرمز در شبکههای اجتماعی خود منتشر کرد که روی آن نوشته شده: «قلمرو ایالات متحده»؛ پیامی که نشانهای از خروج نظامی آمریکا از منطقه به این زودیها به دست نمیدهد.
