با وجود تأیید و تکذیب‌های هفته‌های گذشته، رئیس دفتر مسعود پزشکیان کاهش سهمیه بنزین یارانه‌ای را «قطعی» اعلام کرد و گفت هنوز قیمت بنزین آزاد مشخص نشده است. کارشناسان نسبت به اقدامات دولت -از جمله افزایش قیمت بنزین- که با هدف جبران کسری بودجه در دستور کار قرار دارد هشدار می‌دهند و معتقدند مردم توان تحمیل هزینه‌های بیشتر را ندارند.
قیمت دلار در نخستین روز شهریورماه با ثبت رکوردی جدید در بازار ارز ایران به ۲۰۰ هزار تومان رسید. دیگر ارزهای رایج در بازار ارز ایران و همزمان، طلا نیز با افزایش قیمت روبرو شده است. کارشناسان تشدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی توسط ایالات متحده و ناامیدی درباره ازسرگیری مذاکرات را علت افزایش قیمت‌ها در بازارهای ارز و طلا عنوان می‌کنند. در آنسو اما اقداماتِ در دست اجرای دولت، از جمله خبرهایی درباره افزایش قیمت بنزین و راهکارهای بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه نیز به عنوان محرک‌های اثرگذار بر افزایش قیمت ارز و طلا ارزیابی می‌شود.
کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، خبرها درباره احتمال افزایش قیمت بنزین را به عنوان محرکی در افزایش قیمت ارز مطرح کرده است. او همچنین هشدار داده «هرگونه افزایش شدید قیمت سوخت می‌تواند موج تازه‌ای از تورم را به اقتصاد تحمیل کرده و کنترل بازار ارز، طلا و سطح عمومی قیمت‌ها را دشوارتر کند.»
دولت با هدف جبران کسری بودجه به دنبال حذف بخشی از یارانه بنزین است؛ اقدامی که سبب افزایش قیمت بنزین و ایجاد موج جدیدی از تورم با افزایش قیمت همه کالاها و خدمات خواهد شد. اگر جه طی هفته‌های گذشته برخی مقامات دولت مانند فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت موضوع افزایش قیمت بنزین را قطعی اعلام نکردند اما در جدیدترین اظهارنظر در اینباره محسن حاجی میرزایی رئیس دفتر مسعود پزشکیان اعلام کرده کاهش سهمیه بنزین یارانه‌ای قطعی است.
محسن حاجی میرزایی گفته «کاهش سهمیه‌های بنزین قطعی است. کسی بیش از سهمیه بخواهد بنزین خریداری کند قیمت بالاتری خواهد داشت اما هنوز این قیمت تعیین نشده است.»
در این میان برخی خبرهای غیررسمی از موکول شدن زمان افزایش قیمت بنزین به سال آینده حکایت دارد. در صورت درستی این خبر هم مسئله اصلی که افزایش هزینه خانوارها با افزایش قیمت بنزین است پابرجا خواهد بود تنها زمان آن چند ماه عقب می‌افتد!
کاهش سهمیه بنزین یارانه‌ای به این معناست که شهروندان باید سوخت مورد نیاز که با سهمیه ارائه نمی‌شود را با قیمت آزاد خریداری کنند که سرآغاز روند افزایش هزینه حمل‌ونقل و در نتیجه آغاز موج تورمی جدید در اقتصاد ایران است.
در همین رابطه حسین راغفر، اقتصاددان و تحلیلگر اقتصادی، هشدار داده «در هیچ جای جهان در زمان جنگ، سیاست‌هایی از جنس افزایش شدید قیمت حامل‌های انرژی به این شکل اجرا نمی‌شود» و «سیاست‌گذار در شرایط جنگی باید بیش از هر زمان دیگری به پیامدهای اجتماعی تصمیم‌های اقتصادی توجه داشته باشد.»
حسین راغفر با انتقاد از دیدگاه‌هایی که بر واگذاری گسترده امور اقتصادی به بازار تأکید دارند، گفت چنین رویکردهایی بدون توجه به شرایط اجتماعی و حساسیت‌های دوره جنگ می‌تواند پیامدهای سنگینی داشته باشد.
