شایا گلدوست در گفتگو با کیهان لندن: در ایران دست افراطیون برای آزار و اذیت دگرباشان جنسی باز گذاشته شده

- پیش از انقلاب دگرباشان جنسی از نظر قانونی آزادانه زندگی می‎کردند و مثل سایرین از حقوق اجتماعی برخوردار بودند و هنرمندان همجنسگرا و تراجنسیتی در رسانه ملّی حق فعالیت داشتند.
- جامعه از نظر اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در شرایط بسیار بدی بسر می‎برد این فشارها برای اقلیت‎ها به‌خصوص دگرباشان جنسی سخت‎تر است. علاوه بر این شرایط خانوادگی بسیاری از آنها نامناسب است.
- نقش رسانه در تغییر نگاه جامعه نسبت به اقلیت‎ها فوق‎العاده مهم است و به نظرم این مسئولیت رسانه‎ها را در قبال قشرهای آسیب‌دیده بیشتر می‎کند.

پنج شنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۸ برابر با ۱۳ ژوئن ۲۰۱۹


(+ویدئو) در جریان کنفرانس خبری هایکو ماس وزیرخارجه آلمان و محمدجوادظریف در تهران، خبرنگار روزنامه آلمانی «بیلد» از ظریف درباره‎ی دلیل اعدام همجنسگرایان در ایران پرسید که او با دفاع از قوانین جمهوری اسلامی گفت، «جامعه ما اصول اخلاقی دارد و ما بر اساس این اصول زندگی می‌کنیم. اینها اصول اخلاقی در رابطه با رفتار کلی مردم هستند. و این دلیلی‌ست که قوانین تصویب می‌شوند و شما از آن قوانین پیروی می‌کنید.»

در ایران مدتی است آگاه‎سازی و دفاع از حقوق دگرباشان جنسی از سوی برخی گروه‎ها و فعالین اجتماعی به تدریج افزایش یافته

این اظهارات ظریف در حالیست که با فرا رسیدن ماه ژوئن، ماه پراید رنگین‎کمانی‎ها (دگرباشان جنسی) در برخی نقاط مختلف دنیا فستیوال‎های حمایتی مختلف برگزار کردند.

دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا به مناسبت بزرگداشت این روزها که «ماه افتخار» نیز خوانده می‎شود بیانیه‎ای صادر کرد و گفت، «ما نقش برجسته‎ای را که رنگین‌کمانی‌ها برای کشور بزرگ ما ایفا کرده‎اند به رسمیت می‌شناسیم. بگذارید به منظور همبستگی، در کنار دگرباشانی بایستیم که در کشورهایی در سرتاسر جهان زندگی می‌کنند که آنها را بر اساس گرایش جنسی و جنسیتی‌شان تنبیه، زندانی و یا حتی اعدام می‌کنند. دولت من برای جرم‌زدایی کردن از همجنسگرایی کارزاری جهانی آغاز کرده است و ما از همه کشورها دعوت می‌کنیم در این تلاش به ما بپیوندند.»

کیهان لندن با شایا گلدوست تهیه‌کننده و مجری مجموعه برنامه‎ «من یک ترنس هستم» در رادیو رنگین کمان‎ در این زمینه گفتگو کرده است.

شایا گلدوست

-اخیراً وزارت خارجه آمریکا ویدیویی از تولیدات رادیو رنگین کمان را در حمایت از دگرباشان جنسی در ایران منتشر کرد. این اتفاق به نوبه خود برای تحریریه و همکاران مجموعه شما و بطور کل رسانه‎های آنلاین ایرانی اتفاق قابل توجهی است. نظرتان چیست؟ و لطفا خلاصه‎ای هم از ماه پراید بگویید.

– پراید یعنی افتخار. در این ماه در نقاط مختلف دنیا جامعه رنگین‌کمانی جشن‌ها و رژه‌ها و فستیوال‌‌های متعددی برگزار می‌کنند تا به دنیا نشان دهند که «ما هستیم» و همیشه هم بودیم و در کنار بقیه زندگی می‎کنیم و حق زندگی کردن داریم. آنها می‎گویند برای به دست آوردن حقوق انسانی‌مان مبارزه می‌کنیم و مهمتر اینکه به چیزی که هستیم افتخار می‌کنیم.

