مقامات جمهوری اسلامی مدعی‌اند کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارند اما آمار نشان می‌دهد صادرات نفت در منطقه خلیج فارس با وجود تشدید حملات به کشتی‌ها از سطح پیش از جنگ نیز فراتر رفته است. به گزارش «وال‌استریت ژورنال»، شبکه موقت حمل و نقل نفت با پشتیبانی نظامی آمریکا و استفاده از مسیرهای جایگزین، به نفتکش‌ها امکان داده است در یکی از شدیدترین دوره‌های حملات جمهوری اسلامی، به فعالیت خود ادامه دهند.
بر اساس داده‌های شرکت «کپلر»، جریان صادرات نفت خاورمیانه شامل محموله‌های عبوری از تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین در هفته منتهی به ۱۸ اکتبر (۲۶ مهرماه) بطور میانگین از ۲۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفته، در حالی که این رقم پیش از جنگ ۲۳ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه بود.
آمار اولیه نشان می‌دهد که روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت، معادل ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ، از تنگه هرمز عبور کرده یا در آب‌های نزدیک عمان جابجا شده است.
همزمان عربستان سعودی و امارات نفت را از مسیرهای دیگری منتقل می‌کنند. برآورد «کپلر» نشان می‌دهد در ماه سپتامبر (شهریور و مهر)، حدود ۴۰ درصد نفت خام غیرایرانی صادرشده از خلیج فارس بدون عبور از تنگه هرمز منتقل شد، رقمی که پیش از جنگ ۱۷ درصد بود. در واقع محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را به شدت محدود کرده است.
با این حال، عبور نفتکش‌ها همچنان پرریسک و پرهزینه است. طبق گزارش مراکز امنیت دریایی، در ماه اکتبر (مهر و آبان) حدود ۳۰ حمله به کشتی‌ها ثبت شده است.
میشل ویز باکمن، تحلیلگر شرکت ویندوارد، می‌گوید که این حملات ۲۰ درصد کل کشتی‌های هدف‌گرفته‌شده در طول جنگ را شامل می‌شود. به گفته کریستوفر لانگ، افسر سابق نیروی دریایی بریتانیا، جمهوری اسلامی ایران می‌کوشد محاصره تنگه را دوباره برقرار کند.
اینهمه در حالیست که با وجود خطرات، سود بالای تجارت نفت، انگیزه عبور و مرور نفتکش‌ها را در این منطقه حفظ کرده است.
پایان ناوگان سایه؛ محاصره اقتصادی آمریکا ذخیره نفت جمهوری اسلامی به مقصد چین را خشکاند
همایون فلکشاهی مدیر تحلیل نفت خام «کپلر»، برآورد می‌کند، سود فروش مجدد هر بشکه نفت عراق نسبت به پیش از جنگ ۲۰ دلار، یعنی حدود ۴۰ میلیون دلار برای محموله یک نفتکش غول‌پیکر، بیشتر است. سه سفر از این نوع می‌تواند هزینه خرید یک نفتکش دست‌دوم به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار را جبران کند. به برخی دریانوردان نیز پاداشی دو تا سه برابر حقوق ماهانه پیشنهاد شده و یک شرکت تأمین خدمه در چین برای یک سفر رفت و برگشت ۲۵ هزار دلار پیشنهاد داده است.
بسیاری از نفتکش‌ها با پوشش هوایی آمریکا از گذرگاهی نزدیک ساحل عمان استفاده می‌کنند. آنها نفت را در خلیج فارس بارگیری می‌کنند، گاهی دستگاه‌های موقعیت‌یاب را خاموش نگه می‌دارند و پس از عبور از تنگه هرمز، محموله را نزدیک عمان به کشتی‌های عازم بازارهای دوردست منتقل می‌کنند و سپس برای بارگیری دوباره بازمی‌گردند. در همین حال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با پهپاد، موشک، قایق‌های کوچک و نیروهای مستقر در دریا به مقابله با عبور کشتی‌ها می‌پردازد.
نفتکش «لویالتی» با پرچم تانزانیا که پیشتر نفت ونزوئلا را به چین منتقل می‌کرد، از سپتامبر دو بار برای بارگیری نفت عراق وارد خلیج فارس شده است. یکی از خدمه این کشتی می‌گوید که سفرها به نیروی دریایی آمریکا اطلاع داده شده و خدمه برای سفر دوم جلیقه ضدگلوله و کلاه ایمنی دریافت کردند. این نفتکش ۱۶ اکتبر هنگام حمل دو میلیون بشکه نفت عراق هدف نارنجک راکتی شلیک‌شده از قایقی کوچک قرار گرفت و مخزن آب شیرین آن آسیب دید.
ناتاشا کانوا، مدیر راهبرد جهانی کالا در جی‌پی‌مورگان، گفت: «در آوریل مشکل کمبود نفت خام بود؛ در اکتبر، هزینه انتقال آن است.»
با وجود تهدیدهای تهران مبنی بر اینکه اگر نتواند نفت ایران را صادر کند، به کشورهای همسایه نیز اجازه صدور نفت نخواهد داد، جریان انتقال نفت همچنان ادامه دارد.
حمد حسین، تحلیلگر مؤسسه «کپیتال اکونومیکس»، گفت: «جمهوری اسلامی ایران برای آنکه بتواند بار دیگر به همان میزان کنترلی که پیشتر بر جریان صادرات نفت از منطقه داشت دست پیدا کند، ناچار است اقدام‌های تهاجمی‌تری انجام دهد.»
