Page 12 - (کیهان لندن - سال چهل و یکم ـ شماره ۵۳۴ (دوره جديد
P. 12
صفحه 1۲شماره ۲000
جمعه ۲۵مهر تا پنجشنبه 1آبان 14۰4خورشیدی
شورش در مركز آموزش نیروی هوایی،
فروپاشی ارتش از درون زنشر
با خروج شاه از كشور سلسله اعصاب ارتش درهم ریخت و مركز فرماندهی فلج شد
(تاریخ نﴩ در کیهان لندن :دی و بهمن ماه - ۱۳۸۱ش رههای )۹۳۷ - ۹۴۳
یادداشتها و خاطرات كسانی كه در سالهای ۵۶و ۵۷عهدهدار مشاغلی بیست و چهار سال پس از فروپاشی رژیم پادشاهی و روی
خاطرات سپهبد جعفر صانعی در سازمان سیاسی و اداری یا نظامی آن دوران بوده و نقشی كارآمدن جمهوری اسﻼمی ،هنوز این سؤال وجود دارد كه آیا
در تصمیمگیریها داشتهاند به تجزیه و تحلیل منطقی قضایا این ﴎنوشت مقدر ایران بود یا در زمستان ۱۳۵۷تاریخ می
بر ارتش چه گذشت ()۴ و در نتیجه داوری منصفانهتر كمك میكند .ازین دست
خاطرات ،ما پیش ازین در صفحه خاطرات و تاریخ داشتهایم توانست به شكل دیگری نوشته شود.
از 1۷شهریور تا ۲۲بهمن 1۳۵۷ و ازین ش ره خاطرات و یادداشتهای سپهبد جعفر صانعی را درباره این سؤال ،باوجود مطالب بسیاری كه اظهار یا افشا
شده ،هنوز جای بحث باقیاست .بی شك ،پاسخ قطعی برای
از ایشان سپاسگزاریم كه یادداشتهای خود را در اختیار ما در معرض مطالعه عﻼقهمندان قرار میدهیم. چنین سؤالی یتوان یافت .گفتهاند اگر دماغ كلئوپاترا كمی
گذاشتهاند .نكتههای دقیقی درین یادداشتها وجود دارد كه سپهبد صانعی كه اینك ساكن كاناداست در سال ۱۳۵۷ بزرگﱰ (یا كوچكﱰ) بود تاریخ جهان مسیر دیگری میپیمود.
پژوهشگران را در ریشهیابی وقایعی كه منجر به كنار كشیدن معاونت لجستیكی فرماندهی نیروی زمینی را برعهده داشت در هر حادثه تاریخی ش ری بیش یا كم از «اگر»ها وجود
و در جلسات شورای فرماندهان ﴍكت میكرد و نام و امضای دارد و به همین دلیل است كه قضاوت درباره این وقایع
ارتش و امضای بیانیه بیطرفی شد یاری خواهد داد.
او نیز ذیل اعﻼمیه بیطرفی بهچشم میرسد. بهآسانی مقدور یشود.
وزارت جنگ ،اختیارات كامل فرماندهی به ایشان تفویض چند روزی طول كشید .آنچه از نظر ما نظامیان اهمیت سپهبد جعفر صانعی ،معاون لجستیكی فرماندهی نیروی
گشته ستاد بزرگ ارتشتاران را زیر نظر گرفته و خﻼصه، داشت تعیین وزیر جنگ بود كه فكر میكردیم در آن ﴍایط زمینی در سال ۱۳۵۷آنچه را خود شاهد و ناظر آن بوده
ارتشبد جم جانشین اعلیحﴬت تا مراجعتشان خواهد بود. شخص تصمیم گیرنده در ارتش خواهد بود .اعﻼم نام ارتشبد است ،از اعﻼم حكومت نظامی در هفدهم دیماه تا اعﻼمیه
بههرحال ،اعضای كابینه دكﱰ بختیار به حضور اعلیحﴬت جم كه به لیاقت و شایستگی و اطﻼعات وسیع و حس بیطرفی ارتش در ۲۲بهمن ماه باز میگوید :چرا و چگونه
معرفی شدند و در ه ن جلسه اعلیحﴬت تصمیم خود را دایر وطن پرستی او واقف بودیم ،امیدواری زیادی ایجاد كرد و ارتش از برقراری امنیت و مقابله با شورشها و اعتصاباتی كه
بر خروج از كشور بهمنظور معالجه و اسﱰاحت اعﻼم ودند.
