روزنامه «فایننشال تایمز» ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ گزارش داد، آمریکا در حال بررسی اقداماتی برای کاهش محدودیت‌ها علیه نفتکش‌های ناوگان سایه مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی ایران است؛ اقدامی که در راستای تلاش‌های آمریکا برای مهار افزایش قیمت گازوئیل پیش از انتخابات میاندوره‌ای آمریکا صورت می‌گیرد.
افراد آگاه به این موضوع به فایننشال تایمز گفته‌اند که این اقدامات می‌تواند شامل اجازه فروش کشتی‌های قرارگرفته در فهرست سیاه به بهره‌برداران قانونی و لغو تحریم‌هایی باشد که مانع فعالیت آزادانه آنها شده است.
کریس رایت وزیر انرژی آمریکا، اوایل هفته جاری در کنفرانس جهانی نفت در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، موضوع جنجالی لغو تحریم‌های این کشتی‌ها را مطرح کرد. هدف از این اقدام، افزایش ظرفیت حمل و نقل نفت و فرآورده‌های پالایش‌شده و کاهش نرخ‌های بی‌سابقه انتقال دریایی است؛ نرخ‌هایی که به افزایش شدید هزینه سوخت دامن زده‌اند.
یکی از مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارتخانه (OFAC) ممکن است اجازه فروش کشتی‌های ناوگان سایه به «خریداران قانونی» را بررسی کند و به آنها اجازه دهد «مورد به مورد» در بازار جهانی فعالیت کنند.
این اقدام، تازه‌ترین تلاش دولت دونالد ترامپ برای پایین آوردن قیمت سوخت پیش از انتخابات میاندوره‌ای است؛ انتخاباتی که نتیجه آن کنترل کنگره آمریکا را در دست جمهوریخواهان یا دموکرات‌ها مشخص خواهد کرد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد افزایش تورم ناشی از جنگ با جمهوری اسلامی ایران، موجب شده بسیاری از رأی‌دهندگان از حزب جمهوریخواه و ترامپ رویگردان شوند.
این اقدام همچنین نشان‌دهنده چرخشی ناگهانی در سیاست آمریکا به نفع مسکو است؛ آنهم در شرایطی که واشنگتن به‌دنبال آزادسازی دارایی‌های مسدودشده روسیه است که ظاهراً دسترسی اوکراین به ماهواره‌های استارلینک را که برای دفاع این کشور در جنگ با روسیه حیاتی هستند، محدود کرده است.
ترامپ هفته گذشته اعلام کرد، تحریم‌های مربوط به گازوئیل روسیه را بطور موقت لغو خواهد کرد. این تصمیم با انتقاد متحدان اروپایی آمریکا و گروهی دوحزبی از سناتورهای آمریکایی روبرو شد که آن را «هدیه‌ای به دشمن و خیانت به متحدان» توصیف کردند.
سه نفر از حاضران در نشست ریاض گفتند، کریس رایت روز دوشنبه از طریق ارتباط ویدئویی اعلام کرد که کمبود نفتکش‌ها به یکی از گره‌های اصلی بازار تبدیل شده و موجب افزایش هزینه حمل و نقل در بازارهای جهانی شده است. به گفته او، لغو تحریم برخی کشتی‌ها می‌تواند تا اندازه‌ای این فشار را کاهش دهد.
باب مک‌نالی، مشاور پیشین انرژی جرج دبلیو بوش و رئیس شرکت مشاوره انرژی رپیدان که در این نشست حضور داشت، گفت: «دولت در حال بررسی تمام گزینه‌های ممکن است تا به هر شکل قیمت سوخت را پیش از انتخابات پایین بیاورد؛ حتی اگر این سیاست‌ها تنها تأثیری حاشیه‌ای داشته باشند.»
مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت: «اگر خریداران قانونی علاقمند به خرید کشتی‌های ناوگان سایه باشند و بخواهند آنها را برای استفاده قانونی در صنعت کشتیرانی تجاری جهان بازسازی کنند، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی ممکن است اجازه این معاملات را صادر کند و به صورت مورد به مورد تحریم کشتی‌های مربوطه را لغو کند.»
