برخلاف ادعاهای مقامات حکومتی؛ التهاب و بحران در بازار مواد غذایی ایران ادامه دارد

- محمد فربد عضو هیئت مدیره انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی گفته افزایش قیمت محصولات لبنی سبب کاهش تقاضا و کاهش مصرف این محصولات شده است.
- رئیس اتحادیه برنج‌فروشان بابل از «تصاعدی» شدن قیمت برنج خبر داده است.
- رئیس انجمن پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی: در مواقعی که به اسم جراحی اقتصادی، قیمت ارز و مبلغ یارانه‌ها اصلاح می‌شود، طبیعی است که شرایط بازار از حالت طبیعی خارج شود.
- اگر مافیاها و مفسدان اقتصادی که رانتخواران متصل به بدنه حکومت هستند، شریان ارز ۴۲۰۰ تومانی برای سودآوری را از دست بدهند، سراغ شریان‌های دیگر در ساختار اقتصاد کشور می‌روند.
- اینکه دولت می‌گوید برای از بین بردن فساد اقدام به حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی کرده دروغی بیش نیست بلکه با هر اقدامی که دولت  و نهادهای مسئول در پیش می‌گیرند، به دلیل فساد مزمن و ساختاری، به آن دامن می‌زنند.

پنج شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ برابر با ۱۹ مه ۲۰۲۲


با وجود اینکه مقامات دولتی معتقدند در سناریوی «جراحی اقتصادی» با استفاده از قیمت‌های «دستوری» بازار در آرامش بسر می‌برد اما آشفتگی در بازارهای مختلف از جمله و به ویژه مواد خوراکی همچنان پابرجاست.

در روزهای گذشته دامداران و مرغداران اعتراضات گسترده‌ای به افزایش قیمت نهاده‌های دامی داشته و نسبت به کاهش شدید تولید هشدار داده‌اند؛ افزایش قیمت لبنیات تقاضا برای این محصولات لبنی را کاهش داده و افزایش قیمت نان سبب آغاز رسمی عرضه «نان کوپنی» در زنجان شده است.

قیمت روغن، لبنیات، مرغ و تخم‌مرغ به صورت دستوری در نیمه اردیبهشت از سوی دولت سیزدهم افزایش پیدا کرد. دولت مدعی است افزایش قیمت این اقلام در راستای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و اصلاح نظام توزیع یارانه صورت گرفته در حالی که شواهد دیگری نشان از کسری بودجه شدید دولت دارد و به همین دلیل ناچار شده به صورت عجولانه و ناگهانی کالاها را گران و ارز ۴۲۰۰ تومانی را بطور کلی از دستور توزیع خارج کند.

نامه یک وزیر به صندوق توسعه ملی: ۲۲/۵ هزار میلیارد تومان کم آورده‌ایم! به ما پول بدهید!

بر اساس قیمت‌های جدید، روغن ۸۱۰ گرمی ۶۳ هزار تومان، روغن ۴.۵ کیلویی نیمه‌جامد ۳۶۰ هزار تومان، شیر نایلونی ۱۵ هزار تومان، شیر خام ۱۲ هزار تومان و یک بطری شیر یک لیتری ۱۸ هزار تومان و پنیر ۴۰۰ گرمی هم ۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان شد.

دولت همچنین در اواخر فروردین نرخ فروش گندم دولتی از کیلویی ۲۷۰۰ تومان به کیلویی ۱۲ هزار تومان افزایش داده بود. این اقدام به سرعت سبب افزایش قیمت کالاهای وابسته به گندم مانند نان، ماکارونی، بیسکویت و کیک شد. بطوری که قیمت نان فانتزی تا ۱۰ برابر افزایش یافت و قیمت هر عدد نان سنگک به ۲۵ هزار تومان رسید.

اینهمه در حالیست که پس از افزایش رسمی قیمت روغن، لبنیات، مرغ و تخم‌مرغ، دولت مدعی شد که نان، دارو و بنزین مشمول طرح جدید دولت برای حذف یارانه‌ها نمی‌شود. این در حالیست که قیمت نان همچنان افزایش دارد و وضعیت دیگر بازارها نیز بحرانی است.

