Page 17 - (کیهان لندن - سال چهل و یکم ـ شماره ۵۳۰ (دوره جديد
P. 17

‫صفحه ‪ 17‬شماره ‪1۹۹۶‬‬
‫جمعه ‪ 1۹‬تا پنجشنبه ‪ ۲۵‬سپتامبر ‪۲۰۲۵‬‬

‫اﺻﻞ ﭘﺎی ﻣﯽﻓﺸﺎرد ﮐﻪ ﻣﺮدم‪ ،‬در ﻫﻤﻪی زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ ﭼﻪ دﯾﻨﯽ‬                                       ‫ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﴩوع اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺣﻘﻮق اﺳﺎﺳﯽ و ذاﺗﯽ ﺳﻪﮔﺎﻧﻪ‬                                       ‫ﻣﺪرن و ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺷﮑﻞﮔﯿﺮی ﻣﻔﻬﻮم اﻧﺴﺎن ﻣﺪر ِن‬
‫و ﭼﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﻖ دارﻧﺪ آزاداﻧﻪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ و ﴎﻧﻮﺷﺖ‬                                                                                       ‫ﻣﺮدم ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺑﻪﻋﻤﻞ آورد‪:‬‬                            ‫ﺧﻮدﻣﺨﺘﺎر و ﺑﺮﺧﻮردار از ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭘﺪﯾﺪار ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻮد را در دﺳﺖ ﮔﯿﺮﻧﺪ‪ .‬او ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﻄﻖ‪ ،‬دﻓﺎﻋﯽ‬                                                                                                       ‫ﺣﻖ ﺣﯿﺎت‪،‬‬
‫ﻣﺤﮑﻢ از اﺻﻞ ﺟﺪاﯾﯽ دﯾﻦ از ﺳﯿﺎﺳﺖ اراﺋﻪ ﻣﯽدﻫﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ‬                                                                                      ‫ﺣﻖ ﺑﺮﺧﻮرداری از آزادی‪،‬‬                 ‫ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ در ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎن ﻻک در ﭼﻨﺪ ﮔﺰاره‬
‫ﺗﻔﮑﯿﮏ را ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﺗﻀﻤﯿﻦ آزادیﻫﺎی دﯾﻨﯽ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮای‬                                                                                    ‫و ﺣﻖ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ‪.‬‬                                                                                                      ‫ﺳﺎده‬
‫ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از اﺳﺘﺒﺪاد دﯾﻨﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﴐوری ﻣﯽداﻧﺪ‪ .‬در‬
‫ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬ﺳﮑﻮﻻرﯾﺴﻢ در اﻧﺪﯾﺸﻪی ﻻک ﻧﻪ دﺷﻤﻨﯽ ﺑﺎ دﯾﻦ‪،‬‬                                         ‫ﺑﺮ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺎس‪ ،‬ﻗﺮارداد اﺟﺘ ﻋﯽ ﮐﻪ در دوران ﻣﺪرن ﺑﻪ‬                                       ‫ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎن ﻻک ﻏﻠﺐ ﺑﺎ دو ﻣﺸﺨﺼﻪ روﺷﻦ‬
                                                                                       ‫ﺻﻮرت ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﺗﺒﻠﻮر ﯾﺎﻓﺘﻪ‪ ،‬اﺑﺰاری ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ‬                                                                                                      ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬
    ‫ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻀﻤﯿﻨﯽ ﺑﺮای آزادی وﺟﺪان و ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﻣﺮدم اﺳﺖ‪.‬‬
                                                                                                 ‫ﺑﺮای ﺗﻀﻤﯿﻦ اﯾﻦ ﺳﻪ ﻧﻮع ﺣﻘﻮق ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﻣﺮدم اﺳﺖ‪.‬‬                                 ‫اوﻟﯿﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﯾﺎدآوری ﯾﮏ ﻣﻮﺿﻮع ﻋﻤﯿﻘﺎ ﭘﯿﭽﯿﺪه در ﻣﻔﻬﻮم آزادی‬                                           ‫دراﯾﻦدﯾﺪﮔﺎه‪،‬ﺗﻔﺎوتآﺷﮑﺎریﻣﯿﺎنﻧﻈﺮﯾﻪیﻗﺮارداداﺟﺘ ﻋﯽ‬                                         ‫ﻣﻮﺟﺐ آن اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﻤﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ آزاد و ﺑﺮاﺑﺮ‬