اینکه وزارت خارجه آمریکا ویدئویی را از جامعه دگرباشان ایرانی منتشر کرده در وهله اول نشان می‎دهد رادیو رنگین کمان به عنوان یکی از رسانه‎هایی که جامعه اقلیت‎های جنسی ایران را نمایندگی می‎کند توانسته در این سال‎ها صدای آنها را به گوش دیگران برساند، به‌خصوص در داخل ایران؛ و به نظرم  مسیر موفقی طی کرده. نکته بعد این‎ است که دولت آمریکا با انتشار این ویدئو خواسته حساسیت دولت آمریکا و اهمیت وضعیت دگرباشان جنسی از جمله در ایران را نشان دهد. تعداد بسیار زیادی از این افراد که پناهنده هستند چند سال است به خاطر سیاست‎های دولت آمریکا بلاتکلیف‌اند و بجز موارد محدود، آمریکا آنها را پذیرش نکرده و در ترکیه مانده‎اند و در شرایط سختی زندگی می‎کنند.

همین اعتراضات و فستیوال‎ها باعث شد تا حدودی نگاه بعضی دولت‎ها نسبت به حقوق اقلیت‎های جنسی تغییر کند. به عنوان مثال ۱۷ مه امسال پارلمان تایوان طرحی را تصویب کرد حالا همجنسگرایان در این کشور می‎توانند یک زندگی مشترک را به صورت رسمی آغاز کنند و پس از مدتی ازدواج خود را به ثبت رسمی برسانند اما متاسفانه وضعیت در ایران هیچ تغییری نکرده، هیچ حمایت قانونی هم از جامعه رنگین‌کمانی صورت نمی‎گیرد، بلکه علنی هم از اینکه این افراد را به عنوان مجرم می‎شناسند و حقوق‎شان نقض می‎شود و یا با مجازات سخت روبرو می‎شوند دفاع می‎کنند.

-شما در مورد وضعیت اجتماعی دگرباشان جنسی در کشور پژوهش‎هایی نیز دارید. آیا آنها هم مثل دیگر اقلیت‎ها در این چهل سال نسبت به گذشته بیشتر مورد تبعیض و سرکوب قرار می‌گیرند؟

-در این مورد باید چند نکته را در نظر گرفت. مثلا اینکه چهل سال پیش دانش و آگاهی عمومی به این اندازه نبود. دسترسی به اطلاعات محدود بود. جامعه در مقایسه با امروز بسیار ناآگاهتر بود و نسبت به گرایش‎ها و هویت‎های جنسی و جنسیتی مختلف اطلاع‎رسانی خاصی نبود. نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از جوامع پیشرفته دنیا که امروز در این زمینه پیشگام‌اند وضعیت به همین ترتیب بود. امروز اما به دلیل وجود رسانه‎ها و شبکه‎های اجتماعی اقلیت‎ها از جمله اقلیت‎های جنسی بیشتر از گذشته صدای خود را به گوش سایرین می‌‏رسانند. با کمک رسانه آنها می‎توانند دست‎کم بخشی از جامعه را به سمت «مشاهده‌پذیری» بیشتر سوق دهد و به تدریج قدرت درک جامعه و فرهنگ را بیشتر کردند که البته در نقاط مختلف نسبی است.

اما پس از انقلاب «جرم‌انگاری» پیرامون گرایش‎های جنسی و همینطور پذیرفتن افراد با هویت جنسیتی متفاوت در یک چارچوب و قوانین خاص و محدود، نشان می‎دهد وضعیت آنها در مقایسه دیگر کشورها روند نزولی داشته است.

