چند نکته از تجربه برای تأمل

شنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۰ برابر با ۱۲ فوریه ۲۰۲۲


حکومت‌هایی که قادر به ماندگاری و بازتولید خود چه با ترفند و چه با خدمت نیستند، با دوران ریزش روبرو می‌شوند. اگر حکومتی مانند پهلوی به دلایل گوناگون نتواند خود را بازتولید کند، ریزش نیروهای آن به زیان جامعه تمام می‌شود و این در عمل ثابت شد. اگر حکومتی مانند جمهوری اسلامی  نتواند خود را بازتولید کند، ریزش نیروهای آن به سود جامعه تمام می‌شود. البته بستگی به این دارد که نیروهای سیاسی و اجتماعی چگونه از فرصت ریزش استفاده کنند.

ریزش جمهوری اسلامی برخلاف دوران پهلوی، نه از بالا و با هدایت ارتجاع و خارج بلکه در پایین و با مردم شکل گرفت! در میان همان قشرها و طبقاتی که رژیم ولایت فقیه مدعی پشتیبانی از آنها بود. در این میان، اگرچه اعتراضات ۸۸ موسوم به «جنبش سبز» فراتر از «اصلاحات» نمی‌رفت اما از آنجا که گسترده‌ترین اعتراض در تاریخ سی ساله رژیم اسلامی بود و مورد توجه و حمایت ایرانیان دمکراسی‌خواه و مخالف کلیت نظام وهمچنین جامعه جهانی قرار گرفت، مهمترین رویدادیست که سد سه دهه سکوت را شکست و نمادی چون «ندا» برجای گذاشت که هیچ نزدیکی با جناحین رژیم نداشت. آن اعتراضات اگرچه با همکاری اصلاح‌طلبان و متوهمان «دوران طلایی امام» جمع و جور شد، اما نشان داد که از یکسو نظام به شدت آسیب‌پذیر است و از سوی دیگر، آگاهی و نیاز جامعه با شعارهایی مانند «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» از «رأی من کو» بسی فراتر است.

عریان شدن بیش از پیش صورت و سیرت کریه جمهوری اسلامی با همه جناحین‌اش یکی از دلایل مهمی بود که رژیم با تمام توان با افزایش بودجه و شمار صادراتی‌ها و لابیگران هم به تقویت بزک‌کنندگانش در خارج کشور پرداخت و هم بازوهای شبه‌نظامی خود را در منطقه تقویت کرد و هم برای «نرمش قهرمانانه» آماده شد. نه برای اینکه به «مهار اتمی» تن دهد بلکه برای آنکه در چارچوب «توافق»ی که غرب نیز آنرا تأیید کرده، اهداف خود را پیش ببرد. نقض برجام در دو سال اخیر نیز چیزی جز این اثبات نکرده است!

اما تغییر و تحولات درونی جامعه و همچنین قوانین اقتصاد و سرشت انسان در میلِ به آزادی و رفاه و امنیت با ترفند و تصمیم و اراده‌گرایی حکومت‌ها و نیروهای سیاسی قابل کنترل نیست. تلاطمِ اعماقِ جامعه اعتراضات سراسری دی ۹۶ را رقم زد و خیزش آنچه جمهوری اسلامی «پایگاه اجتماعی» خود تصور می‌کرد به ریزش در میان جریاناتی منجر شد که با اینکه حتا در سال ۹۶ نیز برای رأی دادن به روحانی تبلیغ می‌کردند اما شش ماه بعد شنیدند که ماجرای جناحین تمام است! هم نظام و هم آنان که از جناحین و دوگانه‌سازی دروغین ارتزاق می‌کردند باید تصمیم می‌گرفتند: رژیم تصمیم به «یکدست» شدن گرفت و بسیاری از مدافعان اصلاح‌اش به مخالفان پیوستند. چه خوب!‌

اما در حالی که مردم حقوق از دست رفته خود را با شعارهایی در ستایش پهلوی‌ها و خدمات آنها یادآوری می‌کنند، برای برخی از «ریزشی»های نظام پذیرفتن واقعیت از زبان و شعارهای مردم که نه تنها «نه به جمهوری اسلامی» بلکه «نه به انقلاب۵۷» می‌گویند همچنان سخت است.

اینست که باید گفت اگرچه تصمیم افراد در مورد اینکه در کدام سوی تاریخ بایستند مهم است اما در نهایت این تاریخ است که نشان می‌دهد هر کدام از ما با عمکرد خود و نتایج آن در کجا ایستاده‌ایم! همانطور که در مورد انقلاب۵۷ شاهدیم!
الاهه بقراط| توئیتر | اینستاگرام|

[کیهان لندن شماره ۳۴۹]

 

 

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/fa/?p=273867

دیدگاه خود را درباره این مطلب با ما و دیگران در میان بگذارید (لطفا کوتاه بنویسید):