گزارش روزنامهی تایمز از وضعیت رهبری جمهوری اسلامی، تصویری کمسابقه از ساختار قدرت در تهران ارایه میدهد؛ جایی که مجتبی خامنهای، پس از جراحات شدید و در شرایط اختفا، ارتباطات خود را از طریق پیکهای محرمانه اداره میکند و بخش مهمی از مذاکرات و تصمیمات راهبردی را به فرماندهان سپاه واگذار کرده است؛ وضعیتی که به باور ناظران، نشانهی آشفتگی در رأس حاکمیت ایران است.
گزارشها حاکی است که مجتبی خامنهای، پس از جراحات سنگین، از ارتباطات الکترونیک پرهیز میکند تا از ردیابی احتمالی در امان بماند و به همین دلیل، ارتباطات او با حلقهی قدرت از طریق شبکهاى از پیکهای مورد اعتماد انجام میشود.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، بنبست در مذاکرات صلح را ناشی از سردرگمی و کشمکشهای داخلی در بالاترین سطوح حاکمیت ایران دانست.
به گفتهی او، ارتباطات میان دو طرف نیز با اختلال روبرو شده است، زیرا تهران نگران آن است که ایالات متحده یا اسرائیل در صدد ترور رهبر جدید جمهوری اسلامی برآیند.
آیتالله مجتبی خامنهای ۵۶ ساله، از زمان کشته شدن پدرش،علی خامنهای، در جریان یک حمله هوایی در نخستین روز جنگ، دیگر در انظار عمومی دیده نشده است. حملهای که بنا بر گزارشها، جان شماری از اعضای خانوادهی او را نیز گرفته است.
با وجود جراحات شدید، خامنهای همچنان از سلامت ذهنی برخوردار است. به گزارش نیویورک تایمز، او در انتظار دریافت پای مصنوعی است و احتمالا برای ترمیم سوختگیهای شدید در ناحیه صورت و لبها به جراحی پلاستیک نیاز خواهد داشت.
این آسیبها توانایی او در تکلم را بطور جدی محدود کرده و همین امر، دلیل پرهیز او از حضور در انظارعمومی عنوان میشود. در حال حاضر نیز تیمی از پزشکان متخصص بطور مستمر از او مراقبت میکنند.
با وجود جراحات، خامنهای میکوشد از طریق شبکهای پیچیده و چندلایه از پیکها، اداره امور کشور را در دست داشته باشد. این پیکها با استفاده از خودرو و موتورسیکلت، پیامهای دستنویس و مُهر و موم شده را در سراسر ایران جابجا میکنند تا از دید عملیات نظارتی آمریکا و اسرائیل در امان بمانند و در نهایت آنها را به رهبر برسانند.
دستورات آیتالله نیز از همین مسیر، اما بصورت معکوس، به مقامات ذیربط منتقل میشود.
به دلیل دشواریهای این شیوهی ارتباطی، بخش قابل توجهی از تصمیمگیرىها در خصوص مذاکرات صلح به گروهی از فرماندهان ارشد در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی واگذار شده است. همچنین به دلیل نگرانی از افشای محل اختفای او، خامنهاى از دیدار حضوری با این ژنرالهای بلندپایه خودداری میکند.
دونالد ترامپ این آشفتگی در رأس حاکمیت جمهوری اسلامی را نشانهای از کشمکش ایدئولوژیک بر سر آیندهی کشور میان روحانیون حاکم و چهرههای میانهرو توصیف کرده است.
او در پیامی در شبکهی اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «ایران واقعا در تعیین این که رهبرش چه کسی است دچار مشکل شده! آنها واقعا نمیدانند!»
وى در ادامهی اظهارات خود، از شکاف درون حاکمیت ایران با لحنی تند یاد کرد و گفت:«این درگیری داخلی میان «تندروها» که در میدان نبرد به شدت شکست خوردهاند و «میانه روها» که چندان هم میانهرو نیستند (اما در حال کسب اعتبارند!)، کاملا دیوانهکننده است! ما کنترل کامل بر تنگه هرمز داریم. هیچ کشتیاى بدون تأیید نیروی دریایی ایالات متحده نمیتواند وارد یا خارج شود.
او افزوده:«این گذرگاه تا زمانی که ایران قادر به دستیابی به یک توافق نشود، کاملا «مهر و موم شده» باقی خواهد ماند!»
به نظر مىرسد در عمل، این ژنرالهای کارآزموده و میدان دیده هستند که دست بالا را در اختیار دارند. فرماندهانی که بهدلیل سابقه حضور در جنگ ایران و عراق از سوی خامنهای مأموریت یافتهاند مهمترین تصمیمات دیپلماتیک از جمله موضوع بازگشایی یا تداوم بستن تنگه هرمز، را اتخاذ کنند.
این تمرکز قدرت در میان چهرههای نظامی، بازتابی از شرایطی است که در آن، تصمیمگیریهای کلیدی بیش از پیش به نهادهای امنیتی- نظامى واگذار شده است. بویژه در مورد گذرگاهی چون تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین شریانهای انرژی جهان بشمار می رود.
دونالد ترامپ در آغاز گفته بود که این جنگ چهار تا پنج هفته به طول خواهد انجامید. اما اکنون که درگیری وارد سومین ماه خود شده، او در جستجوى راهی برای خروج از این بنبست است. جمهوریخواهان از افزایش بهای بنزین ناخشنودند و در عین حال نگران افت محبوبیت رئیس جمهور در آستانهی انتخابات میان دورهاى ماه نوامبر هستند.
در نشانهاى روشن از تمایل دولت ترامپ برای ورود به مذاکره، هواپیمای جى دى ونس، معاون رئیس جمهور، این هفته به مدت دو ساعت بر باند فرودگاه واشنگتن متوقف ماند. در حالی که کاخ سفید در تلاش بود مشخص کند که آیا نهایتا مذاکرات برنامهریزى شده در پاکستان برگزار خواهد شد یا نه؟
در نهایت، ایران مذاکرات را تحریم کرد و خواستار آن شد که دونالد ترامپ محاصرهی دریایی بنادر این کشور را لغو کند. همزمان، تهران روز چهارشنبه این هفته حملات خود به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را از سر گرفت.
این تحولات در حالی رخ میدهد که تنشها در این گذرگاه حیاتی تشدید شده و حملات و توقیف کشتیها به بخشی از رویارویی مستقیم میان ایران و ایالات متحده تبدیل شده است.
به نظر میرسد مذاکره با ژنرالهای بدبین ایرانی، در حالی که رهبرشان برای در امان ماندن از ترور به زیرزمین رفته و از نظرها پنهان شده، بسیار دشوارتر از آن چیزی است که ترامپ پیشبینی میکرد. از این رو، بنبست همچنان ادامه دارد.
منبع: تایمز
ترجمه: کیهان لندن
