ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، اعلام کرد یکی از دو مقام سفارت فرانسه که روز یکشنبه بازداشت شدند، مورد «بدرفتاری»، «خشونت» و «ضرب و جرح» قرار گرفتهاند. اگرچه این دو دیپلمات روز چهارشنبه به پاریس بازگشتهاند، اما مقامهای فرانسوی نگرانند که جمهوری اسلامی بار دیگر به رویه گروگانگیری روی آورده باشد.
دو دیپلمات فرانسوی که هنوز از آنچه بر آنان گذشته در شوک بودند، روز چهارشنبه ۲۲ ژوئیه بطور ناگهانی به پاریس بازگشتند. آثار حمله مأموران اطلاعاتی جمهوری اسلامی همچنان بر بدن یکی از آنان باقی مانده و از جمله زخمی عمیق بر پیشانی او دیده میشود.
این دو عضو سفارت فرانسه در تهران، چهار روز پیش از آن، چهار ساعت تحت بازجویی قرار گرفته بودند. بازجوییای که طی آن یکی از آنان مورد ضرب و جرح قرار گرفت. ظاهرا هدف آنان واداشتن این دو به ارائه اطلاعات و شاید اعتراف بوده است. صحنهای که بیشتر به یک فیلم جاسوسی با فیلمنامهای ناشیانه شباهت داشت.
ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، این رویداد را اقدامی «جدی» و «از پیش طراحیشده» خواند و آن را محکوم کرد. وی روز پنجشنبه ۲۳ ژوئیه در گفتگو با رادیو فرانس انتر گفت:« این مقام فرانسوی مورد بدرفتاری، خشونت و ضرب و جرح قرار گرفته است.»
بارو هشدار داد: این اقدام ارعابآمیز، بیپاسخ نخواهد ماند.» هرچند او توضیح نداد دولت فرانسه چه اقدامات تلافیجویانهای را در نظر دارد. پاریس روز سه شنبه کاردار جمهوری اسلامی را احضار کرد.
این رویداد شامگاه یکشنبه ۱۹ ژوئیه رخ داد. به گفته بارو، دو دیپلمات فرانسوی هنگام شرکت در نشستی در تهران، «در مکانی خصوصی» بازداشت شدند.
محمد تنهایی، مدیرکل اروپای غربی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، مدعی شد مقامهای فرانسوی در حال برگزاری «نشستی با چند تن از افرادی بودند که در پروندههای مرتبط با امنیت ملی تحت پیگرد قرار دارند.»
وی ادعا کرده: «مأموران امنیتی جمهوری اسلامی تنها برای مدتی کوتاه از دیپلماتها پرسش کردهاند و هیچگونه خشونت فیزیکی علیه آنان بهکار نرفته است.»
او همچنین مدعی شد شمار زیادی اسناد مرتبط با فعالیتهایی که امنیت ملی را تهدید میکند در محل کشف شده و در دست بررسی نهادهای مربوطه است.
تهران نیز از طریق خبرگزاری دولتی «ایرنا» اتهامات فرانسه را «بیاساس و نادرست» خواند و رد کرد.
«سقوط به ورطه جنایت»
پاریس بر روایت خود از این رویداد تأکید کرده است. موضعی که نشان دهنده رویکرد دیپلماتیک سختگیرانهتری است که فرانسه طی ماههای اخیر در برابر تهران در پیش گرفته است.
فرانسه پس از سالها ترجیح دادن به سکوت و مذاکرات پشت پرده برای حل اختلافات با جمهوری اسلامی، بیش از پیش به محکوم کردن علنی رفتار رژیم روی آورده است. این تغییر رویکرد پس از غارت و تخریب مؤسسه پژوهشی فرانسه در ایران در فوریه ۲۰۲۵ و گروگانگیری شهروندان فرانسوی صورت گرفت.
منابع دیپلماتیک فرانسوی میگویند خدشهدار کردن اعتبار بینالمللی جمهوری اسلامی که رهبران آن نسبت به تصویر خود در جهان بسیار حساساند، ابزاری مؤثر برای آزادی سسیل کولر و ژاک پاری، دو شهروند فرانسوی، در ماه آوریل بود. این دو به مدت سه سال و نیم در ایران در بازداشت بودند.
پاریس اکنون بار دیگر همین راهبرد را در پیش گرفته است. آنهم در شرایطی که نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه رژیم تهران که از بقای خود در جنگ با ایالات متحده که از اواخر فوریه آغاز شد جسارت بیشتری یافته، ممکن است بار دیگر به گروگانگیری روی آورد.
