یک تحقیق مشترک توسط «واشنگتن پست» و «PBS Frontline» جزئیات بیشتری از یک عملیات مخفی طولانیمدت اسرائیل را فاش کرده است که هدف آن تضعیف برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه بود. این عملیات شامل استفاده از سلاحهای ویژه و شبکه گستردهای از عوامل داخلی میشده است.
بر اساس این گزارش که ۱۷ دسامبر (۲۶ آذرماه) منتشر شد، سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل سالها قبل به این نتیجه رسیده بودند که حملات مکرر به تاسیسات هستهای مانند نطنز و فُردو تنها اختلال موقت ایجاد میکند. تاسیسات قابل بازسازی هستند، اما تخصص علمی قابل جایگزینی نیست. بنابراین، سازمانهای اسرائیلی تمرکز خود را بر حذف دایره کوچک دانشمندانی گذاشتند که طراحی، نظارت و پیشبرد فعالیتهای غنیسازی و تسلیحاتی ایران را بر عهده داشتند.
محققان میگویند که سرویسهای اسرائیلی دههها وقت صرف جمعآوری پروندههای اطلاعاتی دقیق درباره حدود ۱۰۰ دانشمند هستهای جمهوری اسلامی کردهاند و روالهای روزانه، محل سکونت، الگوهای سفر و اقدامات امنیتی آنها را رصد کردهاند. این فهرست نهایتاً به ۱۲ چهره ارشد محدود شد که برای تداوم برنامه هستهای حیاتی محسوب میشدند.
گزارش توضیح میدهد که همزمان با آغاز حملات هوایی اسرائیل در خردادماه، بیش از ۱۰۰ عامل مرتبط با اسرائیل در داخل ایران فعال شدند. این عوامل در نزدیکی اهداف و زیرساختهای کلیدی مستقر بودند و مجهز به آنچه تحقیق «سلاحهای ویژه» مینامد، از جمله مواد منفجره با حجمکم، دستگاههای دقیق و ابزارهای دیگری برای حذفهای نزدیک با حداقل آسیبهای جانبی، شدند. برخی حملات در محل سکونت خصوصی یا در حین حرکت اهداف انجام شد و زمانبندی آنها به گونهای بود که هشدار یا فرار هدف غیرممکن شود.
تحقیق میگوید که ۱۱ نفر از ۱۲ هدف اصلی در حملات هماهنگ طی مرحله ابتدایی جنگ کشته شدند. دانشمند باقیمانده در ابتدا موفق به فرار شد، اما بعدها شناسایی و قبل از پایان ۱۲ روزه درگیری کشته شد. مقامات ایرانی بعداً از از دست دادن کارکنان کلیدی خبر دادند و امنیت دانشمندان باقیمانده را تشدید کردند، برخی از آنها نیز به مخفیگاه فرار کردند.
تحقیق همچنین همکاری عملیاتی نزدیک بین اسرائیل و ایالات متحده را برجسته میکند. در حالیکه واشنگتن به صورت عمومی بر تلاشهای دیپلماتیک تأکید داشت، مقامات آمریکایی و اسرائیلی در پیشبرد اطلاعات و برنامهریزی احتمالی قبل از جنگ همکاری داشتند. پیشنهاد دقیقه آخر آمریکا برای رفع بخشی از تحریمها در ازای محدودیت فعالیتهای هستهای ایران و حمایت از نیروهای نیابتی منطقهای رد شد، و پس از آن نیروهای آمریکایی به کمپین نظامی پیوستند.
تا پایان جنگ، ایران متحمل خسارات سنگینی به ذخایر موشکی، سیستمهای دفاع هوایی و تخصص هستهای خود شد. گزارش نتیجهگیری میکند که هرچند ایران ممکن است تاسیسات خود را بازسازی کند، از دست دادن دانشمندان ارشد و تأثیر روانی ترورهای هدفمند باعث شد برنامه هستهای ایران به شکل قابل توجهی ضعیف شود، بیش از آنچه حملات هوایی به تنهایی میتوانست ایجاد کند.
در این گزارش آمده طرح حمله به ایران از مدتها پیش از سوی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو برنامهریزی شده بود و این دو رهبر با نقشه فریب از طریق مذاکره، در ماههای پیش از حمله، یک بازی را راه انداختند که نشان دهند بین آنها اختلاف است.
این دو پس از اولین دیدارشان در بهمن ۱۴۰۳، برنامهریزی برای حمله احتمالی به برنامه هستهای ایران را آغاز کردند و یک برنامه فریب عمومی دقیق تدوین کردند.
