قیمتها در بازار ارز و طلا در ایران با افزایش قابل توجهی روبرو شده و هر دلار آمریکا با ثبت رکورد قیمتی جدید به بیش از ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. همچنین قیمت هر سکه طلا از مرز ۲۱۷ میلیون تومان عبور کرده است.
طی روزهای گذشته با تشدید تنش میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده و آغاز ساز و کار تحریمی جدید علیه جمهوری اسلامی توسط ایالات متحده، قیمت ارز و طلا در ایران با افزایش روبرو شد.
افزایش قیمت در بازارهای ارز و طلا در روز یکشنبه اول شهریورماه با ثبت رکوردهای جدید همراه بود. قیمت هر دلار آمریکا در ظهر یکشنبه از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کرد و به ۲۰۰ هزار و ۳۰۰ تومان رسید.
همزمان هر یورو ۲۳۴ هزار و ۱۰۰ تومان، هر پوند بریتانیا ۲۷۳ هزار و ۲۰۰ تومان، هز یوان چین ۲۹ هزار و ۸۰۰ تومان، هر درهم امارات ۵۴ هزار و ۵۰۰ تومان و هر لیر ترکیه ۴۲۷۰ تومان معامله شد.
در بازار طلا نیز قیمتها با افزایش قابل توجهی روبرو شده است. هر سکه طلا با قیمت ۲۱۷ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان به فروش رسید و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز ۲۰ میلیون و ۲۳۰ هزار تومان قیمتگذاری شد.
رکوردهای جدید قیمتی در بازار ارز و طلا بعد از آن ثبت شد که دولت ایالات متحده از ایجاد ساز و کار تحریمی شدیدی علیه حکومت ایران خبر داد. دونالد ترامپ اعلام کرده طرح جدید «شدیدترین عملیات اقتصادی» که تا کنون انجام شده، علیه جمهوری اسلامی به اجرا خواهد گذاشت.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز پنجشنبه گذشته گفت طرح واشنگتن برای افزایش شدید تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی «بزرگترین انزوای اقتصادی هماهنگشده در تاریخ جهان خواهد بود.»
تشدید فشار اقتصادی علیه حکومت با پایان مهلت دو ماهه پیشبینی شده برای رژیم تهران در «تفاهمنامه اسلامآباد» جهت رسیدن به یک «توافق نهایی» با ایالات متحده آغاز شده است.
بازارهای ارز و طلا در حالی پیشاپیش به فعال شدن تحریمهای جدید واکنش نشان دادهاند که به نظر میرسد عوامل دیگری نیز در افزایش قیمت ارز و طلا مؤثر بوده است.
دیوان محاسبات در گزارشی جدید از شناسایی ۷۷ هزار میلیارد تومان سود خالص در صورتهای مالی سال ۱۴۰۴ بانک مرکزی خبر داد. بر اساس گزارش دیوان محاسبات، بخش مهمی از سود ثبت شده برای بانک مرکزی ناشی از جهش نرخ ارز، تسعیر داراییهای ارزی، فروش طلا و درآمدهای ناشی از تأمین نقدینگی بانکها شکل گرفته است.
نرخ دلار طی یک سال گذشته ۱۱۰ درصد جهش داشته است. پیشتر نیز کارشناسان اقتصادی از افزایش قیمت ارز به عنوان راهکاری برای جبران کسری بودجه خبر داده بودند. با افزایش نرخ ارز، دولت به ازای هر دلاری که نزد بانک مرکزی به ریال تبدیل میکند، میزان ریالی بالاتری دریافت کرده و به این ترتیب بخش بیشتری از کسری بودجه را تأمین میکند. از سوی دیگر بانک مرکزی همواره با دخالت مستقیم در عرضه ارز در بازار، قیمتها را دستکاری کرده و در مقاطع مختلف سودآوری بالایی از این اقدام به سود خزانه دولت ایجاد میکند.
