آزادسازی ذخائر نفت ایالات متحده نتوانست در ابتدای هفته جاری بر کاهش قیمت نفت اثر بگذارد و قیمت هر بشکه نفت برنت روز سهشنبه ۲۶ اسفند تا بیش از ۱۰۴ دلار افزایش یافت. کارشناسان معتقدند کاهش ۲۰ درصدی نفت در جهان با بسته شدن تنگه هرمز قابل جایگزینی در هفتههای آینده را ندارد و ممکن است قیمت هر بشکه نفت در صورت تداوم جنگ به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد.
قیمت نفت بار دیگر روز سهشنبه ۲۶ اسفند با افزایش روبرو شده است. بحران کمبود سوخت در برخی کشورها نمایان شده و در چند کشور آسیایی از جمله هند و نپال توزیع کپسول گاز پختوپز با کاهش و سهمیهبندی روبرو شده است.
تنگه هرمز همچنان توسط جمهوری اسلامی بسته است و حدود ۱۰۰۰ کشتی و نفتکش در خلیج فارس محبوس شدهاند؛ اختلال در حمل و نقل دریایی از تنگه هرمز علت اصلی افزایش قیمت نفت در ۱۸ روز گذشته و از ابتدای جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی بوده است.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز سهشنبه ۲۶ اسفند در گفتگو با صداوسیما گفت که تنگه هرمز دیگر نمیتواند مانند گذشته باشد و به شرایط قبلی بازگردد.
رئیس مجلس شورای اسلامی که از جمله مقامات اصلی هدایتکننده نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل و آمریکا است تأکید کرد که دیگر هیچ امنیتی وجود ندارد و هشدار داد که بمبها و جنگندههای آمریکا نمیتوانند تأسیسات تسلیحاتی جمهوری اسلامی را نابود کنند.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در یکی از جدیدترین اظهارنظر درباره وضعیت تنگه هرمز مدعی شده که این تنگه تنها به روی ایالات متحده، اسرائیل و متحدان آنها بسته است و سایر کشورها میتوانند از این آبراه عبور کنند.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در تماس تلفنی با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، تأکید کرده که وضعیت کنونی در تنگه هرمز ناشی از جنگی است که آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز کردهاند.
این ادعا در حالی مطرح شده که هدف قرار دادن کشتیها و نفتکشهایی که طی روزهای گذشته قصد عبور از تنگه هرمز را داشتهاند معیار مشخصی نداشته است و به گفته نهادهای ناظر بر حمل و نقل دریایی حملات به کشتیها در اطراف تنگه هرمز بهنظر تصادفی است و بیشتر با هدف ایجاد اختلال انجام میشود، نه هدفگیری کشتیهای خاص بر اساس ملیت یا نوع فعالیت.
بسته ماندن تنگه هرمز یکی از مهمترین دلائل افزایش قیمت جهانی نفت است. نامشخص بودن چشمانداز جنگ جاری بین ائتلاف اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی، و حملات موشکی جمهوری اسلامی به میادین و پالایشگاههای کشورهای حوزه خلیج فارس در طول جنگ نیز از دیگر دلائل افزایش قیمت نفت است. کشورهای تولیدکننده نفت در پی آسیبدیدگی میادین یا به علت پر شدن مخازن ذخیرهسازی به علت عدم صادرات نفت در طول ۱۸ روز گذشته، ناچار به کاهش تولید نفت شدهاند.
همچنین در روز سهشنبه جمهوری اسلامی زیرساختهای انرژی در بندر فجیره امارات متحده عربی را هدف قرار داد که به عقیده کارشناسان این موضوع نیز به جهش قیمت نفت اثرگذار بوده است. بندر فجیره به عنوان بزرگترین تأسیسات انرژی امارات برای دومینبار هدف قرار گرفته است. ساعاتی بعد از این جمله خبرگزاریها از توقف عملیات بارگیری نفت در این بندر خبر دادند.
همزمان مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که اواخر شب دوشنبه یک نفتکش در نزدیکی فجیره با «یک پرتابه ناشناس» مورد اصابت قرار گرفته است.