محمد فربد عضو هیئت مدیره انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی گفته افزایش قیمت محصولات لبنی سبب کاهش تقاضا و کاهش مصرف این محصولات شده است. او با اشاره به اینکه «قیمت شیر خام درب دامداری‌ها از کیلویی ۶ هزار و ۴۰۰ تومان به کیلویی ۱۲ هزار تومانف و قیمت محصولات لبنی نیز ۸۷.۵ درصد افزایش یافته»، یکی از اثرات این افزایش را کاهش خرید و مصرف لبنیات از سوی مردم ارزیابی کرده است.

به گفته محمد فربه، شواهد بازار حاکی از این مهم است که مصرف‌کنندگان بخشی از کالاهای مصرفی خود را با نرخ‌های گذشته خریداری کرده‌اند از این‌ رو میزان خرید کاهش پیدا کرد. باید منتظر بمانیم و ببینیم که بازار به کدام سمت هدایت می‌شود اما به صورت ضمنی می‌توان گفت که در خرداد مصرف لبنیات ۳۰ درصدی کاهش فروش را تجربه خواهیم کرد.»

او همچنین درباره احتمال کاهش صادرات محصولات لبنی به دلیل افزایش قیمت گفته که «صادرات محصولات لبنی ما محدود به کشور‌های عراق، افغانستان و پاکستان است و از آنجایی‌که این محصولات حدود ۲ برابر افزایش نرخ را تجربه کردند تردید نداشته باشید که این کشور‌ها برای خرید لبنیات با نرخ جدید مقاومت خواهند کرد.»

احمد مقدسی رئیس انجمن صنفی گاوداران نیز اعلام کرده که قیمت هر کیلو جو و ذرت با احتساب کرایه درب دامداری ۱۲ هزار تومان، کنجاله سویا ۱۷ هزار تومان و سبوس ۶ هزار تومان تعیین شده و از روز شنبه قرار است نهاده دامی با نرخ مصوب جدید در سامانه بازارگاه بارگذاری شود.

اینهمه در حالیست که افزایش قیمت جهانی نهاده‌های دامی احتمال ماندگاری قیمت‌های دستوری جدید از سوی دولت را کاهش داده است. این موضوع از سوی احمد مقدسی نیز مورد اشاره قرار گرفته و گفته که «اگر دولت بتواند این نهاده‌ها را با این قیمت تأمین کند، قیمت‌ها ثابت می‌مانند ولی اگر نتواند طبیعتاً تولیدکننده نمی‌تواند با این قیمت هم تولید کند و دوباره با افزایش قیمت مواجه خواهیم بود.»

آنسوی اعتراضات اردیبهشت؛ ادامه فقر و فلاکت، گرانی سرسام‌آور، کمبود کالاهای اساسی و نابودی تولید داخلی

قیمت رب گوجه‌فرنگی نیز طی روزهای گذشته افزایشی بوده. قیمت رب گوجه‌فرنگی ۸۰۰ گرمی برند «یک‌ و‌ یک» که قبل از حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی، ۳۱ هزار تومان بود، اکنون به ۵۱ هزار تومان افزایش یافته است.

حسن تقی‌زاده رئیس اتحادیه برنج‌فروشان بابل هم از «تصاعدی» شدن قیمت برنج خبر داده است. او با بیان اینکه «قیمت کشت دوم در فروشگاه‌ها به ۱۲۰ هزار تومان رسیده» گفته «وقتی دولت افزایش نرخ ۴ قلم کالای اساسی را اعلام می‌کند به نوعی مجوز افزایش نرخ‌ در سایر اقلام را می‌دهد چرا که قیمت‌ها از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند.»

اسماعیل رحمانی سرپرست دادسرای انقلاب مشهد نیز روز دوشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ از گم‌شدن ۱۵۰ تُن مرغ کشتارشده در مشهد در روز پنج‌شنبه هفته گذشته خبر داد.

