به گزارش رویترز، سپاه پاسداران روز شنبه دهم ژانویه اعلام کرد که حفظ امنیت «خط قرمز» بهشمار میرود و نیروهای نظامی متعهد به حراست از اموال عمومیاند، در حالی که دستگاه روحانیت حاکم در ایران دامنهٔ اقدامات خود را برای سرکوب فراگیرترین اعتراضات چند سال گذشته افزایش داده است.
این اظهارات پس از هشدار تازهٔ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به رهبران ایران در روز جمعه و بهدنبال بیانیهٔ مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ این کشور، در روز شنبه مبنی بر اینکه «ایالات متحده حامی مردم شجاع ایران است» مطرح شد.
ناآرامیها شبانه ادامه داشت؛ رسانههای حکومتی از بهآتشکشیدن یک ساختمان شهرداری در کرج خبر دادند و «آشوبگران» را مقصر خواندند. تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی، نیز ویدئوهایی از مراسم تدفین نیروهای امنیتی منتشر کرد که بنا بر اعلام آن، در جریان اعتراضات در شیراز، قم و همدان کشته شدهاند.
اعتراضات طی دو هفته گذشته بخشهای گستردهای از ایران را فرا گرفته است. این ناآرامیها ابتدا در واکنش به تورم افسارگسیخته و گرانی آغاز شد، اما بهسرعت به مطالبات سیاسی و خواست پایان حکومت روحانیون تبدیل گردید. مقامات جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل را به تحریک «اغتشاشات» متهم میکنند، در حالی که گروههای حقوق بشری از دهها کشته در میان معترضان خبر دادهاند.
مقامات جمهوری اسلامی همچنان قطع سراسری اینترنت را ادامه میدهند. یک شاهد عینی در غرب ایران که به دلیل نگرانیهای امنیتی نخواست نامش فاش شود، به «رویترز» گفت نیروهای سپاه پاسداران در منطقه مستقر شدهاند و به سوی معترضان تیراندازی میکنند.
سپاه پاسداران در بیانیهای که از تلویزیون دولتی پخش شد، اعلام کرد «گروههای تروریستی» طی دو شب گذشته پایگاههای نظامی و انتظامی را هدف قرار دادهاند و شماری از شهروندان و نیروهای امنیتی را کشته و اموال عمومی را به آتش کشیدهاند.
این نهاد افزود که حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و تأمین امنیت کشور «خط قرمز» است و ادامه وضعیت کنونی «غیرقابل قبول» خواهد بود.
ارتش ایران که جدا از سپاه فعالیت میکند اما تحت فرماندهی علی خامنهای است نیز اعلام کرد از «منافع ملی، زیرساختهای راهبردی کشور و اموال عمومی» دفاع خواهد کرد.
در کشوری با اپوزیسیون پراکنده علیه حاکمیت روحانیون، رضا پهلوی، پسر پادشاه فقید ایران که در انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ برکنار شد، به تازگى در عرصه خارج از کشور به صدایی پرنفوذ بدل شده و معترضان را به ادامه حرکت فرا مىخواند.
او در تازهترین پیام خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«هدف ما دیگر صرفاً حضور در خیابانها نیست؛ هدف، آمادگی برای تصرف مراکز شهرها و حفظ آنهاست.»
وی همچنین از «کارگران و کارکنان بخشهای کلیدی اقتصاد، بویژه حملونقل، نفت، گاز و انرژی» خواست اعتصاب سراسری را آغاز کنند.
دونالد ترامپ در روز پنجشنبه گفت که مایل به ملاقات با پهلوی نیست. این امر نشان از رویکرد احتیاط آمیز واشنگتن در انتظارِ روشن شدن سرنوشت بحران، پیش از پشتیبانی از رهبر اپوزیسیون دارد.
ترامپ با یادآوری اقدام نظامی آمریکا علیه ایران در تابستان گذشته و هشدار هفته پیش به تهران درباره احتمال حمایت از معترضان، جمعه اعلام کرد: «بهتر است تیراندازى نکنید، وگرنه ما نیز شلیک خواهیم کرد.»
او افزود: «فقط امیدوارم معترضان در ایران در امان بمانند. زیرا اکنون آنجا بسیار خطرناک است.»
در خیابانها، برخی معترضان شعارهایی در حمایت از پهلوی سر دادهاند، از جمله «جاوید شاه». با این حال، بیشتر شعارها خواستار پایان حکومت روحانیون یا رسیدگی فوری به بحران اقتصادی است که در اثر سالها تحریم بینالمللی و جنگ ۱۲روزه ژوئن، که در آن آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند، به شدت آسیب دیده است.
یک پزشک در شمالغرب ایران به «رویترز» گفت از روز جمعه شمار زیادی از مجروحان به بیمارستانها منتقل شدهاند. بسیاری از آنها بهشدت مورد ضربوشتم قرار گرفته و دچار ضربه به سر، شکستگی دست و پا و بریدگیهای عمیق شدهاند. او گفت دستکم ۲۰ نفر در یک بیمارستان با گلوله جنگی هدف قرار گرفتهاند که پنج نفر از آنها جان خود را از دست دادهاند.
علی خامنهای روز جمعه معترضان را متهم کرد که به نیابت از ترامپ عمل میکنند و هشدار داد تهران کسانی را که «مزدور بیگانگان» هستند، تحمل نخواهد کرد.
به گفته روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در درگیری با «آشوبگران مسلح» در گچساران، واقع در جنوب غرب ایران، سه عضو بسیج جان باخته و پنج تن دیگر مجروح شدهاند.
همچنین یک نیروی امنیتی در همدان با ضربات چاقو کشته شد. فرزند یکی از فرماندهان ارشد سپاه، سرتیپ شهید نورعلی شوشتری، در منطقه احمدآباد مشهد جان باخت. دو نیروی امنیتی دیگر نیز طی دو شب گذشته در شوشتر (در استان خوزستان) کشته شدند.
این اعتراضات جدیترین تهدید داخلی برای حاکمان روحانی ایران دستکم در سه سال گذشته محسوب میشود؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد کشور در بحران است و حکومت پس از جنگ سال گذشته آسیبپذیرتر از قبل به نظر میرسد.
در بیانیه مشترکی که روز جمعه صادر شد، رهبران فرانسه، بریتانیا و آلمان با محکوم کردن کشتار معترضان، از مقامات جمهوری اسلامی خواستند دست از خشونت بردارند.
مقامات جمهوری اسلامی در عین حال گفتهاند اعتراضات اقتصادی «مشروع» است، اما آنچه «اغتشاش خشونتآمیز» مینامند را با نیروهای امنیتی سرکوب خواهند کرد.
جمهوری اسلامی پیشتر نیز موجهای بزرگ اعتراضی را پشت سر گذاشته است؛ از جمله اعتراضات دانشجویی ۱۹۹۹، اعتراضات انتخاباتی ۲۰۰۹، اعتراضات معیشتی ۲۰۱۹ و جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲.
گروه حقوق بشری هرانا، اعلام کردهاست تا ۹ ژانویه دستکم ۶۵ نفر، شامل ۵۰ معترض و ۱۵ نیروی امنیتی، کشته شدهاند. در همین حال، گروه حقوق بشری هنگاو مستقر در نروژ گزارش داده که طی دو هفته اخیر بیش از ٢۵٠٠ نفر بازداشت شدهاند.
منبع: کیهان لایف
ترجمه: کیهان لندن
