استیو ویتکاف نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، پنجشنبه ۱۷ ژانویه (۲۷ دیماه) در کنفرانس شورای اسرائیلی-آمریکایی (IAC) گفت که دولت ترامپ ترجیح میدهد بهجای گزینه نظامی، از طریق دیپلماسی به تنشهای جاری با جمهوری اسلامی ایران پایان دهد؛ تنشهایی که در پی خشونت مرگبار حکومت ایران علیه معترضان شکل گرفته است.
به گزارش روزنامه «تایمز اسرائیل» ویتکاف در کنفرانس شورای اسرائیلی-آمریکایی که در فلوریدا برگزار شد، در پاسخ به این پرسش که آیا حمله نظامی آمریکا به ایران محتمل است یا نه، گفت: «امیدوارم راهحل دیپلماتیک وجود داشته باشد. واقعاً امیدوارم.»
او اعلام کرد ترامپ برای توافق با جمهوری اسلامی چهار شرط دارد: ۱)برچیدن کامل غنیسازی، ۲)کاهش ذخایر موشکهای بالستیک، ۳)نابود کردن حدود دوهزار کیلوگرم ذخایر اورانیوم غنیشده به غنای ۳/۶۷ تا ۶۰ درصد و ۴)پایان دادن به حمایت از گروههای نیابتی.
ویتکاف ابراز امیدواری کرد که جمهوری اسلامی ایران ممکن است به دلیل وضعیت بسیار وخیم اقتصادیاش، حاضر باشد در هر چهار موضوع مصالحه کند.
او افزود: «[آنها] اگر بخواهند دوباره به جامعه جهانی بازگردند و بتوانیم این چهار مشکل را از راه دیپلماتیک حل کنیم، نتیجه بسیار خوبی خواهد بود. گزینه جایگزین، گزینه بدی است.»
او در پاسخ به این پرسش آیا پیامی برای مردم ایران که خواهان سرنگونی حکومت هستند، دارد یا نه، پاسخ داد: «آنها مردمی فوقالعاده شجاع هستند و ما در کنار شما ایستادهایم.»
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا بارها تهدید کرده بود که اگر حکومت ایران به کشتار معترضان ادامه دهد، به ایران حمله خواهد کرد؛ کشتاری که به گفته منابع، به کشته شدن چندین هزار نفر انجامیده است.
با این حال، ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که تهران به او اطلاع داده است که کشتار معترضان متوقف شده؛ موضوعی که باعث گمانهزنیهایی شد مبنی بر اینکه واشنگتن به ایران حمله نخواهد کرد. با این وجود، طی یک روز گذشته آمریکا در حال انتقال تجهیزات نظامی بیشتری به منطقه بوده است.
جرمی شاپیرو، مدیر پژوهشی شورای روابط خارجی اروپا، گفت که ترامپ ممکن است به دلیل نگرانی از وضعیت فعلی نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه، تصمیم گرفته باشد فعلاً از حمله صرفنظر کند.
در حال حاضر هیچ ناو هواپیمابر آمریکایی -که یکی از داراییهای کلیدی در عملیات نظامی گسترده محسوب میشود- در منطقه حضور ندارد، چرا که ناو «یواساس جرالد آر. فورد» و گروه ضربت آن به منطقه فرماندهی جنوبی آمریکا اعزام شدهاند تا در یک عملیات بزرگ مقابله با قاچاق مواد مخدر با تمرکز بر ونزوئلا مشارکت کنند.
ویتکاف گفت: «ما دیروز با ایرانیها ارتباط داشتیم و یکی از نگرانیهای ما گزارشهایی درباره قتلهای در راه بود -اعدامهای گسترده-که گفته میشود متوقف شده است.»
به گزارش روزنامه «والاستریت ژورنال» ترامپ پیش از تصمیمگیری درباره دامنه احتمالی حملات به ایران، واکنش تهران به اعتراضات را زیر نظر خواهد گرفت، آن هم پس از آنکه به او گفته شده یک حمله بزرگ بعید است به سقوط جمهوری اسلامی منجر شود و ممکن است به درگیری گستردهتری بینجامد.
این گزارش به نقل از مقامات آمریکایی میگوید مشاوران ترامپ به او گفتهاند آمریکا برای انجام یک حمله جدی به تجهیزات نظامی بیشتری در خاورمیانه نیاز دارد؛ همچنین برای محافظت از نیروهای آمریکایی در منطقه و متحدانی مانند اسرائیل، در صورت واکنش ایران.
این روزنامه نوشت که هم مقامات آمریکایی و هم برخی شرکای خاورمیانهای به کاخ سفید گفتهاند حملات گسترده بعید است حکومت ایران را سرنگون کند و در حالی که حملات محدودتر ممکن است روحیه معترضان را تقویت کند، اما احتمالاً به سرکوب مرگبار اعتراضات پایان نخواهد داد.
بر اساس این گزارش، ترامپ دستور داده است تجهیزات نظامی در موقعیت مناسب قرار گیرند تا در صورت تصمیم به صدور فرمان حملات شدید، آماده باشند، اما هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
سخنگوی کاخ سفید، کارولین لیویت روز پنجشنبه گفت: «رئیسجمهور و تیم او به حکومت ایران اعلام کردهاند که اگر کشتار ادامه پیدا کند، پیامدهای بسیار سنگینی در پی خواهد داشت.»
او افزود: «فقط رئیسجمهور ترامپ میداند که چه خواهد کرد و تنها گروه بسیار کوچکی از مشاوران در جریان ایدههای او هستند.»
ترامپ روز دوشنبه گفت که «بلافاصله» ۲۵ درصد تعرفه بر کشورهایی که با حکومت ایران تجارت میکنند اعمال خواهد کرد، اما کاخ سفید جزئیات بیشتری درباره این اقدام ارائه نکرده است.
چین، امارات متحده عربی، ترکیه، برزیل و روسیه از جمله اقتصادهایی هستند که با تهران دادوستد دارند.
دولت ترامپ همچنین روز پنجشنبه تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد، از جمله علیه علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی؛ فردی که وزارت خزانهداری آمریکا او را متهم کرده از نخستین مقاماتی بوده که خواستار خشونت علیه معترضان ایرانی شده است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا همچنین ۱۸ فرد و شرکت را تحریم کرد که به گفته آمریکا در پولشویی درآمد حاصل از فروش نفت ایران به بازارهای خارجی نقش داشتهاند؛ بخشی از شبکه بانکی سایهای مرتبط با بانکهای تحریمشده ملی و شهر.
به گفته خبرگزاری هرانا، بیش از ۶۰۰ شهر در هر ۳۱ استان ایران برگزار شده و دستکم ۲۶۳۷ نفر کشته و بیش از ۱۶۷۰۰ نفر بازداشت شدهاند.
این اعتراضات بزرگترین اعتراضات ایران در سالهای اخیر به شمار میروند؛ اعتراضاتی که در پی فروپاشی ارزش پول ملی ایران آغاز شد و به آزمونی جدی برای علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی علی خامنهای و حاکمیت سرکوبگرانه او تبدیل شده است.
