عراق‌ چندپاره و آتش‌های زیر خاکستر

- اوضاع کرکوک نشان می‌دهد عراق حتی پس از افول داعش همچنان کانون بحران می‌ماند.
- درگیری‌های مسلحانه در بعضی مناطق و محلات کردنشین دیگر تنها بر سر شهر و سرزمین نیست.
- شواهد نشان می‌دهد طرفین درگیر در کرکوک وارد نزاع‎های قومی و مذهبی شده‌اند.

پنج شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۶ برابر با ۱۹ اکتبر ۲۰۱۷


(+عکس، ویدیو) پیش‌‏بینی آن چندان سخت نبود که افول گروه دولت اسلامی (داعش) در عراق، پایان جنگ‌های داخلی در این کشور نباشد. از وضعیت این روزهای شهر کرکوک و مناطق اطراف آن از جمله خانقین و شنگال در شمال عراق به خوبی پیداست که هر منطقه از عراق آتشی زیر خاکستر دارد.

ورود ادوات و تجهیزات نظامی پیشمرگه‌ها به کرکوک و عقب‌نشینی نیروهای فدرال و حشدالشعبی

ساعاتی پس از آنکه نیروهای حشدالشعبی و سپاه بدر که از سوی سپاه پاسداران حمایت می‌‏شوند با چراغ سبز حیدرالعبادی، نخست وزیر عراق وارد شهر کرکوک شدند، درگیری بین آنها و نیروهای پیشمرگه بالا گرفت و برای چند ساعت تیراندازی‎های پراکنده به نبردهای خیابانی تبدیل شد.

ترکمن‌ها و عرب‎های شهر کرکوک که در اقلیت هستند از ورود نیروهای شیعه به داخل شهر استقبال کردند، اما اکثریت کرد ساکن این شهر و مناطق اطراف هرگز باور نمی‌کردند که این نیروها چنین آسان کرکوک را به دست آورند. تا آنجا که حتی مسعود بارزانی و رهبران اقلیم کردستان اعلام کردند که به آنها خیانت شده و تعدادی از گروه‌های کُرد عقب‎نشینی کرده و در مقابل نیروهای شبه‌نظامیان شیعه که از سوی جمهوری اسلامی حمایت می‌شوند، ایستادگی نکردند.

روایتی دیگری نیز مطرح شد که ورود حشدالشعبی به کرکوک تحت توافق رهبران اقلیم و دولت مرکزی عراق بوده است و حتی بعضی منابع نزدیک به کُردها نیز این خبر را تایید کرده‌اند.

همچنین تخمین زده شد که بیش از ۶۰ هزار شهروند کُرد شهر کرکوک را ترک گفته و به مناطق شمالی و شمال غربی به سوی کوهستان‌های اربیل نقل مکان کردند. با این حال نیمه‌شب گذشته درگیری‌ به کف خیابان کشیده شد.

تصاویر نشان می‎دهد نیروهای شبه‌نظامی کرد یک عرب را وادار کردند که بر پرچم اقلیم کردستان بوسه زند، پرچم‌های عراق از بالای ساختمان‌ها پایین کشیده شده و علیه حشد الشعبی و رژیم ایران موجی از خشم اوج گرفت

تصاویر و فیلم‌های منتشر شده از کرکوک در شبکه‌های اجتماعی حاکی از آن است که بعضی از شهروندان کُرد با دست خالی در مقابل نیروهای حشدالشعبی ایستادگی کردند.

همچنین گزارش‌های دیگری حاکی از آن است که نیمه‌شب بخش زیادی از نیروهای حشدالشعبی تصمیم به عقب‎نشینی گرفته‎اند. در شهر شایعه شده بود که آمریکا هشدار داده اگر آنها کرکوک و مناطق اطراف را ترک نکنند، بمباران خواهند شد.

این اخبار را هنوز هیچ یک از رسانه‌های رسمی یا رهبران اقلیم کردستان و یا مقام‌های دولت مرکزی عراق تایید یا تکذیب نکرده‌اند و تنها از سوی منابع غیررسمی منتشر شده است.

اما آنچه از شواهد پیداست، اگر طرفین به یک راه حل سیاسی بر سر مناطق مورد اختلاف دست پیدا نکنند، این شهرها مستعد به راه افتادن جنگی خونین بین نیروهای کُرد و نیروهای شیعه حشدالشعبی و سپاه بدر است که هر دو از سوی حکومت اسلامی ایران پشتیبانی می‌شوند.

بسیاری از نیروهای عضو حشد الشعبی بیش از آنکه تحت انگیزه‌های ملی در حشدالشعبی باشند، بر اساس شیعه‌گری زیر چتر سپاه جمع شده‌اند. تصاویر نشان می‌دهد آنها پس از فتح شهرها به جای اینکه پرچم عراق را بر ساختمان‌ها نصب کنند پرچم‌های «یا حسین» را برافراشته می‌کنند که نماد شیعیان است

تصاویری که از مناطق کردنشین منتشر می‎شود نشان می‎دهد نبرد بین آنها هم بُعد سرزمینی دارد و هم انگیزه‌های به شدت قومی و مذهبی.

اگر تا پیش از ین درگیری‎ها، هم کردها و هم اعراب شیعه تمایل نشان می‌دادند که پرچم اقلیم کردستان در کنار پرچم عراق برافراشته باشد، حالا پایین کشاندن یکی از این دو پرچم و افراشته نگه‌داشتن تنها یکی از آنها تبدیل به امری رقابتی و حتی «مقدس» شده است.

بلافاصله تا منطقه و محلی از دست یکی از طرفین خارج می‎شود یا به دست طرف دیگری می‌افتد پرچم و دیگر نشانه‌های یکدیگر را از بین می‏‌برند و پرچم و نشان‌ خود را بر در و دیوار آن منطقه می‌افرازند.

عراقی‌هایی که تا کنون به طور متحد علیه داعش می‌جنگیدند، اینک در دو جبهه مقابل هم قرار گرفته‌اند. دولت‌های مرکزی عراق و ایران و ترکیه، که خود در این غوغا نقشی انکارناپذیر دارند، معتقدند این بحران ناشی از برگزاری رفراندوم در اقلیم کردستان است؛ در مقابل، رهبران اقلیم کردستان عراق معتقدند که نیروهای شیعه تحت حمایت حکومت ایران و سپاه قدس برای اشغال و پاکسازی مناطق کردنشین وارد کرکوک شده‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد روز چهارشنبه ۲۶ مهر ماه با صدور بیانیه‌ای، خواستار تنش‌زدایی در عراق و گفگو میان طرف‌های درگیر باهدف یافتن راهی برای حل اختلاف‌ها شد.

در این میان، گروهی از نیروهای پ.ک.ک نیز وارد کارزار شده و با نیروهای تحت حمایت ایران زد و خورد می‌کنند.

در عین حال مشخص نیست بسیج شیعیان عراق (حشدالشعبی) واقعا از دولت مرکزی آن کشور دستور می‌گیرد و اهداف ملی را دنبال می‌کند یا تحت نفوذ سپاه پاسداران به دنبال پیاده کردن سیاست‌های تهران است که یک سر آن تقابل با آمریکا در خاک عراق است.

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/?p=91798