قبل از انقلاب شاید جامعه به اندازه امروز قشر رنگین‌کمانی را نمی‌شناخت و مورد پذیرش قرار نمی‎داد اما این افراد از نظر قانونی آزادانه زندگی می‎کردند و مثل سایرین از حقوق اجتماعی برخوردار بودند. هنرمندان همجنسگرا و تراجنسیتی در رسانه ملّی حق فعالیت داشتند، آنها برای بروز خود عرصه هنری، ادبی و اجتماعی حق و حقوق داشتند اما پس از انقلاب نه تنها این مسیر رو پیشرفت بسته شد بلکه با سرکوب حتی حق طبیعی زیستن هم از آنها گرفته شد. رفتارهای تبعیض‌آمیز حکومت بعد از انقلاب دست افراطیون جامعه را برای آزار و اذیت دگرباشان جنسی باز گذاشت.

رژه هفته پراید در آمریکا؛ ژوئیه ۲۰۱۹

در سال‌های اخیر به دلایل مختلف از جمله برای به دست آوردن حقوق قانونی، اجتماعی و حقوق اولیه زندگی شاهد افزایش خروج جامعه رنگین کمانی‌ها از کشور هستیم. بسیاری از آنها که در کمیساریای‌عالی پناهندگان سازمان ملل تشکیل پرونده داده‌اند بلاتکلیف هستند و در ترکیه و یکی دو کشور دیگر شرایط سختی دارند و آسیب‌های مختلف آنها را تهدید می‎کند. شرایط را چطور می‎بینید؟

– جامعه از نظر اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در شرایط بسیار بدی بسر می‎برد. این فشارها برای اقلیت‎ها به‌خصوص دگرباشان جنسی سخت‎تر است. علاوه بر این شرایط خانوادگی بسیاری از آنها نامناسب است. در واقع خانواده‌ها هم آنها را نمی‎پذیرند و طرد شده‌اند. طبیعی است وقتی در کانون خانواده از اقلیت‎های جنسی حمایت نمی‎شود آزار و اذیتی که در جامعه می‎بینند جای خود دارد. وقتی هم که مورد آزار، اذیت، خشونت، تبعیض و تجاوز قرار می‎گیرند مرجعی برای رسیدگی به آن نیست. شغلی پیدا نمی‌کنند؛ عده‎ای هم که کار پیدا کردند مورد آسیب قرار گرفتند؛ یا وقتی تحصیل می‎کنند جایی برای پیشرفت ندارند و جامعه آنها را نمی‎پذیرد؛ پس آنها ترجیح می‎دهند حداقل به جایی بروند که از آزار و اذیت‌ها دور باشند. به جایی می‌‏روند که فقط کمتر آزار ببینند. تن به پناهندگی می‌د‎هند به این امید که روزی وضعیت‌شان بهتر شود. حتی فردی که در اقلیت هم نیست اگر در جامعه پذیرفته نشود به حاشیه رانده می‌‏شود حالا تصور کنید دگرباشان جنسی در ایران چطور باید زندگی کنند. تقریباً همه آنها در ایران دور خود پیله‌ای می‌تنند و خود را در آن محصور کرده و زیرزمینی زندگی می‎کنند.

-در مورد خودتان به عنوان یک ترنس چطور بود؟

– ترنس‎ها در مقایسه با دیگر اقلیت‎های جنسی مشکلات قانونی کمتری دارند اما به این دلیل که فرد بعد از گذراندن دوره‎های سخت جدال با خانواده، اطرافیان، اجتماع و گذار از موانع قانونی وقتی تصمیم‎اش در مورد جراحی و تطبیق جسم با هویت جنسیتی‎اش را عملی می‎کند، ترجیح می‎دهد که از این تنش‎ها به دور باشد؛ مدت‎ها در لاک خود فرو می‌‏رود؛ حتی اگر بخواهد همرنگ جماعت هم شود وقتی آن جماعت و درواقع جامعه هنوز چیزی از ترنس‌ها نمی‎داند خیلی مشکل است. بنابراین شرایط اجتماعی دگرباشان را به جایی می‏‎رساند که با وجود همه سختی‎ها و ریسک زیاد ترجیح می‎دهند در ایران نمانند.

