علی لاریجانی دبیر «شورای عالی امنیت ملی» جمهوری اسلامی پنجشنبه ۲۴ مهرماه ۱۴۰۴ در سفر به مسکو پیام علی خامنهای را به ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه رساند.
این سفر در شرایطی صورت گرفت که خبرگزاری «تاس» ۱۷ مهرماه گزارش داد بنیامین نتانیاهو از طریق پوتین به جمهوری اسلامی پیام داده است که «اسرائیل به دنبال توافق و تنظیم روابط است و علاقهای به هیچگونه رویارویی ندارد.» عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز ۱۹ مهرماه در یک گفتگوی تلویزیونی تأیید کرد که پیام اسرائیل از طریق روسیه به ایران منتقل شده است.
روزنامه «جوان» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گزارشی به بیان دلایلی پرداخته که بر اساس آنها نتانیاهو به پوتین پیام داده است که به دنبال جنگ با جمهوری اسلامی ایران نیست. این روزنامه مدعی شده که دلیل این پیام «انزوای جهانی صهیونیسم و قیام جهان علیه صهیونیسم، مشکلات اقتصادی و روانی و اجتماعی داخلی در اسرائیل و بازسازی ضرباتی است که از ایران در جنگ ۱۲ روزه دریافت کرد!»
مشخص نیست که آیا سفر لاریجانی به مسکو ارتباطی به پیام نتانیاهو به پوتین دارد یا نه اما ۲۱ مهرماه دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا خطاب به جمهوری اسلامی اعلام کرد که دست از اقدامات مخرب و حمایت از تروریسم بردارد، تهدید همسایگان را متوقف کند و «اسرائیل را به رسمیت بشناسد.»
روزنامه «فرهیختگان» چاپ تهران سفر لاریجانی را با تلاش جمهوری اسلامی برای ارتقاء پدافند خود برای دفاع از «حریم هوایی» در برابر حملات و سفارش هواپیمای «سوخو-۳۵» و سامانههای دفاعی «S-400» مرتبط دانست.
البته دلایل دیگری نیز از سوی تحلیلگران، ناظران و کارشناسان درباره دلایل سفر لاریجانی به مسکو بیان شده است. حشمتالله فلاحتپیشه رئیس پیشین کمیسیون «امنیت ملی» مجلس شورای اسلامی در «ایکس» نوشت: «ماموریت لاریجانی هر هدفی غیر از جدا کردن سرنوشت ایران از بازیهای هژمونی روسیه داشته باشد،ادامه مسیر ویرانگری است که از ۱۴۰۰ شروع شد. پوتین در جهان بی۲ها زندگی میکند نه اس۳۰۰.»
آنچه مقامات جمهوری اسلامی را نسبت به آینده نگران میکند یک مشکل قدیمی است: احتمال معامله پوتین و ترامپ بر سر رژیم ایران که به ویژه پس از سرنگونی رژیم بشار اسد و پس از آن سفر احمد الشرع (الجولانی) به مسکو و دیدارش با پوتین در کرملین تقویت شد. او در مصاحبه با شبکه «الإخباریه السوریه» گفته بود که پیشتر «در نبرد برای سرنگونی بشار اسد، با روسیه به توافق رسیده بودیم.»
در حالی که تحولات مرتبط با ایران به سرعت پیش میرود دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که قصد دارد با ولادیمیر پوتین در مجارستان دیدار کند تا بررسی شود آیا امکان پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین که او آن را «شرمآور» خوانده، وجود دارد یا نه.
شماری از تحلیلگران میگویند بعید نیست حکومت وادار به عقبنشینی در مقابل فشارهای ترامپ شود و دستکم حد و مرزهای جدیدتری برای ستیز با اسرائیل ترسیم کند که تهدید علیه موجودیت آن کشور مشابه اغلب دولتهای عربی منطقه محدود به موضعگیریهای کلامی و سیاسی شود و نه برخورد نظامی و شبهنظامی. ولی برخی دیگر معتقدند با توجه به اینکه تصمیم برای «خاورمیانه جدید» یک موضوع مورد توافق کشورهای قدرتمند است، احتمال اینکه روسیه و آمریکا علیه رژیم ایران معامله کنند زیاد است.
پیشنهاد به رسمیت شناختن اسرائیل
طرح پیشنهاد «به رسمیت شناختن اسرائیل» به عنوان گزینهای که زمینه توافق غرب با جمهوری اسلامی را فراهم میکند در گذشته نیز مطرح بود. بهمنماه ۱۴۰۳ منابع غیررسمی گزارش داده بودند که یکی از خواستههای ترامپ «به رسمیت شناختن اسرائیل» توسط جمهوری اسلامی است.
بعد از خروج آمریکا در هشتم ماه مه ۲۰۱۸ از برجام، جمهوری اسلامی از طریق دولتهای میانجی از جمله عمان و همچنین دولتهای اروپایی و جوزپ بورل رئیس وقت سیاست خارجی اتحادیه اروپا با این شرط مواجه شد که البته آن را در حرف و عمل رد کرد.
در اینباره رهبران آلمان، سوئیس و اتریش، حسن روحانی رئیس وقت دولت جمهوری اسلامی را زیر فشار قرار دادند. به رسمیت شناختن اسرائیل گزینه میانبُر جمهوری اسلامی برای توافق با غربیها بود. موضوع آنقدر جدی شد که حتا روسیه نیز رسماً برای روابط میان تهران و تلآویو اعلام آمادگی کرد اما در نهایت با مخالفت علی خامنهای، فرماندهان ارشد سپاه و جریانهای قدرتمند ضداسرائیلی این «گزینه» راه به جایی نبرد.
همزمان با اعتراضات سراسری «دیماه ۹۶» فشار روی حکومت برای توافق با آمریکا به شدت افزایش پیدا کرد. حامیان توافق با آمریکا حتا در مورد اینکه جمهوری اسلامی باید مبارزه با اسرائیل را متوقف کند مصاحبه میکردند. همزمان مردم برای اولین بار به صورت گروهی در شعارهایشان از خاندان پهلوی حمایت کردند. در واکنش به این تحول، امیرحسین قاضیزاده هاشمی نماینده پیشین مشهد در مجلس شورای اسلامی در یک مصاحبه برای نشان دادن اینکه که به رسمیت شناختن اسرائیل در جمهوری اسلامی ناممکن و یک «تابو» است، گفته بود «حکومت رضا پهلوی بهتر از به رسمیت شناختن اسرائیل است!»
