دو نفر از نزدیکترین وفاداران به بشار اسد رئیسجمهوری مخلوع سوریه که پس از سقوط رژیم بعث به مسکو فرار کردند، میلیونها دلار برای سازماندهی دهها هزار نیرو در مناطق علوینشین سوریه پول خرج میکنند؛ خبرگزاری رویترز این تلاش را اقدام پنهان برای برهمزدن تعادل قدرت در «سوریه جدید» و بازپسگیری قدرت از دسترفته دانسته است.
در این گزارش که جمعه ششم دسامبر (۱۴ آذرماه) منتشر شد آمده این تحرکات در شرایطی جریان دارد که حکومت جدید سوریه به یکی از افراد سابقاً نزدیک به اسد مأموریت داده است در میان علویها علیه طرح آشوب فعالیت کند و با بروز شورشهای تازه مقابله کند.
در مقدمه این گزارش آمده بشار اسد که پس از سقوط از دمشق به روسیه گریخت، اکنون کموبیش به زندگی در تبعید تن داده است، اما برخی افراد در حلقه نزدیکان او، از جمله برادرش ماهر اسد هنوز شکست را نپذیرفتهاند.
رامی مخلوف پسرخاله میلیاردر بشار اسد و ژنرال کمال حسن رئیس سابق اطلاعات نظامی سوریه در محور تلاشها برای بازگشت رژیم قبلی قرار دارند. هر دو نفر سالها از ستونهای قدرت در رژیم اسد بودند و اکنون از مسکو و با شبکهای از دستیارانی در لبنان، امارات و روسیه تلاش میکنند در سواحل سوریه و مناطق علوینشین، بهویژه در لاذقیه، طرطوس، حمص و حما، نیروهای وفادار به خود را سازماندهی کنند.
رویترز با استناد به چند سند، گزارش میدهد در مجموع برای بیش از ۵۰ هزار نفر حقوق و تجهیزات پیشبینی شده، هرچند فرماندهان میدانی میگویند مبالغ پرداختی ناچیز است و بسیاری از افراد همزمان از هر دو طرف پول میگیرند.
یکی از جوایز اصلی این رقابت، شبکهای از ۱۴ اتاق فرماندهی زیرزمینی و انبار تسلیحات است که در سالهای پایانی حکومت اسد در مناطق ساحلی ساخته شد.
دو افسر و استاندار بندر طرطوس وجود این پناهگاهها را تایید کردهاند؛ اتاقهایی مجهز به سلاح سبک، مهمات، بیسیم، سیستمهای خورشیدی و نقشههای عملیاتی که به گفته یک فرمانده محلی برای طراحان «مثل جزیره گنج» است.
با این همه مقامهای محلی میگویند این شبکه بعد از سقوط اسد «بهطور قابلتوجهی تضعیف شده» و در حال حاضر در عمل بلااستفاده مانده است.
مخلوف که سالها مهمترین سرمایهدار سوریه و تامینکننده مالی جنگ اسد بود، پس از آنکه در سال ۲۰۱۹ علنا برای «پیروزی» در جنگ طلب اعتبار کرد، با خشم بشار روبهرو شد؛ امپراتوری اقتصادیاش مصادره و خودش سالها در حبس خانگی محصور شد. همزمان با سقوط دمشق او با استفاده از آمبولانس از مرز لبنان فرار کرد و اکنون به گفته نزدیکانش در یک طبقه اختصاصی در هتلی مجلل در مسکو زندگی میکند.
اطرافیان میگویند او در دوران حبس مذهبی شده و در پیامها و نوشتههایش از «رسالت الهی» و بازگشت به صحنه قدرت پس از «نبردی سرنوشتساز» در دمشق سخن میگوید.
مخلوف با اتکا به دو سرتیپ سابق ارتش اسد، شبکهای را طراحی کرده متشکل از دهها گردان در شهرهای مرکزی و ساحلی، اما فرماندهان میدانی میگویند بخش بزرگی از نیروهای سابق پس از سقوط رژیم اسد از جنگ کنار رفت. گرفتهاند.
از سوی دیگر حسن رئیس سابق دستگاه اطلاعات نظامی اسد برای بهم زدن اوضاع سوریه اقدام میکند. طبق گزارشهای سازمان ملل او در بازداشت و اخاذی گسترده از خانواده زندانیان نقش اساسی داشته است. حسن پس از فروپاشی ارتش ابتدا به سفارت امارات و سپس به سفارت روسیه در دمشق فرار کرد و سرانجام به مسکو منتقل شد.
نزدیکانش میگویند اکنون در ویلایی سهطبقه در حومه مسکو زندگی میکند و از آنجا با فرماندهان سابق در سوریه و لبنان در ارتباط است.
به گفته هماهنگکننده عملیاتی او در لبنان و بر اساس اسناد مالی، حسن از ماه مارس ۲۰۲۵ تاکنون حدود ۱/۵ میلیون دلار میان ۱۲ هزار نفر در سوریه و لبنان توزیع کرده و با تاسیس مرکز خیریهای در لبنان، این فعالیتها را زیر عنوان «کمک به خانوادههای علوی» پیش میبرد.
او همچنین گروهی از هکرهای پیشین دستگاه اطلاعاتی را برای حملات سایبری علیه دولت جدید سوریه به کار گرفته است. در مقابل این اقدامات، حکومت جدید سوریه بر چهرهای تکیه کرده که زمانی از نزدیکان اسد بود: خالد الاحمد دوست دوران کودکی احمد الشرع رئیسجمهوری جدید. او از معماران شبهنظامیان حامی اسد بود، اما پس از آنکه دیکتاتور امتیازاتش را پس گرفت، به صف مخالفان پیوست و در سالهای پایانی جنگ در طرح سرنگونی اسد با الشرع همکاری کرد.
اکنون حکومت الجولانی، او را بهعنوان رابط اصلی با جامعه علوی و مسئول ایجاد اشتغال و تضمین امنیت در مناطق ساحلی معرفی کرده است. استاندار طرطوس نقش او را در «جلب اعتماد علویها به ساختار جدید قدرت» حیاتی توصیف میکند و میگوید از زمان سقوط اسد، دهها نفر از افراد وابسته به شبکههای مخلوف و حسن بازداشت شدهاند.
در بخش پایانی گزارش رویترز آمده، بعید است طرحهای مخلوف و حسن در کوتاهمدت موفق باشد. هر دو بهشدت با یکدیگر دشمنی دارند، حمایت علنی از سوی روسیه به دست نیاوردهاند، بسیاری از علویان سوریه که خود از خشونتهای دوران اسد آسیب دیدهاند به آنها بیاعتمادند و دولت جدید نیز تلاش میکند با ترکیبی از فشارهای امنیتی و وعدههای اقتصادی، زمین بازی را از دست آنها خارج کند.