                                                                      ‫ﻧﺰد ﺟﺎن ﻻک‬       ‫ﻻک و ﻧﻈﺮﯾﻪی ﻫﺎﺑﺲ وﺟﻮد دارد‪ .‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻫﺎﺑﺲ ﻗﺮارداد‬                                    ‫ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻮﻫﺒﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﺣﻘﻮﻗﯽ ﻓﻄﺮی‪ ،‬ذاﺗﯽ‬
                                                                                       ‫اﺟﺘ ﻋﯽ را ﺑﺮای ﺧﺮوج از وﺿﻌﯿﺖ ﻃﺒﯿﻌ ِﯽ آﺷﻔﺘﻪ و اﻋﻄﺎی‬                                     ‫و ﺟﻬﺎﻧﺸﻤﻮل ﺑﻪ ﻫﻤﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ اﻋﻄﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞ‬
‫اﮔﺮ ﺟﺎن ﻻک را ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺪاﻧﯿﻢ‪ ،‬اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ ﺑﻪ‬                                        ‫اﻗﺘﺪار ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ دوﻟﺖ ﺗﺼﻮر ﮐﺮده و آن را ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ‪ ،‬ﻻک‬                                  ‫اﻧﮑﺎر و ﮔﺴﺴﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪون اﻣﮑﺎن ﺑﺮﺧﻮرداری ﻣﺮدم از‬
‫درﺳﺘﯽ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻓﻠﺴﻔﻪی ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ او ﮐﻪ ﺑﻪ‬                                         ‫ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ دوﻟﺖ ﻓﻘﻂ در ﻣﺤﺪودهای ﻣﻌﯿﻦ و ﻣﴩوط‪،‬‬                                         ‫ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺧﻮد‪ ،‬ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺗﻮﺿﯿﺢدﻫﻨﺪه‬
‫ﻇﺎﻫﺮ ﭘﯿﺸﯿﻦ و ﻏﯿﺮﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ‬                                   ‫و ﴏﻓﺎً ﺑﺮای دﻓﺎع از ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﻤﻞ‬
‫ﺗﺠﺮﺑﻪ ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﺪ؟ ﭘﺎﺳﺦ ﻻک ﺑﻪ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ‪ ،‬در ﺗﺮﮐﯿﺐ‬                                 ‫ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺎداﻣﯽ ﻣﴩوع اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﻮدﯾﺖاش‬                                                                          ‫ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻗﺎﺑﻞ دﻓﺎع ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬
‫وﯾﮋهای از ﺗﺠﺮﺑﻪﮔﺮاﯾﯽ و ﻋﻘﻞﮔﺮاﯾﯽ اﺧﻼﻗﯽ ﻧﻬﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬از‬                                    ‫ﺑﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﯾﻦ ﺣﻘﻮق ﺳﻪﮔﺎﻧﻪ ﻣﺮدم ﻣﴩوط ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻓﺰون‬                                      ‫دوﻣﯿﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻗﺮارداد اﺟﺘ ﻋﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر‬
‫دﯾﺪﮔﺎه او‪ ،‬ﻋﻘﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺑﺰار اﺻﻠﯽ ﺑﺮای درک ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ‬                                   ‫ﺑﺮ اﯾﻦ‪ ،‬ﻣﻨﻈﻮر ﻻک از آزادی ﯾﺎ »ﻟﯿﱪﺗﯽ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺑﺮﺧﻮرداری‬                                ‫از اﯾﻦ ﻗﺮارداد ﻫﻢ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺗﻮﺿﯿﺢ راﺑﻄﻪ ﻣﯿﺎن‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ اﯾﻦ ﻋﻘﻞ ﺑﺮ ﺑﺴﱰ ﺗﺠﺮﺑﻪ و ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺟﻬﺎن ﭘﯿﺮاﻣﻮن‬                                 ‫از ﺣﺮﯾﻢ ﻓﺮدی‪ ،‬اﻣﻨﯿﺖ ﺣﻘﻮﻗﯽ و اﻣﮑﺎن ﮐﻨﺶ آزاد در ﭼﺎرﭼﻮب‬                                   ‫ﺣﻖ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ارادی ﻣﺮدم و ﺣﻖ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﯽ– ﯾﻌﻨﯽ‬
