پایگاه خبری- تحلیلی «maritime executiv» که رویدادهای مرتبط با دریانوردی را پوشش میدهد با اشاره به افزایش سن و سال علی خامنهای رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی و گمانهزنیها درباره وضعیت سلامت او، پیشبینی کرده است که احتمالاً بر سر جانشین او و سرنوشت حکومت رقابتهایی شکل بگیرد که برای تجار نفتی و دلالها که مسئول دور زدن تحریمهای نفتی هستند اهمیت زیادی دارد.
در این گزارش که ۱۱ دسامبر (۲۰ آذرماه) منتشر شد آمده، حکومت ایران از شبکههای فساد و مافیایی کمک میگیرد، شبکههایی که هم رژیم را حفظ میکنند و هم سود هنگفتی برای افراد مرتبط با حلقه درونی ایجاد میکنند.
دو نفر وارد بحث درباره جانشینی علی خامنهای شدهاند، که هر دو از فعالیتهای «ناوگان سایه» در صادرات نفت ایران ثروت کلان کسب کردهاند و بهخاطر همین فعالیتها تحریم شدهاند: امیرحسین شمخانی (پسر علی شمخانی) معروف به هکتور و بابک زنجانی.
جزئیات فعالیتهای آنان کاملاً عمومی نشده، زیرا با مهارت، دلالیهای خود را پشت شرکتهای صوری و نیمهقانونی پنهان کردهاند. با این حال، اطلاعاتی که دولتها از آنان در اختیار دارند برای اعمال تحریمها کافی بوده است، هرچند این افراد همچنان در برخی کشورها که سود مالی نسبت به پایبندی به تحریمهای غربی اهمیت بیشتری دارد، قادر به فعالیت هستند.
گفته میشود محمدحسین شمخانی فرزند علی شمخانی که همچنان از مشاوران نزدیک خامنهای است از طریق دو شرکت «آدمیرال» و «میلاووس» در دبی، از سال ۲۰۱۱ نفت ایران و روسیه را با هم ترکیب میکرده و با جعل منشاء آنها سالها این محمولهها را به شرکتهای معتبر نفتی غرب میفروخته است.
او در سال ۲۰۱۱ از سوی اتحادیه اروپا تحریم شد و در بهروزرسانی اخیر تحریمهای اتحادیه نیز به عنوان «یکی از بازیگران کلیدی فعال در ناوگان سایه روسیه» معرفی شد.
با وجود تحریمهای اتحادیه اروپا، شمخانی ارتباط خود با شرکت میلاووس و هرگونه مشارکت در ارسال پهپادهای ساخت ایران به روسیه را رد کرده است.
با وجود تحریمهای اتحادیه اروپا، شمخانی فعالیت خود در میلاووس یا حمل محمولههای پهپاد ایرانی به روسیه را انکار کرده است. وزارت خزانهداری آمریکا شمخانی و شبکه وابسته به او در امارات از جمله «مارویس»، «آرمادا گلوبال»، «کوبان شیپینگ»، «کریوس شیپینگ» و «فراکتال مارین» را تحریم کرد. فهرست خزانهداری آمریکا امپراتوری شمخانی را شامل «بیش از ۵۰ کشتی» توصیف کرده است.
بابک زنجانی نیز بههمین اندازه به محافل قدرت وصل است. او در سال ۲۰۱۳ به فساد متهم و بازداشت شد، اما اغلب در زندان حضور نداشت. او در سال ۲۰۲۱ به اعدام محکوم شد، متهم به «فساد زیرزمینی» و بهطور ویژه سرقت ۲/۷ میلیارد دلار متعلق به وزارت نفت برای صادرات نفت از طریق امپراتوری تجاری خود است. حکم او در سال ۲۰۲۴ با دستور رهبر جمهوری اسلامی به ۲۰ سال زندان کاهش یافت، اما خیلی زود آزاد شد و دوباره به فعالیت بازگشت.
گروه «سورینت» زنجانی در امارات مستقر است و در زمینههای لوازم آرایشی، مالی و بانکی، هتلداری، هواپیمایی تجاری، زیرساخت، مصالح ساختمانی، فناوری اطلاعات و توسعه املاک بینالمللی فعالیت میکند. این شرکت در ترکیه، تاجیکستان، مالزی و چین فعال است و در سال ۲۰۱۳ زنجانی دارایی خالص خود را ۱۳/۵ میلیارد دلار برآورد کرد. تا سال ۲۰۱۳ فعالیتهای تجاری او باعث شد اتحادیه اروپا و آمریکا او را در فهرست تحریمها قرار دهند، بهخصوص به دلیل نقش او در انتقال نفت و پول مرتبط با نفت برای دور زدن تحریمها و همکاری با نهادهای مرتبط با سپاه پاسداران. زنجانی همچنین به فعالیتهای انتقال نفت از طریق «نفتکش به نفتکش» در سواحل شرقی مالزی متهم بود.
زنجانی اکنون در ایران تحت برند «دات وان» در حال فعالیت در زمینه حمل و نقل و واردات طلا است. در این گزارش آمده امپراتوری تجاری زنجانی اکنون دوباره رونق گرفت و روابط متعددی با نهادهای دولتی و سپاه پاسداران دارد. او در «ایکس»، حمله شدیدی علیه حسن روحانی رئیسجمهور سابق انجام داد که نامش به عنوان یکی از احتمالات برای جانشینی خامنهای مطرح شده است.
هر دو نفر یعنی شمخانی و زنجانی، همچنان آزادانه سفر میکنند اما به نظر میرسد اخیراً ترجیح دادهاند وقت بیشتری را در ایران بگذرانند؛ احتمالاً به دلیل نگرانی از امنیت شخصی.
در حالیکه زنجانی از محکومان به «افساد فیالارض» فعلاً در رفاه به سر میبرد، دستکم پنج هزار کارگر صنعت نفت ایران در منطقه مجتمع گازی پارس جنوبی، بزرگترین مجموعه گازی کشور، اعتصابهایی بزرگ و بیسابقه را آغاز کردهاند؛ اعتصابهایی که با وجود تهدیدهای حکومتی، با حمایت گسترده مواجه شدهاند. همبستگی کارگران نشان میدهد که این اعتراضها ادامهدار خواهد بود و ناگزیر بر صادراتی که دولت برای درآمد به آن متکی است، تأثیر خواهد گذاشت.
یکی از انتقادهای دائمی معترضان -از جمله همین کارگران اعتصابی- این است که در حالیکه با وضعیت بد معیشتی روبهرو هستند، افراد فاسد و به ظاهر مذهبیِ نزدیک به قدرت ثروتهای هنگفت به جیب میزنند.