با اینهمه، منابع مالی جمهوری اسلامی طی ماههای گذشته و در شرایط جنگی به شدت محدود شده است. عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی هفته گذشته در یک برنامه خبری در صداوسیمای حکومت «توقف کامل صادرات نفت ایران» را تأیید کرد و گفت درآمدهای مالیاتی دولت نیز به دلیل رکود تورمی در اقتصاد ایران با کاهش روبرو شده است.
او همچنین گفت، در حال حاضر ناترازی بودجه، تحریمها، محاصره دریایی و… به شدت کشور را تحت فشار قرار داده است.
عبدالناصر همتی افزود که یکی از بندهای «تفاهمنامه اسلامآباد» به آزاد ساختن بخشی از پولهای کشور مرتبط بود و «در قطر توافق شد ۱۲ میلیارد دلار در این چارچوب آزاد شود و تأیید هم شده بود، اما نیمهکاره ماند و فعلا اتفاق خاصی نیفتاده است.»
پیش از این مسعود پزشکیان نیز بارها بر کاهش درآمدهای دولت طی ماههای گذشته تأکید کرده بود. او هفته گذشته اعلام کرد: «درآمدمان کاهش یافته و نمیتوانیم نفت بفروشیم، مسیر واردات طولانیتر شده است».
محاصره دریایی جمهوری اسلامی ایران توسط ایالات متحده سبب محدود شدن صادرات و کاهش ارزآوری برای حکومت شده است. بر اساس آمارها، صادرات نفت ایران در ماه اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته؛ رقمی که در مقایسه با میانگین حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز در سال گذشته، کاهش قابل توجهی یافته است.
از سوی دیگر امارات متحده عربی سهشنبه گذشته، ۲۷ امرداد ۱۴۰۵، اعلام کرد به دلیل موشکپرانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه این کشور، همه مبادلات تجاری و تراکنشهای مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده است.
علی شریعتی عضو اتاق بازرگانی نیز روز گذشته نسبت به مسدود شدن منابع متعلق به ایران و بانکهای ایرانی در امارات متحده عربی، در پی توقف مبادلات مالی و تجاری دو کشور، هشدار داد.
علی شریعتی گفت: «امیدوارم قانون جدید باعث مسدودی منابع ایران در این کشور نشود». وی افزود در صورت بلوکه شدن منابع ایرانیان، شرکتهای واسطه یا بانکهای ایرانی، رقم مورد نظر «ممکن است عدد بزرگی باشد.»
وبسایت «پایگاه طلا و ارز» نیز گزارش داده، افزایش شدید قیمت دلار در شرایطی رخ داده که بازار ارز تحت فشار مجموعهای از ریسکهای سیاسی و تجاری قرار دارد. خبرهای مربوط به محدود شدن مراودات تجاری و مالی با امارات متحده عربی در همین چارچوب اهمیت پیدا میکنند. امارات یکی از مهمترین مسیرهای تجاری ایران است و اختلال در این مسیر میتواند آثار خود را فراتر از کاهش ساده روابط تجاری نشان دهد.
این گزارش افزوده، مسئله اصلی، تأثیر احتمالی این محدودیتها بر انتقال پول، واردات، تسویه حسابهای تجاری و دسترسی به منابع ارزی است. هرچه این مسیرها دشوارتر شوند، هزینه تأمین ارز نیز میتواند افزایش پیدا کند و همین موضوع در نهایت فشار بیشتری بر بازار آزاد وارد خواهد کرد.
در این میان، کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، خبرها درباره احتمال افزایش قیمت بنزین را به عنوان محرکی در افزایش قیمت ارز مطرح کرده است. او همچنین هشدار داده «هرگونه افزایش شدید قیمت سوخت میتواند موج تازهای از تورم را به اقتصاد تحمیل کرده و کنترل بازار ارز، طلا و سطح عمومی قیمتها را دشوارتر کند.»