ما افراد زیادی از جامعه رنگین کمانی داریم که خارج از ایران آزادانه به فعالیت‎های اجتماعی مشغول‌اند و در جامعه‎ای که زندگی می‎کنند بر اساس تحصیلات، جایگاه اجتماعی، تجربه، هنر و استعدادی که دارند جزو افراد موفق شناخته می‎شوند اما همین افراد وقتی در ایران بودند مجبور بودند از دیگران و از جامعه فاصله بگیرند تا حداقل آزار بیشتری نبینند.

شایا ۳۳ سال دارد و تیرماه سال ۱۳۹۱ پس از دریافت مجوز از پزشکی قانونی عمل جراحی تغییر جنس را در تهران انجام داد

-اخیراً مهمان برنامه «سمت نو» در تلویزیون «منوتو» بودی و گویا بازتاب زیادی داشت…

– تجربه تازه‎ای بود. با وجود اینکه قبلاً تجربه حضور در رسانه‎های دیگر هم داشتم اما با توجه به تعداد مخاطبان «منوتو» این از مهمترین مصاحبه‎ها بود و امیدوار بودم بتوانم صدای خودم و درواقع جامعه دگرباشان را به افراد بیشتری برسانم و تاثیر بیشتری هم داشته باشد. چیزی که برای من مهم است این است که شاید پدرهای ما، مادرهای ما، یا حتی پدربزرگ و مادربزرگ‎ها به هر دلیلی دسترسی به شبکه‌های مجازی نداشته باشند، اما تلویزیون فضای متفاوتی دارد؛ رسانه‎ای است که معمولاً خیلی‎ها مخاطب آن هستند. سعی کردم به زبان ساده و با جملات و کلماتی که برای همه قابل درک باشد پیام جامعه رنگین کمانی را که در ایران در سایه و حاشیه زندگی می‎کنند به دیگران برسانم. نقش رسانه در تغییر نگاه جامعه نسبت به اقلیت‎ها فوق‎العاده مهم است و به نظرم این مسئولیت رسانه‎ها را در قبال اقشار آسیب‌دیده بیشتر می‎کند.

در سال‌های اخیر شاهدیم رسانه‎های خارج از کشور با دید بازتری به جامعه LGBTIQA و مسائل و مشکلات آنها در داخل و خارج از ایران می‌پردازند و با تولید برنامه‎هایی با محتوا در این زمینه و یا نشان دادن حضور افراد با گرایش‎ها و هویت‎های جنسی و جنسیتی متفاوت نشان دهند که آنها در لایه‎های مختلف جامعه چطور زندگی می‎کنند و چگونه می‎توانند در زندگی اجتماعی بطور عادی سهم داشته باشند. اما به نظر من وقتی هنوز هم دیدگاه جامعه را در مواجه شدن با این مسائل مورد بررسی قرار می دهیم پی به این نکته می‎بریم که فعالیت این رسانه‌ها کافی نبوده و باید با تلاش بیشتر و دیدگاه بازتر و استفاده از  روش‎هایی که عموم جامعه را مورد خطاب قرار دهد سعی در شکستن این تابوها و فرهنگ‌سازی بیشتر برای پذیرش قشری از اجتماع داشته باشیم که در کنار ما زندگی می‎کنند و نیازمند درک و پذیرش لازم هستند. مطمئناً این تلاش‎ها بی‎ثمر نیست و در آینده به عنوان یک فعالیت‎ انسانی و حرفه‎ای در آن رسانه ثبت خواهد شد.

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/fa/?p=159177

یک دیدگاه

  1. ١٣

    کیهـان لندن تنهـا رسانه فارسى زیان که مرتب در مورد هـمجنسگران و و خبر رسانى و گزارش تهـیه میکند
    و جاى خوشحالى است که یک رسانه فارسى بدون رانت بازى و قبیله سالارى وووو کار ش را حرفه اى انجام میدهـد
    سپاس

دیدگاه خود را درباره این مطلب با ما و دیگران در میان بگذارید (حداکثر ۱۰۰۰ کاراکتر):