‫رﺷﺪ و ﺷﮑﻮﻓﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮﺧﻼف ﻫﺎﺑﺲ‪ ،‬ﮐﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ اﻧﺴﺎن‬                                          ‫ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻪ »آزادی اراده« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺧﻮاﺳ ﺑﺪون ﻗﯿﺪ و‬                                   ‫راﺑﻄﻪ ﻣﯿﺎن ﺣﮑﻮﻣﺖﮐﻨﻨﺪه و ﺣﮑﻮﻣﺖﺷﻮﻧﺪه – ﻧﻮﻋﯽ ﻗﺮارداد‬
‫را اﺳﺎﺳﺎً ﺧﻮدﺧﻮاه و ﺧﺸﻮﻧﺖﻃﻠﺐ ﻣﯽداﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻻک ﻣﻌﺘﻘﺪ‬                                         ‫ﴍط‪ .‬از اﯾﻦ زاوﯾﻪ‪ ،‬ﻣﴩوط ﺑﻮدن‪ -‬ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ– ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی‬                                      ‫ﻓﺮﺿﯽ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت دﻗﯿﻖ و ﻗﺎﺑﻞ‬
‫اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﺗﺄﻣﻞ در وﺿﻌﯿﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﺑﻪ‬
‫ﻗﻮاﻋﺪی اﺧﻼﻗﯽ درﺑﺎرهی ﺣﻖ‪ ،‬آزادی و ﺑﺮاﺑﺮی ﭘﯽ ﻣﯽﺑﺮد‪.‬‬                                          ‫ﻗﺎﻧﻮ ﻨﺪی اﺳﺖ ﻫﻢ از ﺳﻮی ﺣﮑﻮﻣﺖ و ﻫﻢ از ﺳﻮی ﻣﺮدم‪.‬‬                                                          ‫اﺟﺮای آن را »ﺣﻘﻮق اﺳﺎﺳﯽ« ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻧﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪی وﺣﯽ آﺳ ﻧﯽ‬                                        ‫در ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬ﻣﴩوﻃﯿﺖ در اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻻک ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻈﻢ ﺳﯿﺎﺳﯽ‬                                           ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺣﻘﻮق اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﻓﻠﺴﻔﻪ‬
‫و ﻧﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ اﻧﺘﺰاﻋﯽ و ﻣﺘﺎﻓﯿﺰﯾﮑﯽ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ از ﻃﺮﯾﻖ‬                                  ‫و ﺣﻘﻮﻗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف دﻓﺎع از ﺟﺎن‪ ،‬آزادی و ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ‬                                      ‫ﺳﯿﺎﺳﯽ )ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ( اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ اﻣﺮی ﺣﻘﻮﻗﯽ‬
‫ﺗﺠﺮﺑﻪی زﯾﺴﺘﻪی اﻧﺴﺎن و ﺗﺄﻣﻞ ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺑﺮ آن ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺸﻒ‬                                        ‫ﻣﺮدم ﺑﻨﯿﺎن ﻧﻬﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﴩوع اﺳﺖ ﮐﻪ‬                                    ‫و ﺑﺨﺸﯽ از ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﴩوﻃﯿﺖ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬از اﯾﻦ ﻣﻨﻈﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺴﻔﻪی ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻻک ﺗﻼﺷﯽ‬                                                                                                                                   ‫در اﯾﻨﺠﺎ ﻣﻌﻨﺎ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ راﺑﻄﻪ را ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﺳﺎدهﺗﺮﯾﻦ‬
‫اﺳﺖ ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن اﯾﻨﮑﻪ اﺻﻮل ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﻋﺪاﻟﺖ و آزادی‪،‬‬                                                                                  ‫از اﯾﻦ اﻫﺪاف ﭘﺎﺳﺪاری ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫در دﺳﱰس ﻋﻘﻞ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﴩ ﻗﺮار دارﻧﺪ و ﻣﯽﺗﻮان آﻧﻬﺎ را‬                                       ‫‪ .۴‬در اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺟﺎن ﻻک‪ ،‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺗﻨﻬﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﴩوع‬                                                                         ‫ﺷﮑﻞ ﻣﻤﮑﻦ‪ ،‬اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ روﺷﻨﱰ ﺗﻮﺿﯿﺢ داد‪:‬‬
