با عرضه سهام شرکتهای سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) و برخی شرکتهای دولتی در بورس ایران، میزان سرمایهگذاری در این بازار به شدت افزایش یافته است. در این میان دولت با تبلیغات گسترده مردم را تشویق میکند تا هر چه بیشتر نقدینگی خود را وارد بازار بورس کنند.
افزایش تقاضای خرید سهم در بورس ایران موجب رشد ارزش سهام بسیاری از شرکتهای عرضهکننده شده و کارشناسان معتقدند رشد ارزش سهام بسیاری از شرکتها «حباب» است. کارشناسان معتقدند ارزش سهام این شرکتها به دلیل بهرهوری و سوددهی بالای آنها رشد نکرده و این افزایش شاخص تنها به دلیل هجوم مردم برای خرید سهام بصورت کاذب رشد کرده است.
با وجود تبلیغات گسترده دولت برای هدایت نقدینگی مردم به سوی بازار بورس، کارشناسان این بازار طی هفتههای گذشته بطور پیاپی هشدار میدهند که بازار بورس جای پیچیدهای است، ریسکپذیری بالایی دارد و سرمایهگذاری در آن حوصله و تخصص میخواهد بنابراین افرادی که با بورس آشنا نیستند بهتر است برای سرمایهگذاری در این بازار همه جوانب را در نظر بگیرند.
در همین رابطه حسین خزلی کارشناس بورس روز شنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ در گفتگو با خبرگزاری «تسنیم» گفته است که خریداران تازه وارد بورس باید بدانند قیمت این سهمهایی که میخرند بین ۳ تا ۱۰ و برخی تا ۲۰ برابر رشد کرده و طبیعی است که ایشان در اوج قیمتهای تاریخی بورس، سهام خریدهاند و احتمال ریزش و نوسان آن در آینده وجود دارد.
این کارشناس بورس تأکید کرده که «ورود به بورس، کار تخصصی است به عنوان نمونه اگر برای خرید یک دستگاه خودروی دست دوم، ۲۰ فاکتور را در نظر میگیرید برای خرید سهام در بورس باید ۵۰ فاکتور را بررسی کنید.»
او به مردم توصیه کرده که اگر به هر دلیلی میخواهند در بازار بورس سرمایهگذاری کرده و اصرار دارند به طور مستقیم سهام خرید و فروش کنند، دستکم از شرکتهای مشاور سرمایهگذاری کمک بگیرند تا با مشاوره آنها سهامی خریداری کنند که احتمال ریزش و منفی شدن شاخص آن کمتر باشد.
با این همه تبلیغات دولت روند عجیبی را در بازار بورس ایران ایجاد کرده است. هر فرد بالای ۱۸ سال و دارای سواد در ایران میتواند یک شناسه بورسی که به «کد بورسی» معروف است دریافت و به این ترتیب به خرید و فروش اینترنتی سهام بپردازد.
https://kayhan.london/1399/02/03/%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%ae%d8%b7%d8%b1%d9%86%d8%a7%da%a9-%d8%b1%d9%88%d8%ad%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d8%a2%d9%86%da%86%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%a7%db%8c%d9%87-%d9%85%d8%b1
حسن سبحانی استاد اقتصاد دانشگاه تهران معتقد است که «سود آوری روزانه و ساعتی عدهای در بورس مبتنی بر قماربازی با پول است و سرمایهگذاری محسوب نمیشود.»
حسن سبحانی گفته است که «وارد شدن عدهای به بورس و خرید سهام شرکت یا شرکتهایی و فروختن آنها در همان روز یا روزهای آتی به قیمت بالاتر و سپس تکرار این کار، در حالی که افزایش قیمت سهام، هیچ ارتباطی با سود آوری تولیدات بنگاه ذیربط ندارد، قماربازی با پول و نه سرمایهگذاری در بورس محسوب میشود.»
به گفته این اقتصاددان «کاری که به خصوص در شرایطی مثل آنچه در این ایام میگذرد متاثر از سیاست «دارایی فروشی بخشهای دولتی و اخیرا صاحبان بسیار محترم سهام هدیهای عدالت»، خود بر اشتیاق دیگران برای برد در قمارهای ساعتی و روزانه دامن می زند و شاخص روزانه بورس را به علامت سنج میزان این اشتیاق به «کره گرفتن از آب نقدینگی » مبدل میسازد.»
کامران ندری دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز با «نگرانکننده» خواندن وضعیت بازار بورس ایران گفته که «مردم دیگر به سپرده و پول ملی اعتماد ندارند، اما هیچ تناسبی بین دارایی شرکتها و قیمت سهام که دارد بالا میرود وجود ندارد و گردش نقدینگی در بازار سرمایه افزایش پیدا نکرده است از این رو در آینده یا شاخص سهام ممکن است به شدت سقوط و یا دارایی شرکتها آنقدر افزایش پیدا کند تا بتواند این فاصله قیمتی را پر کند. آنچه دارد اتفاق میافتد نگران کننده است و حتما باید نگران بازار سرمایه باشیم.»
این در حالیست که بسیاری معتقدند دولت برای جبران کسری خود، سهام شستا و شرکتهای دولتی را در بورس عرضه و مردم را به سوی این بازار هدایت کرده است.
بایزید مردوخی اقتصاددان و مشاور وزیر کار در دولت یازدهم در اینباره گفته است: «اینکه دل خوش کنیم و فکر کنیم که رونقهای مقطعی بورس همه مشکلات دولت را حل میکند فکر درستی نیست. مردمی که امروز به بورس روی خوش نشان میدهند فردا ممکن است بازار تازهای را پیدا کنند و نقدینگی خود را از بورس خارج کنند. آیا دولت برای یک چنین شرایطی آمادگی دارد؟»