با وجود اینکه نزدیک به چهار ماه است مذاکرات اتمی وین متوقف شده و جمهوری اسلامی برای بازگشت به مذاکره بهانه میآورد برخی کارشناسان و تحلیلگران معتقدند طرفین برای رسیدن به توافق به یکدیگر چراغ سبز نشان میدهند.

یوهان جرمی باب تحلیلگر مسائل امنیتی و تروریسم در مقالهای که ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور) در «اورشلیم پست» منتشر شده، مواضع مقامات آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران در چند هفته گذشته را به چشمک زدن آنها به یکدیگر تشبیه کرده و مینویسد مواضع آنها حتا باعث تغییر شکل ژئوپلیتیک در مذاکرات اتمی ایران شده است.
او در مقدمه مینویسد بعد از درگیریهای مداوم میان ایالات متحده و ایران با اسرائیل و کشورهای عربی منطقه که اغلب به عنوان سودبران این مسئله در حاشیه اظهار نظر میکردند اکنون همه طرفین تا حدی بهم چشمک میزنند با این حال بطور قطعی نمیشود گفت بنبست بعدی در مذاکرات هستهای به چه شکل خواهد بود.
به نوشتهی این تحلیلگر، نخستین چشمک را آمریکا زد. منابع امنیتی اسرائیل در گذشته به روزنامه «اورشلیم پست» گفته بودند وقتی واشنگتن فهمید که ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس جمهوری اسلامی در ایران گزینش خواهد شد، اصرار روی برخی خطوط قرمز خود را کم کرد و نرمش نشان داد، به این امید که تا قبل از روی کار آمدن رئیسی با رژیم ایران به توافق برسد.
جایی که آمریکا از خود انعطاف نشان داد در مورد استفادهی جمهوری اسلامی از سانتریفیوژهای پیشرفته است که میتواند به روند ساختن بمب اتمی سرعت ببخشد؛ سانتریفیوژهایی که میبایست طبق برجام تقریباً همه آنها نابود میشدند.
بر اساس مفاد توافق اتمی ۲۰۱۵ تهران فقط مجاز به بهرهبرداری از تعداد بسیار محدود از سانتریفیوژهای پیشرفته است نه صدها سانتریفیوژی که در حال حاضر فعالاند. بعلاوه گزارش شد که دولت بایدن نسبت به اعمال تحریمها به عنوان بخشی از راهکارها برای بازگرداندن جمهوری اسلامی به برجام انعطاف نشان داده است.
جرمی باب مینویسد هرچند این امتیازات راهی برای بازگرداندن جمهوری اسلامی ایران به برجام تا قبل از انتخاب ابراهیم رئیسی بود، که البته به جایی نرسید، اما سبب شد که تهران، با رئیسی در رأس دولت، ترغیب شود که سه چهار ماه مذاکرات را متوقف کند و غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم را ادامه دهد و در حالی که با غنی سازی ۹۰ درصدی که کاربرد آن تسلیحاتی است فاصله اندکی دارد به دنبال گرفتن امتیازات بیشتر باشد!
هفته گذشته جمهوری اسلامی با تمدید مذاکرات با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد بازرسیهای هستهای موافقت کرد و به آژانس اجازه داد تا پس از ماهها به برخی از تجهیزات نظارتی دسترسی اولیه [در حد تعویض کارتهای حافظه] داشته باشد.
رژیم ایران مدعی است در حمله ماه ژوئن به تأسیسات اتمی ایران [که گفته میشود توسط اسرائیل صورت گرفته] بعضی از تجهیزات نظارتی در سایتها آسیب دیدهاند و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این مورد جزئیات اولیه را ارائه داده است اما بطور دقیق توضیح داده نشده که آیا خسارات وارده به دوربینها تنها بر اساس گزارش رژیم ایران بوده یا آژانس نیز بطور مستقل آن را تأیید کرده است؟!