او افزود: «این رفع تحریم‌ها به نفع ناوگان سایه نخواهد بود، بلکه این کشتی‌ها را از ناوگان سایه خارج می‌کند تا در تجارت قانونی جهانی مورد استفاده قرار گیرند.» وی همچنین خاطرنشان کرد که این دفتر پیش از لغو تحریم هر نهاد یا مجموعه‌ای، فرایند بررسی دقیقی انجام می‌دهد.
جرمی پانر شریک مؤسسه حقوقی هیوز هابارد در واشنگتن گفت، دولت آمریکا با تسهیل خرید نفتکش‌های تحریم‌شده متعلق به ناوگان سایه، ممکن است بتواند از تبعات منفی و انتقادبرانگیز صدور مجوزهای جدید مرتبط با روسیه جلوگیری کند.
کاخ سفید و وزارت انرژی آمریکا به درخواست روزنامه فایننشال تایمز برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که داده‌های منتشرشده در هفته جاری نشان می‌دهند تورم مصرف‌کننده در آمریکا در ماه سپتامبر به ۳/۷ درصد افزایش یافته؛ افزایشی که بازگشت قیمت‌های بالاتر سوخت به اقتصاد آمریکا یکی از عوامل آن بوده است.
کاخ سفید برای مقابله با افزایش قیمت‌ها به سرعت دست به کار شده است. دولت آمریکا از متحدان خود خواسته گازوئیل بیشتری وارد بازار کنند و حتی تهدید کرده است که صادرات این فرآورده را ممنوع خواهد کرد. ترامپ همچنین فرمانی اجرایی امضا کرده که بر اساس آن، استفاده از گازوئیل قرمزِ معاف از مالیات در جاده‌های عمومی مجاز می‌شود.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز این هفته هشدار داد که کمبود جهانی گازوئیل تا اواسط سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
دانیل یرگین نایب‌رئیس شرکت اس‌اندپی گلوبال گفت، تمرکز سیاست‌گذاران دست‌کم در مقطع کنونی، از نفت خام به سمت کمبود نفتکش‌ها به عنوان یکی از محدودیت‌های اصلی عرضه تغییر کرده است.
با این حال، تحلیلگران می‌گویند کاهش تحریم نفتکش‌ها تنها تأثیری محدود بر قیمت سوخت خواهد داشت.
بر اساس داده‌های شرکت مشاوره‌ای انرژی اَسپکتس، بین ۱۳ تا ۱۹ درصد از ناوگان نفتکش‌های جهان تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند. با این حال، این شرکت می‌گوید عمر بالای این کشتی‌ها و وضعیت نامناسب نگهداری آنها، منافع احتمالی لغو تحریم‌ها را محدود خواهد کرد.
این شرکت اعلام کرد: «بنابراین، لغو تحریم کشتی‌هایی که عمدتاً قدیمی هستند و احتمالاً نگهداری مناسبی از آنها صورت نگرفته، بعید است در کوتاه‌مدت ظرفیت قابل توجهی به ناوگان اصلی کشتیرانی اضافه کند.»
این شرکت افزود: «علاوه بر این، بیشتر نفتکش‌هایی که به دلیل ارتباط با روسیه یا ونزوئلا تحریم شده‌اند، طی سه ماه گذشته به فعالیت تجاری خود ادامه داده‌اند.»
گروه پژوهشی “کپلر” نیز اعلام کرد، انتظار می‌رود این اقدام تقریباً هیچ تأثیری بر بحران کنونی نفتکش‌ها نداشته باشد؛ زیرا افزایش قیمت سوخت بیش از آنکه صرفاً ناشی از کمبود کشتی باشد، از افزایش خطرات جنگی در خاورمیانه تأثیر می‌پذیرد.
با این حال، تمایل دولت آمریکا به لغو تحریم‌های مربوط به سوخت روسیه و ناوگان نفتکش‌های سایه که برای انتقال نفت خام و سایر فرآورده‌ها به کار می‌روند، نگرانی سیاستمداران آمریکایی و اروپایی را برانگیخته است.
جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، روز چهارشنبه از برنامه ترامپ برای خرید گازوئیل از روسیه انتقاد کرد و آن را «انتخابی بسیار پرخطر» خواند؛ تصمیمی که به گفته او، فشارهای بین‌المللی بر ولادیمیر پوتین برای پایان دادن به جنگ اوکراین را تضعیف می‌کند.