در چنین شرایطی مشخص است گرانی کالاها سبب حذف آنها از سبد مصرفی خانوارهای کم‌درآمد شده و در نتیجه تقاضا برای این کالاها کاهش پیدا کرده. کاهش تقاضا سبب ارائه تخفیف‌ از سوی برخی فروشندگان شده است. مقامات دولتی اما مدعی هستند که بازار به «آرامش» و «تعادل» رسیده و قیمت‌ها کاهش پیدا کرده است!

محمدمهدی اکبری مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان از جمله مقاماتی است که مدعی کاهش قیمت‌ها و آرامش در بازار شده است. صالح محمدی مدیر کل جهاد کشاورزی گیلان نیز ادعاهای مشابه را در گفتگو با خبرگزاری ایرنا مطرح کرده است.

اما فعالان صنفی نظرات کاملا متفاوتی از ادعاهای مقامات حکومتی دارند. محمد یوسفی رئیس انجمن پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی گفته که «در مواقعی که به اسم جراحی اقتصادی، قیمت ارز و مبلغ یارانه‌ها اصلاح می‌شود، طبیعی است که شرایط بازار از حالت طبیعی خارج شود. چرا که تا همین چند هفته پیش قیمت مرغ در هر کیلوگرم ۲۷ هزار تا ۳۰ هزار تومان بود، اما اکنون مردم با نرخ مصوب ۶۰ هزار تومان مواجه شده‌اند.»

به گفته محمد یوسفی، مردم هنوز به قیمت‌های جدید عادت نکرده‌اند و آن را باور ندارند. البته به نظر می‌رسد با تکمیل پرداخت یارانه‌های ۳۰۰-۴۰۰ هزار تومانی کم‌کم قیمت‌های جدید کالاهای اساسی در جامعه جا بیفتد. طبیعی است که مردم به افزایش قیمت مرغ و سایر کالاهای اساسی واکنش نشان دهند و آن را باور نکنند. بدین ترتیب از آنجا که برخی شهروندان تصور می‌کنند قیمت‌ها کاهش می‌یابد، فعلا دست از خرید کشیده‌اند.

آشفته‌تر کردن بازار مواد غذایی توسط دولت به این بهانه اجرا شد که دولت می‌گفت «فساد در توزیع دلار ۴۲۰۰ تومانی» رخ داده است. اما واقعیت اینست که اگر مافیاها و مفسدان اقتصادی که رانتخواران متصل به بدنه حکومت هستند، شریان ارز ۴۲۰۰ تومانی برای سودآوری را از دست بدهند، سراغ شریان‌های دیگر در ساختار اقتصاد کشور می‌روند.

نمونه چنین روندی در سخنان معاون دادستان مرکز خراسان رضوی مشخص است. اسماعیل رحمانی گفته که «طبق بررسی صورت‌گرفته در روز پنجشنبه هفته گذشته در مشهد ۳۰۰ تُن کشتار مرغ صورت گرفت؛ اما فقط ۱۵۰ تُن در بازار عرضه شد.»

این مقام قضائی بدون اعلام نام شخص، اشخاص یا نهادی که در گم‌شدن این مرغ‌ها دخیل هستند، گفته که «سودجویان بازار مرغ شناسایی شده‌اند و یکی از فروشگاه‌های بزرگ عرضه مرغ نیز به دلیل تخلف مهر و موم شده‌ است.»

با توجه به حجم ۱۵۰ تُن مرغ، مشخص است که مافیاهای اقتصادی در ایران همچنان به فعالیت مشغول هستند و اینکه دولت می‌گوید برای از بین بردن فساد اقدام به حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی کرده دروغی بیش نیست بلکه با هر اقدامی که دولت  و نهادهای مسئول در پیش می‌گیرند، به دلیل فساد مزمن و ساختاری، به آن دامن می‌زنند.

 

 

 

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/fa/?p=285126