خبرگزاری رویترز در گزارشی تفضیلی، فاش کرده است که شرکت بیمه «ماریتایم میوچوال» (Maritime Mutual) مستقر در نیوزلند نقش محوری در تسهیل صادرات نفت از کشورهای ایران و روسیه ایفا کرده است.
مقامهای نیوزلندنی میگویند احتمال میرود ماریتایم میوچوال در زمینه مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم نیز کوتاهی کرده باشد. ماریتایم میوچوال اما در بیانیهای نوشته است که کاملا تحریمهای بینالمللی را رعایت میکرده و کوچکترین تخطی در این زمینه نداشته است.
در گزارش رویترز که ۲۸ اکتبر (ششم آبانماه) منتشر شد آمده این شرکت با بیمه کردن کشتیهایی که بخشی از «ناوگان سایه» خوانده میشود هستند، عملاً به روسیه و جمهوری اسلامی کمک کرده است که تحریمهای شدید غرب را دور بزند و نفت خود را در بازار جهانی به فروش برسانند.
تحقیقت نشان داد «ماریتایم میوچوال» بیش از دو دهه پیش توسط پل رنکین، شهروند ۷۵ ساله بریتانیایی و اعضای خانوادهاش تأسیس شد. این شرکت در اوکلند، نیوزیلند مستقر است و در زمینهی بیمهی دریایی از جمله قایقهای کوچک، کشتیهای باری و نفتکشها فعالیت میکند.
نوع اصلی بیمهای که Maritime Mutual ارائه میدهد، بیمهی مسئولیت (Protection & Indemnity) است؛ نوعی پوشش که خسارتهای ناشی از آسیبهای تصادفی به افراد، اموال یا محیط زیست را جبران میکند.
طبق تحقیقات رویترز، Maritime Mutual در سالهای اخیر بیمهی دهها نفتکش را بر عهده گرفته که در انتقال نفت تحریمشدهی ایران، روسیه و ونزوئلا نقش داشتهاند. این کشتیها معمولاً با اسناد جعلی، تغییر مکرر نام، خاموشکردن سیستم موقعیتیاب و ثبت اطلاعات غلط، سعی در پنهانکردن مبدا و مقصد محمولههای خود دارند.
بر اساس دادههای بررسیشده، حدود یکششم از نفتکشهای تحریمشده توسط دولتهای غربی در مقاطعی از بیمهی Maritime Mutual استفاده کردهاند.
کارشناسان میگویند حتی کشورهایی مانند ایران و روسیه نیز اجازهی ورود کشتی بدون بیمه به بنادر خود را نمیدهند؛ بنابراین بیمههای صادرشده توسط Maritime Mutual نقش حیاتی در ادامهی صادرات نفت تحریمشده داشتهاند.
این شرکت در سال مالی منتهی به ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴ (دیماه ۱۴۰۳) بیش از ۱۰۸ میلیون دلار درآمد داشته است. همچنین گزارش شده که سود خالص این شرکت در همان سال به حدود ۱۵/۵ میلیون دلار رسیده است.
تحقیقات بینالمللی و واکنش شرکت
با بیشتر شدن اسناد و مدارک، دولت نیوزیلند با همکاری ایالات متحده، بریتانیا و استرالیا تحقیقاتی را علیه Maritime Mutual آغاز کرده است. محور این تحقیقات، نقض احتمالی تحریمها، قصور در شناسایی پولشویی و تأمین مالی تروریسم است.
پلیس نیوزیلند در اکتبر ۲۰۲۴، دفاتر Maritime Mutual در اوکلند و کرایستچرچ را بازرسی و اسناد متعددی را ضبط کرد. با این حال تاکنون هیچ اتهام کیفری رسمی علیه شرکت یا مدیران آن مطرح نشده است.
این شرکت در بیانیهای رسمی، تمامی اتهامات مبنی بر نقض تحریمها را رد کرده و تأکید کرده است که Maritime Mutual کوچکترین تخطی نداشته است و از استانداردهای دقیق انطباق قانونی پیروی میکند. با این وجود، این شرکت در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که دیگر به کشتیهای مرتبط با ناوگان سایه یا حامل نفت روسیه خدمات بیمهای ارائه نخواهد داد؛ تصمیمی که به نظر میرسد در واکنش به فشارهای قانونی و رسانهای اتخاذ شده باشد.
ابعاد مالی و گستره فعالیت
رویترز با تحلیل دادههای بندری، اسناد تجاری و اطلاعات فاششده از سوی بازرگانان نفتی، موفق شد ۲۳۱ نفتکش را شناسایی کند که از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ تحت پوشش Maritime Mutual بودهاند. از میان آنها، ۱۳۰ نفتکش پس از اعمال تحریمهای بینالمللی علیه ایران و روسیه، همچنان نفت یا فرآوردههای انرژی این کشورها را حمل کردهاند.
مؤسسهی پژوهشی CREA در فنلاند، که در حوزهی ردیابی تجارت انرژی فعالیت دارد، بر اساس دادههای تجاری محاسبه کرده است که کشتیهای بیمهشده توسط Maritime Mutual، از زمان آغاز تحریمها تاکنون حداقل ۱۸/۲ میلیارد دلار نفت و فرآوردههای نفتی ایران و ۱۶/۷ میلیارد دلار انرژی روسیه را منتقل کردهاند. در برخی روزها، بیش از ۴۰ نفتکش بیمهشدهی Maritime Mutual بهطور همزمان در حال حمل نفت تحریمشده بودهاند.
اهمیت بیمه در تجارت تحریمشده
بیمهی دریایی بهویژه بیمهی P&I، یکی از الزامات اصلی برای فعالیت قانونی کشتیهاست. بدون این بیمه، هیچ بندری اجازهی پهلوگیری به کشتی نمیدهد و دسترسی آنها به خدمات بندری و مالی مسدود میشود. از اینرو، Maritime Mutual با تأمین پوشش بیمهای برای نفتکشهای تحریمشده، عملاً راه حیاتی ادامهی تجارت غیرقانونی نفت ایران و روسیه را باز نگه داشته است؛ تجارتی که هدف اصلی تحریمهای غرب، متوقف ساختن آن بوده است.
