دوران گذار و لزومات استقرار دموکراسی

متنی که در زیر ملاحظه می‌کنید بر این اساس تدوین شده که اگر نظام جمهوری اسلامی به هر دلیل دچار اضمحلال و فروپاشی شد جنبش ضداستبدادی مردم ایران قادر باشد خلاء ناشی از فقدان حکومت کنونی را با یک دولت دوران گذار پر نماید. دولت دوران گذاری که بایستی از هم اکنون از طرف جامعه مدنی برای گذار از استبداد دینی به سوی استقرار یک دموکراسی پارلمانی، برگزاری انتخابات مجلس موسسان را در دستور کار خود قرار دهد.

ما امضاکنندگان این متن پیشنهاد برگزاری «رفراندوم» را برای تعیین شکل حکومت، از هر طرف که باشد، به عنوان یک فریب تاریخی می‌دانیم وآن را بر اساس تجربه شوم رفراندوم ۱۲ فروردین‌ماه سال ۱۳۵۸ در خدمت استقرار یک استبداد جدید ارزیابی می‌کنیم.

«خدعه‌ای» که آن زمان از جانب آیت‌الله خمینی تدارک دیده شد و نظام جمهوری اسلامی را برای ما به ارمغان آورد، چهل سال است که دارد متداوما کشور ما را قدم به قدم به طرف یک فروپاشی محتوم سوق می‌دهد. از این لحاظ لازم می‌دانیم که این متن از هم اکنون در اختیار جنبش ضد استبدادی قرار گیرد تا اشتباه گذشته برای بار دوم تکرار نشود. ما پیشنهاد رفراندوم را به مثابه یک راهکار دمکراسی زمانی می‌پذیریم که قبلا به عنوان ماده‌ای از قانون اساسی در آینده توسط یک مجلس موسسان نهادینه شده باشد. در غیر این صورت آن را به عنوان یک ابزار پوپولیستی مردود می‌دانیم و امیدواریم مردم ایران دوباره در هیجان و التهاب فریب پوپولیسمی تازه از راه رسیده را نخورند.

بدون تردید این مردم ایران‌اند که با تعیین یک دولت دوران گذار این مهم را از طریق معتمدان خود به سرانجام می‌رسانند. در این میان ما وظیفه خود می‌دانیم به سهم خود با ارائه نظرات در شکل‌گیری این روند یاری رسانیم.

در خاتمه لازم به یاد آوری است که امضای این متن توسط ما تدوین‌کنندگان آن به این معنا نخواهد بود که این «نقشه راه» تکمیل است و افراد و سازمان‌هایی که با امضاء آن را تائید می‌کنند، حق هیچگونه دخل و تصرفی را در آن ندارند. بر عکس، ما معتقدیم که این متن می‌تواند هنوز غنی‌تر شود، ولی لازم و مهم می‌دانیم که در کلیت خود از حمایت و پشتیبانی طیف وسیع طرفداران دمکراسی و حاکمیت ملی پذیرفته شود.

مقدمه:
جمهوری اسلامی حاکم بر ایران در بطن جنبش آزادیخواهانۀ مردم با فریب و تزویر، دیکتاتوریِ خود را با بکارگیریِ ابزار سرکوب تثبیت کرد. اقدامات چهل ‌سالۀ این نظام، چه در درون و چه در برونِ کشور، بطور مستمر در ضدیت کامل با منافع ملی ایران صورت گرفته است. فروپاشی نظام جمهوری اسلامی در ایران دیر یا زود بطور یقین رخ خواهد داد.

پرسش این است که در صورت وقوع خلاء قدرت کشورما، ایران دچار چگونه سرنوشتی خواهد شد؟
کوشش ما باید معطوف جلوگیری از جنگ داخلی، تجزیه و خدشه دار شدن تمامیت ارضی باشد. وظیفه اصلی دولت دوران گذار علاوه بر حفظ آرامش و امنیت کشور، انتخابات آزاد برای تشکیل مجلس موسسان است. چنین دولتی زمانی قادر است به وظایف خود در این مورد عمل کند که مورد پشتیبانی اکثریتی قاطع در جامعه باشد. تنها در اینصورت دولت دوران گذار قادر خواهد بود امر انتخابات مجلس موسسان برای تدوین قانون اساسی را عملی سازد.