بحران ایجاد شده در پی بسته شدن تنگه هرمز همچنین صادرات گاز از کشورهای خاورمیانه را نیز مختل کرده است. توقف صادرات فرآوردههای نفتی از منطقه نیز برای کشورهای شرق آسیا و اروپا بحرانزا شده است.
شرکت روسی «گازپروم» مدعی شده که سطح ذخایر گاز در تأسیسات ذخیرهسازی زیرزمینی اروپا به کمترین میزان خود از ابتدای فصل برداشت رسیده است.
بر اساس این گزارش سطح ذخایر تا ۱۲ مارس با کاهش ۲۹/۱ درصدی روبرو شده و تمام گازی که برای زمستان به مخازن تزریق شده بود تا اواسط فوریه مصرف شده و برداشت فعلی از ذخایر باقیمانده سالهای گذشته انجام میشود.
این گزارش افزوده کشور هلند پایینترین سطح ذخیره گاز را ثبت کرده و تنها ۸/۳ درصد از ذخایر آن باقی مانده است.
این گزارش در حالی منتشر شده که گزارشها از افزایش قیمت گاز و دیگر سوختهای فسیلی در اروپا حکایت دارد.
توقف صادرات اوره از کشورهای حوزه خلیج فارس طی سه هفته گذشته و در آستانه کشت بهاره در بسیاری کشورها زنگ خطر افزایش قیمت و کمبود تولید محصولات کشاورزی را به همراه داشته است.
بر اساس گزارش شرکت تحلیلی کپلر (Kpler)، از ۲/۱ میلیون تن اوره، تقریباً نیمی به بازار جهانی نرسیده است؛ بیش از ۱/۱ میلیون تن کود اکنون در خلیج فارس در پی تشدید درگیریهای نظامی انباشته شده است.
حدود یک سوم صادرات جهانی اوره از تنگه هرمز عبور میکند و اختلال در حمل و نقل دریایی از این تنگه طی سه هفته گذشته سبب افزایش بیش از ۴۰ درصدی قیمت جهانی اوره شده است.
کارشناسان نسبت به کاهش محصولات کشاورزی در پی کاهش تولید و افزایش قیمت کود هشدار میدهند. در همین رابطه برنامه جهانی غذا روز سهشنبه ۲۶ اسفند اعلام کرد اگر جنگ با ایران تا ماه ژوئن ادامه یابد، دهها میلیون نفر دیگر با گرسنگی حاد مواجه خواهند شد. علت این برآورد، از یکسو به تولید محصولات کشاورزی و از سوی دیگر تأحیر در ارسال محمولههای ضروری غذا به برخی نقاط بحرانی جهان به علت افزایش هزینه حمل و نقل در پی بحران انرژیِ ناشی از جنگ جاری است.
کارل اسکاو، معاون مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا، در ژنو به خبرنگاران گفته انتظار میرود بهدلیل افزایش هزینههای مواد غذایی، نفت و حملونقل، ۴۵ میلیون نفر دیگر به جمع افرادی که با گرسنگی حاد روبهرو هستند افزوده شوند و شمار آنها به بالاتر از رکورد کنونی ۳۱۹ میلیون نفر برسد.
معاون مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا با بیان اینکه «هزینههای حملونقل این نهاد از زمان آغاز جنگ ۱۸ درصد افزایش یافته و برخی محمولهها ناچار به تغییر مسیر شدهاند» گفته که «این وضعیت، سطح گرسنگی جهانی را به بالاترین میزان تاریخی میرساند و چشماندازی بسیار نگرانکننده است.»
بحران ایجاد شده در حوزه انرژی و غذا در جهان در پی بسته شدن تنگه هرمز سبب شده برخی تحلیلگران سیاست جمهوری را فرسایشی و طولانی کردن جنگ ارزیابی کنند. آنها طولانی شدن جنگ را به سود جمهوری اسلامی ارزیابی میکنند چون سبب ایجاد بحران در دیگر کشورها و در نتیجه فشار جهانی به دولت ایالات متحده و اسرائیل برای پایان دادن به جنگ میدانند. در مقابل دونالد ترامپ در تلاش است بتواند با ایجاد یک ائتلاف نظامی، به ویژه از سوی کشورهای متأثر از توقف صادرات انرژی و سوخت از خاورمیانه، اختیار تنگه هرمز را در دست بگیرد.
