چندی پیش در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۳ مراسمی به مناسبت سیامین سال تأسیس «دیدهبان سازمان ملل» برگزار شد. این نهاد غیردولتی مستقر در ژنو که همانطور که از نام آن پیداست، فعالیتهای سازمان ملل را به ویژه در زمینه حقوق بشر رصد و دیدهبانی میکند، در سال ۱۹۹۳ و در ارتباط با اداره اطلاعات عمومی سازمان ملل تأسیس شد. در حال حاضر هیلل نویر مدیر اجرایی آن است.
یکی از سخنرانان مراسم سیامین سال فعالیت این نهاد حقوق بشری، نازنین افشین جم- مککی چهرهی سرشناس فعالیتهای مدنی و سیاسی ایرانیان در خارج کشور بود. نازنین افشین جم در نخستین نشست سالانه ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی در سال ۲۰۰۹ نیز سخنرانی کرده بود. وی از بنیانگذاران سازمان «اعدام کودکان را متوقف کنید» است که برای پایان دادن به این جنایت در سراسر جهان فعالیت میکند.
این فعال حقوق بشر که تا کنون به خاطر اقداماتش در زمینه حقوق بشر به ویژه حقوق زنان و کودکان برنده چندین جایزه شده است، در سال ۲۰۰۳ به عنوان دختر شایستهی کانادا برگزیده شده بود.
نازنین افشین جم در کتاب خود با عنوان «داستان دو نازنین» که در سال ۲۰۱۲ به انگلیسی منتشر و به چند زبان دیگر نیز ترجمه شده، به سرنوشت نازنین فاتحی، دختر نوجوانی پرداخته که در ایران به دلیل دفاع برحق (مشروع) از خود در مقابل مردی که قصد تجاوز به وی را داشت به اعدام محکوم شده بود.
نازنین افشین جم که سالهاست در فعالیتهای مختلف نیکوکاری حضور دارد با پیتر مککی سیاستمدار کانادایی ازدواج کرده است. پیتر مککی سالها به عنوان وزیر دادگستری و دادستان کل و وزیر دفاع ملی و وزیر امو خارجه کانادا خدمت کرده است. آنها سه فرزند به نام کیان و والنتیا و کالدون دارند.
در مراسم سیامین سالگرد بنیانگذاری «دیدهبان حقوق بشر»، پیش از سخنرانی نازنین افشین جم- مککی، فیلم کوتاهی از دوران محمود احمدینژاد و زمانی که افشینجم فعالیتهای حقوق بشری خود را آغاز کرده بود به نمایش درآمد و سپس وی با اشاره به برخورد کوتاهی که با احمدینژاد داشت گفت: «من صحنههای آن روز را به خوبی به یاد دارم. چون در سالن سازمان ملل با او رو در رو شدم و با تمام وجودم بر سر او و اطرافیانش فریاد زدم چرا بچهها را اعدام میکنید؟ لحظه نادری بود که بتوانم به چشمان کسی نگاه کنم که باعث اینهمه خونریزی و وحشیگری شده. او مغرورانه به من پوزخندی زد و دیگر هیچ…» وی سپس توضیح داد که به همت «دیدهبان سازمان ملل» در آنجا بود تا در شورای حقوق بشر این سازمان در مورد نقض فاحش حقوق بشر در ایران از زمان وقوع انقلاب اسلامی یعنی از چهل و چهار سال پیش صحبت کند. وی افزود: «در شورای حقوق بشر، من و احمد باطبی دادخواستی ارائه کرده بودیم که بیش از پنجاه فعال حقوق بشر ایرانی خواستار تشکیل جلسه ویژه فوری درباره ایران برای بررسی جنایات آنها علیه بشریت هستند.» نازنین افشینجم سپس با تأسف ادامه داد: «سیزده سال بعد، در سال گذشته، سرانجام سازمان ملل این نشست ویژه را برگزار کرد. انقلاب زن زندگی آزادی سازمان ملل را مجبور به این اقدام کرد. ایرانیان به تمام جهان اعلام کرده بودند که این رژیم قادر به اصلاحات نیست و به خاطر آن بهای سنگینی دادند. آنها برای آزادی جان خود را دادند.»