ضرورت تشکیل دولت دوران گذار برای نائل شدن به دمکراسی
اگربه این یقین باور داشته باشیم که جمهوری اسلامی زیر فشاربحران‌های خود ساخته دوام نمی‌آورد و دیر یا زود ساقط خواهد شد، بایداز همین امروز در فکر تشکیل دولتی باشیم که خلاء قدرت را پر کرده و وظایف دولت دوران گذار را به انجام رساند و سرانجام قدرت را به دولت دموکراتیک منتخب مردم واگذار کند. این دولت که در مقابله با گرایش‌های پوپولیستی به منظور برگزاری انتخابات مجلس مؤسسان بر سرِ کار می‌‌آید، تنها امکان موجود برای نائل شدن به یک دموکراسی پارلمانی (مجلس شورای ملّی) است.

آزادیخواهان ایران در صد سال گذشته بارها تجربه کرده‌اند که نیروهای استبدادی همواره در صدد بوده اند با سوء استفاده از شرایط، چرخ تاریخ را به عقب برگردانند: انجام کودتای رضا خان در سال ۱۲۹۹ که بعدها به شکل دیگری در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تکرار شد و یا انحصار قدرت در سال ۱۳۵۷ آیت‌الله خمینی که با باطل شمردن قانون اساسی دستآورد مشروطه آغاز شد، نشان می‌دهد که استبداد در کشور ما ریشه‌ای عمیق دارد و مستبدین و طرفداران دیکتاتوری حاضر نیستند به سادگی قدرت را به ملت ایران واگذار کنند.

تشکیل دولت دوران گذار برای ایستادگی در برابر این نیروهای ضد یا غیردموکراتیک تشکیل می‌شود و تا استقرار کامل دموکراسی در ایران با پایبندی به اصول زیر اهداف خود را دنبال می‌کند:
• کلیه قوای مملکت و قوانین آن ناشی از اراده مردم از طریق انتخابات آزاد است،
• جدایی حکومت از هرگونه دین و مذهب و ایدئولوژی،
• تضمین آزادی‌های فردی و اجتماعی برابر با اصول مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر و کلیه میثاق‌های مربوطه،
• تاکید بر برابری کلیه آحاد ملت صرفنظر از جنسیت، قومیت، اصل و نسب، نژاد، زبان، زادگاه و باورهای مذهبی در مقابل قانون؛ بخصوص تاکید بر برابری حقوق زنان و مردان،
• تفکیک قوای سه‌گانه قانونگذاری، اجرائی و قضائی، حذف مجازات اعدام از قوانین جزایی کشور. قوانین قضایی دوران گذار لازم است که قبل از تشکیل دولت موقت از جانب صاحبنظرانِ حقوقدان تدوین شده باشد.
• دولت موقت موظف است تا تشکیل مجلس موسسان نکات زیر را رعایت کند:
• خدشه‌ناپذیر بودن تمامیت ارضی ایران. هرگونه تغییر در تقسیمات کشور و شیوۀ مدیریت آن فقط در صلاحیت مجلس مؤسسان خواهد بود.
• اتخاذ سیاست خارجی بر اساس حفظ منافع ملی و مصالح ایران و احترام متقابل در روابط با دیگر کشورها بر اساس قوانین، اصول و میثاق های بین‌المللی در چهارچوب سازمان ملل متحد،
• کوشش در برقراری عدالت اجتماعی که تامین‌کننده صلح اجتماعی است و تامین شرایط لازم برای خلاقیت و ابتکارات فردی،
• اتخاذ سیاست‌های عمومی برای حفظ و سلامت محیط زیست و حفاظت از ذخائر طبیعی و معادن به عنوان ثروت ملی و کاربرد درآمد حاصل از آنها.