حمله فیزیکی جمهوری اسلامی به دیپلماتهای فرانسوی تشدیدی بیسابقه در رفتار تهران بهشمار میرود. جمهوری اسلامی در گذشته نیز کارکنان دیپلماتیک را مورد آزار و ارعاب قرار داده بود، اما تاکنون هرگز از مرز خشونت فیزیکی علیه آنان عبور نکرده بود.
فردی نزدیک به قربانیان، «سقوط جنایتکارانه» رژیم ایران را «پیامی» عامدانه توصیف کرده است.
رایزن فرهنگی که هدف این حمله قرار گرفت، از سوی همکارانش فردی توانمند و عمیقا متعهد توصیف میشود. مقامهای پاریس بر این باورند که او به دلیل ارتباط و فعالیتهایش با جامعه ایران مجازات شده است.
یکی از دیپلماتها گفت: «او کاری جز انجام وظایف خود بهعنوان رایزن فرهنگی انجام نداده بود. او فعالانه میکوشید میان فرانسه و جامعه ایران پل ارتباطی ایجاد کند و همین موضوع رژیم را خشمگین کرده بود.»
رژیمی گرفتار غرور و خود بزرگبینی
بازداشت خشونت آمیز این دو دیپلمات، بار دیگر روابط پاریس و تهران را به مرحلهای از انجماد عمیق کشانده است. وضعیتی که بازتاب دهنده نگرانی شدید حکومتی است که بیش از پیش گرفتار بدگمانی و سوءظن شده است.
جمهوری اسلامی خیزش ژانویه را فراموش نکرده است زمانی که ایرانیان خشمگین از تورم سرسامآور، محرومیت و فساد حاکمان، خواستار سرنگونی رژیم شدند. این اعتراضات با سرکوبی خونین خاموش شد.
حملات اسرائیل و ایالات متحده که ماه بعد آغاز شد، برخلاف آنچه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در آغاز امیدوار بودند، به فروپاشی رژیم منجر نشد. حاکمیت باقی ماند، اما کشور فرسوده و بهشدت تضعیف شده است. مقامهای جمهوری اسلامی اکنون از آغاز موج دیگری از ناآرامیها بیم دارند.
حکومت اسلامی فعالیتها و برنامههای فرهنگی فرانسه را اقداماتی میبیند که ممکن است به تقویت مخالفت با رژیم کمک کند.
بارو در گفتگو با «فرانس انتر» گفت: «فرانسه یکی از کشورهایی است که بیشترین تلاش را برای حمایت از جامعه مدنی انجام میدهد و اکنون بهای آن را میپردازد.»
تهران در ماه ژانویه نیز پاریس را به حمایت از معترضان ایرانی متهم کرده بود. بر اساس اطلاعاتی که روزنامه «لوموند» به دست آورده، مقامهای جمهوری اسلامی در نشستی با دیپلماتهای خارجی ادعا کرده بودند که فرانسه میان ایرانیان اسلحه توزیع کرده و آنان را به آمدن به خیابانها تشویق کرده است.
مقامهای فرانسوی رسما این اتهامات را ساختگی دانسته و رد کردهاند و از تهران خواستند آنها را پس بگیرد. درخواستی که جمهوری اسلامی به آن تن نداد.
ضرب و جرح دیپلمات فرانسوی بازتاب ذهنیت محاصره شده مقامهای جمهوری اسلامی است. مقامهایی که پیوسته توطئههای غرب را در پس رویدادها تصور میکنند. این رفتار همچنین از رژیمی حکایت دارد که بیش از پیش گرفتار غرور و خود بزرگبینی شده است.
بر اساس گزارش رسانههای جمهوری اسلامی، عباس عراقچی، وزیر خارجه رژیم، در گفتگوی تلفنی روز ۲۱ ژوئیه با بارو، رفتار دو مقام فرانسوی را «غیرمعمول» توصیف کرده است. عبارتی که به نظر میرسد با هدف توجیه حمله به یکی از آنان به کار رفته باشد.
روز چهارشنبه ۲۳ ژوئیه، همزمان با خروج کارکنان سفارت بریتانیا از تهران در پی تشدید درگیریها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، هیچیک از کارکنان دیگر سفارت فرانسه محل مأموریت خود را ترک نکرده بودند.
منبع: نشریه لوموند
نوشته: کلر گتینوا و غزال گلشیری
ترجمه و تنظیم: کیهان لندن