‫ﺑﺪون ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ دﯾﻦ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﯾﻪای ﺑﺮای ﻧﻈﻢ‬                                      ‫اﺳﺖ ﮐﻪ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻗﺮارداد اﺟﺘ ﻋﯽ و ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل‬                                        ‫‪ .۱‬در ﺑﺨﺶ دوم از دو رﺳﺎﻟﻪ درﺑﺎرهی ﺣﮑﻮﻣﺖ‪ ،‬ﺟﺎن ﻻک‬
                                                                                       ‫ﻣﴩوﻃﯿﺖ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﯿﺎن دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻣﴩوﻋﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﯽ‬                                             ‫ﻧﻈﺮﯾﻪی ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ ﻣﻄﻠﻖ را ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﭘﺪرﺳﺎﻻری ﺑﻨﺎ ﺷﺪه‬
                                                   ‫ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﺑﭙﺬﯾﺮﻓﺖ‪.‬‬               ‫ﻣﴩوط ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﺮدم ﯾﻌﻨﯽ ﺟﺎن‪ ،‬آزادی‬                                            ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞ دﻓﺎع ﻣﯽداﻧﺪ‪ .‬درواﻗﻊ‪» ،‬ﴎ راﺑﺮت ﻓﯿﻠﻤﺮ«‬
                                                                                       ‫و ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ از اﯾﻦ ﭼﺎرﭼﻮب‬                                             ‫ﻣﺪاﻓﻊ ﴎﺳﺨﺖ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ ﻣﻄﻠﻘﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎور ﺑﻮد ﮐﻪ ﭘﺎدﺷﺎه‬
                       ‫اﻣﺎﻧﻮﺋﻞ ﮐﺎﻧﺖ و ﻧﻘﺶ در ﭼﻨﺪ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎده‬                             ‫ﺧﺎرج ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﴩوﻋﯿﺖ ﺧﻮد را از دﺳﺖ ﻣﯽدﻫﺪ‪ .‬در ﭼﻨﯿﻦ‬                                          ‫ﻗﺪرت ﺧﻮد را ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ از ﺧﺪاوﻧﺪ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﺎور‬
‫ﻣﻔﻬﻮم ﻻک از ﻣﴩوﻃﯿﺖ ﺑﺎ دﺷﻮاریﻫﺎﯾﯽ روﺑﺮوﺳﺖ ﮐﻪ‬                                            ‫ﴍاﯾﻄﯽ‪ ،‬ﻣﺮدم ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ ﺣﻖ دارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ وﻇﯿﻔﻪ دارﻧﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ‬                                 ‫او‪ ،‬اﻗﺘﺪار ﺳﯿﺎﺳﯽ ﭘﺎدﺷﺎه ﻫﻤﭽﻮن اﻗﺘﺪار ﭘﺪر ﺑﺮ ﻓﺮزﻧﺪ اﺳﺖ؛‬
‫ﻣﻬﻤﱰﯾﻦ آﻧﻬﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺧﻼﻗﯽ و ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻨﻈﯿﻢ‬                                       ‫ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﺎﻋﺎدﻻﻧﻪ و ﺧﻮدﮐﺎﻣﻪ اﯾﺴﺘﺎدﮔﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺑﺎور ﻻک‪،‬‬                                    ‫اﻣﺮی ﮐﻪ ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ رﻧﮓ و ﺑﻮی اﻟﻬﯽ دارد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻨﺘﯽ‬
‫رواﺑﻂ ﻋﺎدﻻﻧﻪ در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻄﻮر‬                                    ‫اﯾﻦ ﺣﻖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﯾﺎ ﺣﻖ ﻗﯿﺎم‪ ،‬ﭘﺎﺳﺨﯽ ﻋﻘﻼﻧﯽ و اﺧﻼﻗﯽ‬                                          ‫ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﯿﺰ ﮔﺮه ﺧﻮرده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎه از ﯾﮑﺴﻮ‬
