در شرایطی که از ابتدای اعتراضات سراسری کاهش سرعت و قطع مقطعی اینترنت در دستور کار مقامات حکومتی قرار داشت، از شامگاه چهارشنبه ۱۷ دیماه و همزمان با یازدهمین روز اعتراضات ضدحکومتی قطع اینترت جهانی در شهرهای مختلف کشور آغاز شده است.
گزارشها حاکی از آغاز روند قطع اینترنت جهانی در شهرهای مختلف ایران است. با گسترش قابل توجه اعتراضات از روز سهشنبه ۱۶ دیماه، و همزمان با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای اعتراضات و شعارهای شبانه در روزهای پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دیماه، قطع اینترنت جهانی در برخی شهرها آغاز شده است.
بر اساس گزارشها در استانهای شیراز، اصفهان و کردستان از شامگاه چهارشنبه ۱۷ دیماه اختلال اینترنت شدت یافته و بسیاری از کاربران مطلقا امکان اتصال به اینترنت جهانی را ندارند.
در تهران، کاربران در مناطق مختلف از کندی شدید اینترنت همراه و ثابت خبر دادهاند؛ بهگونهای که در برخی ساعات، استفاده از پیامرسانها، تماسهای اینترنتی و حتی مرور ساده صفحات وب امکانپذیر نیست.
وضعیت مشابهی در کرج گزارش شده و برخی محلهها با اختلال شدید یا قطعیهای کوتاهمدت روبرو بودهاند.
در دیگر شهرهای بزرگ از جمله اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز نیز کاربران از کاهش محسوس کیفیت اینترنت خبر میدهند.
در برخی مناطق، اینترنت بینالملل بهصورت ناپایدار در دسترس بوده و اتصال به سرویسهای خارجی یا ابزارهای تغییر مسیر(جیپیاس) با اختلال همراه شده است.
رسانههای داخلی گزارش دادهاند که قطع و اختلال اینترنت در سطح کشور یکنواخت و سراسری نیست و شدت آن بسته به شهر، محله و نوع اپراتور متفاوت است.
از ابتدای آغاز اعتراضات سراسری در روز یکشنبه هفتم دیماه تا کنون نیز گزارشهایی از قطع و یا کاهش شدید سرعت اینترنت در شهرهای محل اعتراضات و در زمانی که اعتراضات برگزار میشد گزارش شده بود. اختلال از شب گذشته اما گستردهتر شده است.
منابع دولتی تا زمان تنظیم این گزارش -ساعت ۱۰ صبح پنجشنبه ۱۸ دیماه به وقت تهران- درباره قطع اینترنت جهانی اظهارنظری نکردهاند اما برخی خبرهای غیررسمی نشان از برنامه حکومت برای قطع اینترنت جهانی و فعالسازی اینترنت داخلی یا همان «اینترنت ملی» دارد.
حامد بیدی مدیر سایت کارزار نیمه شب گذشته در شبکه «ایکس» از قطع اینترنت ظرف چند ساعت آینده خبر داد. این خبر همسو با اختلالهای گزارش شده در رادار کلودفلر درباره وضعیت اینترنت در ایران است.
قطع و تشدید اختلال اینترنت در شرایطی شکل گرفت که از بامداد روز چهارشنبه ۱۷ دیماه تا نیمه شب دهها هزار نفر در شهرها و استانهای مختلف ایران به خیابان آمدند و علیه جمهوری اسلامی و در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی و نظام پادشاهی شعار دادند. همچنین اعتصاب بازاریان به شکل چشمگیری در روز چهارشنبه گسترده شد و بخشی از بازاریان در شهرهای تهران، تبریز، اهواز و قزوین به اعتصاب پیوستند.
از سوی دیگر قطع اینترنت جهانی با توجه به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی به اعتراضات و سر دادن شعار شبانه در شامگاه پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دیماه، نشان از هراس حکومت از پاسخ مثبت مردم به این فراخوان، بهویژه در کلانشهرها، دارد.
نیمه شب گذشته و ساعتی پس از آغاز اختلالات جدی اینترنت در ایران شاهزاده رضا پهلوی با انتشار یک پیام ویدئویی اعلام کرد «گزارشهایی به ما رسیده که رژیم سخت ترسیده است و تلاش دارد تا بار دیگر اینترنت را قطع کند.»
او افزود: «بدانید که ارتباط ما قطع نخواهد شد؛ چه از طریق صدها هزار دستگاه استارلینک در ایران، یا از طریق شبکههای ایراناینترنشنال و منوتو.»
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد: «اگر رژیم مرتکب این اشتباه شود و اینترنت را قطع کند، این خودش فراخوان دیگریست برای ادامه حضور و تسخیر خیابانها و از این طریق میخ دیگری را به تابوت این رژیم خواهید کوبید.»
قطع اینترنت جهانی در ایران طی سالهای گذشته و از دولت حسن روحانی به عنوان یکی از ابزارهای جدی سرکوب شهروندان در دستور کار قرار گرفت. در مقاطعی از جمله در جریان اعتراضات سال ۹۸ و ۱۴۰۱، و در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل خاموشی اینترنت جهانی اجرا شد.
هر بار قطع اینترنت خسارت هنگفتی به اقتصاد دیجیتال ایران وارد میکند؛ بخشی نوپا اما پویا که طی سالهای گذشته اختلال اینترنت به یکی از مهمترین مشکلات فعالان آن تبدیل شده و حتی موجب کوچ استارتاپها از کشور شده است.
کارشناسان هشدار میدهند تداوم یا تشدید این محدودیتها، ضربهای مهلک به اقتصاد دیجیتال کشور وارد کرده، محتوای فارسی را از وب حذف میکند و ارتباط ایران با اکوسیستم جهانی فناوری را دچار اختلال شدید میکند.
بر اساس گزارشها بخش عظیمی از اقتصاد دیجیتال ایران، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، به اینترنت جهانی وابسته است. اولین ضربه، قطع کامل ترافیک ورودی از خارج کشور است. وبسایتهای ایرانی برای موتورهای جستوجوی جهانی مانند گوگل نامرئی میشوند. سئو (SEO) از بین میرود و رتبه سایتها سقوط میکند. تبلیغات بینالمللی (مثل گوگل ادز) متوقف میشود. شبکههای اجتماعی به عنوان کانالهای اصلی بازاریابی و فروش بسیاری از کسبوکارها، مسدود میشوند.