این دوران (دوران گذار از نظام جمهوری اسلامی تا استقرار یک نظام سیاسی متکی بر مجلس شورای ملّی / دموکراسی پارلمانی) از نظر زمانی محدود بوده و لحظه‌ای آغاز خواهد شد که جمهوری اسلامی آخرین مرحله فروپاشی را پشت سر گذاشته باشد و پایان خواهد یافت زمانی که مجلس موسسان قانون اساسی جدید را به تصویب رسانده و دولت دموکراتیک بر مبنای آن انتخاب شده باشد.

دولت دوران گذار بر چه پایه و اساسی مشروعیت پیدا میکند؟
در سال ۱۳۵۷ برنامه آیت‌الله خمینی برای تصاحب قدرت در این خلاصه شده بود که با متمرکز کردن اعتراضات بر روی یک هدف (رفتن شاه) تا آنجا که ممکن است به «تنفرعمومی» نسبت به وی دامن بزند وبا دادن شعار «وحدت کلمه» و «همه با هم» مانع از این شود کسانی که خواهان جدا کردن این دو روند (روند کنار رفتن شاه و تاسیس حکومت جدید توسط مجلس موسسان) می‌باشند با خدعه و نیرنگ کنار زده شوند، عجله آیت‌الله خمینی برای برگزاری رفراندوم جهت انتخاب نام نظام سیاسی (بدون تدوین و تصویب قانون اساسی جدید در یک مجلس موسسان) از این بابت بود که می‌ترسید نمایندگان مردم بتوانند از طریق مجلس موسسان خواست خود را به کرسی بنشانند. وی می‌خواست هرچه زودتر حکومت اسلامی خود را تحت نام جمهوری اسلامی به جامعه حقنه کند و تدوین قانون اساسی این حکومت را به ۷۰ نفر آخوند موافق خود سپرد تا در مجمعی من درآوردی تحت عنوان «مجلس خبرگان رهبری» مفاد و مواد قانون اساسی جمهوری اسلامی را روی کاغذ بیاورند.

خطر اینجاست که چنین «الگویی» هنوز ازسوی گروه‌های موسوم به «آلترناتیو» به عنوان یک مدل موفق در تصرف قدرت مطرح می‌شود و تنها کمبودی که حس می‌کنند درخت سیبی است که رهبر کاریسماتیک زیر آن بنشیند و به مردم بگوید چه باید کرد! آیت‌الله خمینی برای تاسیس حکومت خود رفراندوم فروردین ماه را برای مشخص کردن نام حکومت (و نه ماهیت آن) برگزار کرد و زمینه‌ای را فراهم ساخت تا مردم با شرکت خود در رفراندوم ۱۲ فروردین ماه ۱۳۵۸ با انتخاب نام جمهوری اسلامی عملا خود را از حق تعیین حکومت محروم نمایند.

دولت دوران گذار چگونه تعیین میشود؟
باید همانند انقلاب مشروطه انجمن‌های مردمی رهبری سازماندهی مبارزه را در دست بگیرند و گروه‌های اجتماعی و سیاسی را متقاعد سازند مشترکا وظیفه تعیین دولت موقت و جلب اکثریت جامعه را برای حمایت و پشتیبانی از آن بر عهده بگیرند.

باید از هم اکنون مردم را نسبت به ضرورت و نحوه شکل گرفتن دولت دوران گذار آگاه کرد تا بتوانند در موقعیت مناسب آینده سیاسی کشور را از طریق تعیین دولت دوران گذار رقم بزنند. سازمان‌ها و گروه‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی بنا به موافقت یا مقابله با چنین پروژه‌ای بین دو نظام سیاسی متضاد: یعنی دموکراسی و حکومت قانون یا استبداد و خودکامگی وارد صحنه می‌شوند.

دولت دوران گذار و دشواری جلب حمایت اکثریت مردم از آن
نقش جامعه مدنی در دوران گذار به ویژه در امر تشکیل دولت موقت غیر قابل انکار است. در شرایط فقدان حضور فعال سازمان‌های سیاسی، جامعه مدنی می‌تواند در اتحاد عمل با گروه‌های سیاسی خواهان دموکراسی به سازماندهی اجتماعی دست بزند.