                                                                                       ‫ﺑﻪ ﺧﺮوج ﺣﺎﮐﻢ از ﻗﺮارداد اﺟﺘ ﻋﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﺮا ﮐﻪ ﻫﯿﭻ‬                                         ‫ﺎﯾﻨﺪهی ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ او‬
                                         ‫ﺧﻼﺻﻪ در ﭼﻨﺪ ﻓﺮاز ﺗﻮﺿﯿﺢ داد‪.‬‬                   ‫ﻗﺪرﺗﯽ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﯿﺴﺖ و ﻫﯿﭻ ﻓﺮد ﯾﺎ ﻧﻬﺎدی را ﯽﺗﻮان »ﺳﺎﯾﻪ‬                                      ‫ﺑُﻌﺪی ﻗﺪﺳﯽ و ﻣﺬﻫﺒﯽ ﻣﯽﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬و از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻮن‬
‫‪ .۱‬ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ ﴏﻓﺎً ﯾﮏ ﺷﮑﻞ ﺧﺎص از ﺣﮑﻮﻣﺖ‬                                                 ‫ﺧﺪا« ﯾﺎ »ﭘﺪر ﻣﻠﺖ« داﻧﺴﺖ ﺑﻄﻮری ﮐﻪ ﻓﺮاﺗﺮ از ﻗﺎﻧﻮن و‬                                      ‫ﭘﺪری ﻣﻬﺮﺑﺎن و آﮔﺎه‪ ،‬ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﺮدﻣﯽ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ و ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ را ﺑﺮ‬
‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻈﺎم اﺧﻼﻗﯽ‪ ،‬ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺑﺮای‬                                         ‫ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬درواﻗﻊ‪ ،‬ﻧﻔﯽ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﻣﻄﻠﻖ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ‬                                       ‫ﻋﻬﺪه دارد‪ .‬در ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬از در دﯾﺪﮔﺎه ﻓﯿﻠﻤﺮ‪ ،‬ﻣﺮدم ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬
‫ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻗﺪرت ﺳﯿﺎﺳﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺪف اﺻﻠﯽ‬                                             ‫اﻟﻬﯽ و ﭼﻪ ﭘﺪرﺳﺎﻻراﻧﻪ‪ ،‬ﯾﮑﯽ از ﺑﻨﯿﺎنﻫﺎی اﺳﺎﺳﯽ اﻧﺪﯾﺸﻪ‬                                     ‫ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﭘﺎدﺷﺎه را ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ اﺻﻮ ًﻻ ﺣﻘﯽ‬
‫ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ‪ ،‬ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻋﺎدﻻﻧﻪ‪ ،‬ﭘﺎﯾﺪار و ﻣﻨﻄﻘﯽ رواﺑﻂ‬                                                                                                                                ‫در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮای آﻧﺎن ﻣﺘﺼﻮر ﻧﯿﺴﺖ؛ ﭼﺮا ﮐﻪ ﭘﺎدﺷﺎه ﻫﻢ‬
‫ﻗﺪرت در ﭼﺎرﭼﻮب اﺻﻮﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﺧﺮد‬                                                                                     ‫ﻣﴩوﻃﻪﺧﻮاﻫﯽ ﻣﺪرن اﺳﺖ‪.‬‬
                                                                                       ‫اﯾﻦ اﺻﻞ ﺑﻌﺪﻫﺎ در اﺳﻨﺎد ﺑﯿﻦاﳌﻠﻠﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎزﺗﺎب ﯾﺎﻓﺖ؛‬                                                                ‫ﺳﺎﯾﻪی ﺧﺪا ﺑﺮ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ و ﻫﻢ ﭘﺪر ﻣﻠﺖ‪.‬‬
                                                 ‫اﻧﺴﺎﻧﯽ ﴎﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬                 ‫ﺑﺮای ﻮﻧﻪ‪ ،‬در ﻣﻘﺪﻣﻪی اﻋﻼﻣﯿﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮق ﺑﴩ آﻣﺪه‬                                          ‫‪ .۲‬ﻻک ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﻪﮐﺎراﻧﻪ راﺑﺮت ﻓﯿﻠﻤﺮ را ﺑﺎ اﺗﮑﺎ ﺑﻪ‬
‫در اﯾﻦ ﭼﺎرﭼﻮب‪ ،‬ﻫ ﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ در اﻧﺪﯾﺸﻪی ﺟﺎن ﻻک‬                                            ‫اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺣﻘﻮق ﺑﴩ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺣ ﯾﺖ ﻧﺸﻮد‪،‬‬                                           ‫ﻧﮕﺮﺷﯽ ﻓﻠﺴﻔﯽ و ﻧﻮﯾﻦ ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻣﯽﮐﺸﺪ و آن را ﺑﺎﻃﻞ‬