در ادامه مقاله «اورشلیم پست» آمده یک پرسش مهم وجود دارد: آیا این احتمال وجود دارد که آیتاللهها در چند ماه گذشته برای مخفی کردن برخی فعالیتهای اتمی تجهیزات نظارتی آژانس را دستکاری کرده باشند و برای پنهان کردن این دستکاری، ادعای خسارت دیدن آنها در حملات اسرائیل را مطرح کرده باشند؟
بنی گانتز وزیر دفاع اسرائیل در مصاحبه با نشریه آمریکایی «فارین پالیسی» (سیاست خارجی) گفته اگر آمریکا تضمین دهد با رژیم ایران مقابله همهجانبه کند، کشورش میتواند با احیای برجام و توافق هستهای جدید با جمهوری اسلامی کنار بیاید.
جرمی باب در این مقاله همچنین استدلال کرده گانتز اولین مقام اسرائیل است که تا حدی مخالفت علنی با توافق را کمتر کرده اما نفتالی بنت نخست وزیر فعلی و بنیامین نتانیاهو نخست وزیر پیشین علناً با بازگشت به توافق ۲۰۱۵ مخالفاند.
البته رویکرد بنت و نتانیاهو در مخالفت با توافق متفاوت است: نتانیاهو میخواست نزاع بین جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده دائمی و بلندمدت باشد تا در چنین شرایطی امتیازات خاص به دست آورد و از آن به عنوان اهرمی برای رایدهندگان آمریکایی و اسرائیلی استفاده کند و احتمالاً رژیم ایران را بترساند. اما بنت میخواهد تلاش کند تا حمایت حزب دموکرات از اسرائیل را که در دوران ترامپ و نتانیاهو بسیار ضعیف شده بود جلب کند.
یائیر لاپید وزیر خارجه اسرائیل پیش از این هشدار داده بود ایران یک ماه تا تولید سوخت برای ساخت سلاح اتمی فاصله دارد. بنابراین بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه بنیگانتز در مورد «کنار آمد مشروط با توافق» بیان کرد مسیری جدید است. با این حال گانتز در مصاحبه با «فارین پالیسی» تأکید کرد «اسرائیل مایل است که آمریکا برنامه «ب» (B) را اجرا کند که شامل فشارهای اقتصادی گسترده به جمهوری اسلامی در صورت شکست مذاکرات است. او تأکید کرد اسرائیل طرح «سی» (C) را دارد و آن اقدام نظامی است.»
حتا کارشناسان اتمی که نگاه سختگیرانه به فعالیتهای جمهوری اسلامی دارند و و مقامات امنیتی اسرائیل گفتهاند که ایران در سریعترین زمان ممکن پس از دستیابی به اورانیوم با سطحی که مصرف نظامی دارد شش ماه تا ساخت بمب اتمی فاصله خواهد داشت. آویو کوخاوی رئیس ستاد ارتش اسرائیل و چندین مقام اطلاعاتی ارتش این کشور نیز میگویند این زمان نزدیک به دو سال است.
روزنامه «اورشلیم پست» در ادامه مینویسد اینکه لاپید به صراحت گفته «با توافق کنار میآید» فوریت اسرائیل برای فشار به ایران را کم میکند. لاپید میتواند یک شطرنج سه بُعدی بازی کند و هدفش میتواند «کاهش فشار بر آمریکا برای عجله در توافق با ایران باشد» چرا که اگر جمهوری اسلامی آنقدرها هم نزدیک به ساخت سلاح اتمی نباشد، ایالات متحده میتواند با صبر و حوصله بیشتر منتظر یک معامله «بهتر» با ایران باشد.
اما با توجه به اظهارات لاپید نیز به نظر میرسد دستکم تعدادی از مقامات دولت فعلی اسرائیل آمادهاند تا بازگشت آمریکا به برجام را بپذیرند مشروط بر آنکه تضمینهایی در مورد تحریمهای اقتصادی و یا در نظر گرفتن حق اسرائیل برای اقدام نظامی احتمالی و در صورت نیاز برای حمله به تأسیسات اتمی ایران دریافت شود.
اسرائیل که دریافت کننده هنگفت ترین کمکهای ملی از آمریکاست, در نهایت امر, چاره ای بغیر از پیروی از سیاستهای ایالات متحده ندارد.
انشاالله خیره!
عجب شیر تو شیری شده! انگاری نوبت امام زمان رسیده!