این اقتصاددان افزود در شرایطی که کشور با بحران‌های متعدد مواجه است، هر تصمیم اقتصادی باید با الزامات اجتماعی و معیشتی جامعه هماهنگ باشد و نمی‌توان بدون فراهم کردن امکان جایگزینی، یک کالا یا خدمت را از سبد خانوار حذف کرد.
این استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت درآمدی خانوارها گفت اگر افزایش قیمت بنزین موجب شود بخش بیشتری از درآمد خانوارها صرف تأمین هزینه سوخت شود، باید همزمان مسئله دستمزد نیز مورد توجه قرار گیرد.
به عقیده حسین راغفر جامعه ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری مستعد تلاطم اجتماعی است. او با اشاره به تشدید شکاف‌های اجتماعی و اقتصادی گفت جامعه ایران در مقایسه با گذشته با سطح بالاتری از گسست اجتماعی مواجه شده است. در چنین شرایطی تصمیم‌هایی که زمینه انفجار اجتماعی ایجاد کنند، می‌توانند بسیار پرهزینه باشند.
جلال رشیدی‌کوچی نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی روز دوشنبه دوم شهریورماه در گفتگو با وبسایت «خبرآنلاین» اعلام کرد، سناریوهای دولت برای بنزین محکوم به شکست هستند و افزایش قیمت بنزین تنها هزینه زندگی بیشتری را به مردم تحمیل خواهد کرد.
نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی افزوده: «وقتی بنزین گران می‌شود، همه چیز گران خواهد شد. مثال ساده می‌زنم؛ فردی را در نظر بگیرید که با بنزین سه یا پنج هزار تومانی به دریا می‌رود، ماهی می‌گیرد و برمی‌گردد و ماهی‌اش را می‌فروشد. وقتی شما قیمت بنزین را ۵۰ هزار یا ۸۰ هزار تومان می‌کنید، او هم مجبور است هزینه سوخت را روی قیمت ماهی که صید کرده بکشد.»
خبرگزاری «ایلنا» نیز در مطلبی انتقادی به اظهارات اخیر مسعود پزشکیان اشاره کرده که گفته بود: «چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد؟» و نوشته، اگر دولت از مردم می‌خواهد درباره هزینه واقعی بنزین پاسخ منطقی را بپذیرند، مردم نیز حق دارند درباره هزینه واقعی خودرو، هزینه واردات، نرخ ارز مورد استفاده برای واردات، حقوق ورودی، مالیات‌ها، سود زنجیره توزیع و چرا قیمت یک خودروی کارکرده خارجی در ایران چند برابر بازار منطقه‌ای آن می‌شود سؤال کنند.
در بخش دیگری از مطلب خبرگزاری «ایلنا» آمده: «اگر دولت معتقد است بنزین برای کشور لیتری ۱۳۰ هزار تومان تمام می‌شود، جامعه حق دارد بداند: قیمت جهانی نفت و فرآورده در محاسبه چه جایگاهی دارد؟ چه مقدار از مصرف کشور از تولید داخلی تأمین می‌شود و چه مقدار وارداتی است؟ هزینه حمل و بیمه و انتقال سوخت چقدر است؟ نرخ ارز مورد استفاده در محاسبه کدام نرخ است؟ هزینه پالایش داخلی چقدر است؟ هزینه واقعی توزیع و انتقال تا جایگاه چقدر است؟»
خبرگزاری «ایلنا» همچنین نوشته: «یک طرف ترازوی دولت، هزینه سوخت است؛ طرف دیگر آن، هزینه‌ای است که شهروند ایرانی برای خرید همان خودرو، همان قطعه، همان دارو یا همان کالایی می‌پردازد که در کشورهای دیگر با قیمت بسیار پایین‌تری عرضه می‌شود. اگر قرار است درباره «قیمت واقعی» صحبت کنیم، این گفت‌وگو باید همه‌جانبه باشد. بنزین ۱۳۰ هزار تومانی یک سؤال است؛ اما قیمت ۱۵ میلیارد تومانی یک لکسوس ۲۰۱۷ نیز سؤال است. و مردم حق دارند بدانند پاسخ این دو سؤال، چرا نباید همزمان روی یک میز قرار بگیرد.»