‫ﻧﯿﺰ دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻬﺎر اﺻﻞ ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ‪ ،‬ﺳﺘﻮنﻫﺎی اﺻﻠﯽ‬                                         ‫ﻣﺮدم ﻧﺎﮔﺰﯾﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﺧﺮﯾﻦ ﭼﺎره‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ ﺳﺘﻢ و‬                                 ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬از ﻧﻈﺮ او‪ ،‬و ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺣﻘﻮق ﻃﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﻫﻤﻪ‬
                                                                                       ‫ﴎﮐﻮب‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻮرش روی آورﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﺣﻖ ﻗﯿﺎم ﻧﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪ‬                                    ‫اﻧﺴﺎنﻫﺎ دارای ﺣﻘﻮق ذاﺗﯽ و ﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞﺳﻠﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ ﺣﻘﻮﻗﯽ‬
                                     ‫ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪:‬‬                       ‫ﺑﯽﻧﻈﻤﯽ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺿﺎﻣﻦ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺣﻔﻆ ﮐﺮاﻣﺖ‪ ،‬آزادی و ﻋﺪاﻟﺖ‬                                       ‫ﮐﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ از ﻃﺒﯿﻌﺖ اﻧﺴﺎناﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻪ اﻋﻄﺎ ﺷﺪه از ﺳﻮی‬
‫ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺪود ﺳﺎﺧ ﻗﺪرت ﺳﯿﺎﺳﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻔﮑﯿﮏ‬                                                                                                                                      ‫دوﻟﺖ ﯾﺎ ﭘﺎدﺷﺎه‪ .‬ﺑﻪ ﺑﺎور ﻻک‪ ،‬اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺑﻄﻮر ﻃﺒﯿﻌﯽ آزاد‬
                                                                                                                                                                        ‫اﺳﺖ‪.‬‬  ‫و ﺑﺮاﺑﺮ آﻓﺮﯾﺪه ﺷﺪهاﻧﺪ و ﻫﯿﭽﮑﺲ ﺑﻪ ﴏف ﺗﻮﻟﺪ ﯾﺎ ﻣﻘﺎم‪،‬‬
                                        ‫ﻗﻮا و ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ؛‬                   ‫‪ .۵‬در ﺑﺮرﺳﯽ اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎی ﺟﺎن ﻻک‪ ،‬ﻧﺒﺎﯾﺪ از ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻋﻤﯿﻖ‬                                      ‫ﺣﻖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﯾﯽ ﺑﺮ دﯾﮕﺮی ﻧﺪارد‪ .‬ﺣﻘﻮق اﻓﺮاد ﺑﻪ ﻫﯿﭻ وﺟﻪ‬
‫دوم‪ ،‬ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﺟﻊ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻨﻈﯿﻢ رﻓﺘﺎر‬                                      ‫ﻧﻬﻀﺖ اﺻﻼح دﯾﻨﯽ ﺑﺮ ﺷﮑﻞﮔﯿﺮی دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎی ﻓﻠﺴﻔﯽ و‬                                            ‫واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﯾﺎ ﻣﻌﺎﻫﺪات ﺑﯿﻦاﳌﻠﻠﯽ ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﻗﺮاردادﻫﺎی‬
                                                                                       ‫ﺳﯿﺎﺳﯽ او ﻏﺎﻓﻞ ﺷﺪ‪ .‬ﺟﻨﺒﺶ اﺻﻼح ﻣﺬﻫﺒﯽ‪ ،‬ﺑﻪ وﯾﮋه در‬                                          ‫اﺟﺘ ﻋﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﭘﯿﺸﯿﻦ و ﻣﻘﺪم ﺑﺮ ﻫﻤﻪی آﻧﻬﺎﺳﺖ‪.‬‬
                                                                      ‫ﻓﺮد و دوﻟﺖ؛‬      ‫ﺳﻨﺖ ﭘﺮوﺗﺴﺘﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺎور ﺗﺄﮐﯿﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻓﺮد ﻣﺆﻣﻦ‬                                   ‫در اﯾﻦ ﭼﺎرﭼﻮب‪ ،‬ﺑﺮﺗﺮی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﯾﺎ اﻗﺘﺪار ﺑﺮ دﯾﮕﺮی‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ‬