آیا جامعه مدنی (انجمن‌ها، سازمان‌های صنفی کارگری، معلمان، زنان ، هنرمندان، دانشجویان، دانشگاهیان و…) آن آمادگی را در خود می‌بینند که در روند تشکیل دولت گذار دخالت موثر و مسئولانه‌ای داشته باشند؟ حضور جامعه مدنی در کمک به زلزله‌زدگان از ایجاد یک همبستگی خود جوش حکایت از این می‌کند، که چنین آمادگی وجود دارد. برخی تحلیل‌گران این مشارکت وسیع را در کمک رسانی به زلزله‌زدگان به تغییر نقش شهروند از مشارکت مدنی به مدیریت مدنی تعبیرکرده‌اند. شواهد و قرائن از این حکایت می‌کند که جامعه مدنی پس از سرخوردگی از انتخاب حسن روحانی اکنون به دنبال آینده‌ای است که نظام جمهوری اسلامی در آن نقشی نداشته باشد. از طرف دیگر می‌بینند که حکومت ناتوان از غلبه بر بحران‌های خود ساخته قدم به راهی گذاشته است که سرنوشت محتوم آن فروپاشی است.

با تائید دولت دوران گذار از جانب اکثریت، جلو گروه‌هایی که برای تصرف قدرت روش‌هایی همچون خمینی را در سر می‌پرورانند، گرفته می‌شود. مقابله با این گروه‌ها که گسترش فقر را بهانه کرده نفرت و انتقام را در جامعه ترغیب و تشویق می‌کنند باید سرسختانه ایستاد. آنها سعی می‌کنند به شکل نیابتی خود را نماینده اکثریت مردم قلمداد کنند و در ایجاد تنش هیچگونه ابایی از اینکه حتی کار به جنگ داخلی، تجزیه و ویرانی بکشد، ندارند. چنین گروه‌هایی زمانی اسلحه خود را کنار خواهند گذاشت که در برابر اکثریت قاطع مردم و جامعه مدنی مجال عرض اندام نداشته باشند.

۲۲ دی‌ماه ۱۳۰۶ برابر ۱۲ ژانویه ۲۰۱۸
امضاها:
۱ بهروز آذرنوش(۱)،
۲ حامد ابراهیمی(۱)،
۳ کورش افطسی(۱)،
۴ منوچهر تقوی بیات(۱)،
۵ اسفندیار خلف(۲)،
۶ مرتضی رحیمی(۱)،
۷ ریموند رخشانی(۱)،
۸ محمدرضا روحانی(۲)،
۹ حسن سعیدی(۱)،
۱۰ ناصر شاهین پر(۱)،
۱۱ داریوش شیروانی(۱)،
۱۲ زهرا شمس(۱)،
۱۳ حمید صدر(۱)،
۱۴ کامبیز قائم مقام(۱)،
۱۵ محسن قائم مقام(۱)،
۱۶ محمد کسائی زاده(۱)،
۱۷ بهمن مبشری(۱)،
۱۸ تراب مستوفی(۱)،
۱۹ امیر معیری(۲)،
۲۰ بهجت مهرآسا(۱)،
۲۱ محمدعلی مهرآسا(۱)،
۲۲ فریبرز مهران ادیب(۱)،
۲۳ فرید مهران ادیب(۱)،
۲۴ محمود مهران ادیب(۱)،
۲۵ همایون مهمنش(۱)،
۲۶ فریده مهمنش(۱)،
۲۷ دارا نیرویی(۱)،
۲۸ حسین وصال(۱)،
۲۹ طلعت یگانه تبریزی(۱)،


(۱) سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور
(۲) کوشندگان اتحاد مردمان ایران برای دموکراسی

لینک کوتاه شده این نوشته:
https://kayhan.london/fa/?p=102265

دیدگاه خود را درباره این مطلب با ما و دیگران در میان بگذارید (حداکثر ۱۰۰۰ کاراکتر):