وی با اشاره به قتل حکومتی مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد اسلامی به خاطر حجاب، به کشتار مردم توسط رژیم اشاره کرد و گفت که در خیزش سال گذشته بیش از ۶۰۰ انسانی که کشته شدند، ۷۱ تن کودک بودند. بیش از ۲۰هزار تن دستگیر و بسیاری شکنجه شدند، چشم خود را از دست دادند، مورد تجاوز قرار گرفتند و یا اعدام شدند: «به سادگی، برای استفاده از حقوق بنیادین انسانی خود، برای تجمع مسالمتآمیز و آزادی بیان.»
وی به نقش «دیدهبان سازمان ملل» نیز پرداخت که همواره در مورد تصمیمات زهرآلود سازمان ملل از جمله برای قرار دادن بدترین ناقضان حقوق بشر در کمیسیونهای ناظر بر حقوق بشر پیگیر بوده است: «در سال ۲۰۲۱ سازمان ملل جمهوری اسلامی ایران، رژیمی را که در جدول شاخص برابری جنسیتی در میان ۱۴۳ کشور جهان در رده ۱۴۰ قرار دارد، به عنوان رئیس، رئیس کمیسیون وضعیت زنان برگزید! این یک رسوایی است! یک رسوایی واقعی!»
وی سپس به فعالیتها و همکاریهای خود با تلاشگران حقوق بشر پرداخت تا رژیم ایران از این کمیسیون برکنار شود: «به ما گفتند نمیتوانند این کار را انجام دهند! اما ما اصرار کردیم. و سرانجام کاری را انجام دادیم که تا آن زمان درتاریخ هرگز روی نداده بود. جمهوری اسلامی ایران از کمیسیون سازمان ملل متحد برای وضعیت زنان اخراج شد.»
نازنین افشین جم در ادامه به تلاش برای ارائه و رسیدن به یک تعریف قانونی از «آپارتاید» پرداخت که میبایست نه تنها شامل نژاد بلکه جنسیت نیز بشود تا بتوان حکومتهایی را مانند آنچه در ایران و افغانستان برقرار است به دلیل جنایتهایی که مرتکب میشوند موضوع دادگاههای بینالمللی قرار داد.
وی بر نقش «دیدهبان سازمان ملل» تأکید کرد که این امکان را به فعالانی مانند وی میدهد تا بیش از پیش صدای زنان و جوانانی باشند که توسط حکومتهای بیرحم سرکوب میشوند. به گفتهی نازنین افشین جم، «دیدهبان سازمان ملل امید میبخشد و اکسیژنی را در اختیار میگذارد که باعث تنفس ما میشود و باعث میشود تا برای آنچه درست و عادلانه است بجنگیم.»
وی در پایان سخنانش با بازگشت به برخوردش با محمود احمدینژاد در مقر سازمان ملل در سال ۲۰۰۹ گفت: «میتوانم به شما بگویم که پوزخند احمدی نژاد هنوز تا امروز هم مرا آزار میدهد؛ ولی من میدانم که در نهایت، خندهی آخر را ما خواهیم داشت؛ حرف آخر را ما خواهیم گفت. رژیم جمهوری اسلامی ایران سقوط خواهد کرد و مردم ایران دوباره سرزمین خود را پس خواهند گرفت. یک ایران آزاد، دموکراتیک و سکولار با تمامیت ارضی و دستنخوردهی خود و جهان مکان امنتری برای همه خواهد بود. و به همین دلیل ایرانیان به حمایت واقعی نیاز دارند؛ نه اقدامات نظامی بلکه اقدامات ملموسی که باعث تقویت مردم و تضعیف رژیم میشود.»