‫ﺳﻮم‪ ،‬ﺗﻀﻤﯿﻦ ﺣﻘﻮق ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻧﻈﯿﺮ آزادی‪،‬‬                                           ‫ﻗﺎدر اﺳﺖ ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻣﺘﻮن ﻣﻘﺪس ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﺪ‬                                    ‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و ﺗﻮﺟﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ از دل رﺿﺎﯾﺖ ﺧﻮد‬
                                                                                       ‫و ﺑﺮای درک اﻣﻮر اﻟﻬﯽ و وﺣﯿﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﻧﻬﺎد واﺳﻄﻪای‬                                   ‫ﻓﺮد و در ﻗﺎﻟﺐ ﻗﺮارداد اﺟﺘ ﻋﯽ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪،‬‬
                                                   ‫ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ‪ ،‬اﻣﻨﯿﺖ و ﺑﺮاﺑﺮی؛‬             ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﻠﯿﺴﺎ ﯾﺎ روﺣﺎﻧﯿﺖ ﻧﺪارد‪ .‬اﯾﻦ ﻧﮕﺎه‪ ،‬ﮐﻪ اﻗﺘﺪار دﯾﻨﯽ‬                                 ‫ﻣﴩوﻋﯿﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﯿﺰ ﺗﻨﻬﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﻗﺎﺑﻞﭘﺬﯾﺮش اﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﭼﻬﺎرم‪ ،‬ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ‪ ،‬ﮐﻪ‬                                             ‫را از اﻧﺤﺼﺎر ﮐﻠﯿﺴﺎ ﺧﺎرج ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﻫﻤﯿﻦ‬                                   ‫ﺑﺮ اﺳﺎس رﺿﺎﯾﺖ ﻣﺮدم ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ‬
‫دﻣﻮﮐﺮاﺳﯽ را ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺳﺎز و ﮐﺎر اﺟﺮاﯾﯽ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬                                   ‫ﻣﻨﻄﻖ ﺑﻪ ﺣﻮزه ﺳﯿﺎﺳﺖ اﻧﺠﺎﻣﯿﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ اﻧﺴﺎن در اﻣﻮر‬
                                                                                       ‫اﯾ ﻧﯽ ﺧﻮدﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﺮا ﻧﺘﻮاﻧﺪ در ﻋﺮﺻﻪی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻧﯿﺰ‬                                                                  ‫ﻣﴩوط ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺖ و ارادهی ﺷﻬﺮوﻧﺪان‪.‬‬
         ‫ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﯾﮏ اﯾﺪه اﺧﻼﻗﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﯽﺳﺎزد‪.‬‬                                 ‫ﴎﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮد را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﺪ؟ در ﻫﻤﯿﻦ راﺳﺘﺎ‪ ،‬ﻻک ﺑﺮ اﯾﻦ‬                                       ‫‪ .۳‬ﺣﮑﻮﻣﺖ از ﻧﮕﺎه ﺟﺎن ﻻک‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﺪف ﺣﻔﻆ ﺟﺎن‪ ،‬آزادی‬
‫در ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬ﻣﴩوﻃﻪﮔﺮاﯾﯽ ﺗﻼﺷﯽ اﺳﺖ ﺑﺮای ﭘﯿﻮﻧﺪ زدن‬                                                                                                                                  ‫و ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﻓﺮاد ﺷﮑﻞ ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت روﺷﻦﺗﺮ‪ ،‬ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫ﻗﺪرت ﺑﺎ اﺧﻼق‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺎ ﻋﻘﻼﻧﯿﺖ‪ ،‬و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺑﺎ ﮐﺮاﻣﺖ‬

                                                                              ‫اﻧﺴﺎﻧﯽ‪.‬‬
          ‫‪» .۲‬ﺟﻤﻬﻮرﯾﺖ« ﻻزﻣﻪ ﺗﺤﻘﻖ ﻣﴩوﻃﯿﺖ اﺳﺖ؛‬
   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22