سفر بی بازگشت به انقﻼب و سقوط رژیم انجامید ،ناتوان ماند.
شاه رفت منتظر ورودش به مملكت و در دست گرف اختیار ارتش بخش چهارم یادداشتهای سپهبد صانعی به شورش در مركز
در روز ۲۶دیماه ۱۳۵۷مجلس شورای ملی به دولت رأی بودیم لكن این امیدها هم مبدل به یأس شد .ارتشبد جم آموزش نیروی هوایی اختصاص دارد و نیز آغاز فروپاشی
اعت د داد و بعد از ظهر ه ن روز اعلیحﴬت و علیاحﴬت پس از ورود به تهران و یكی دو روزی كه نفهمیدیم چگونه
گذشت و چه روی داد ،از ﴍكت در كابینه خودداری و به ارتش از درون.
از فرودگاه مهرآباد به خارج از كشور پرواز كردند. خارج مراجعت كرد .این خود باعث افزایش ابهام و ناراحتی از دولت نظامی ارتشبد ازهاری كاری ساخته نبود و
عﴫ آن روز ،روزنامههای پایتخت با حروف درشتی كه در قاطبه ارتشیان گردید چون اعتقاد بر این بود كه در آن اوضاع مملكت بدتر از گذشته شد .پس از آن ،شایعاتی
تا آن زمان بهكار نرفته بود ،نوشتند« :شاه رفت» و این خﱪ وضعیت بحرانی ارتشبد قرهباغی نخواهد توانست نیروهای درباره تشكیل یك دولت ملی بهمیان آمد .كسانی چون دكﱰ
بسیار مهم را كه ضایعه اسفناك تاریخ ایران بود بهآگاهی صدیقی و مهندس بازرگان مورد نظر بودند ولی در نهایت
مسلح را رهﱪی و هدایت كند. امر ،دكﱰ شاپور بختیار از ﴎان جبهه ملی برای تشكیل
همگان رساندند. ما فكر میكردیم در صورت استقرار ارتشبد جم در محل كابینه انتخاب و پس از نظرخواهی از مجلس ،فرمان نخست
با عزیمت شاه از ایران ،ارتش فرمانده خود را از دست داد
و كل ملت رهﱪ خود را .این یك فاجعه برای مملكت ما بود. وزیری بنام ایشان صادر شد.
سلسله اعصاب و مركز فرماندهی در ارتش به هم ریخت. دكﱰ بختیار در اولین مصاحبه مطبوعاتی خود ،ضمن
در زمان و موقعیتی كه مرتباً اعﻼمیهها و اظهارات خمینی صحبت از اوضاع اشاره كرد كه اعلیحﴬت در نظر دارند
از پاریس صادر و در آنها تكرار می شد كه «شاه باید برود»، برای مدتی از مملكت خارج شوند .در اینجا برای هر فرد
آن ﴎبازی كه تفنگ در دست در پایگاهها و پاسگاهها و عامی و بی اطﻼع از سیاست نیز این نتیجه حاصل میشد كه
ﴎبازخانههای مملكت بنام شاه و بهفرمان شاه به خدمات پس از اعتصابات و اغتشاشات طوﻻنی و طرح ریزی ماهرانه
نظامی اشتغال داشته و ﴎافراز است كه از امنیت و استقﻼل وقایع در جریان و این كه در همه جا كلمه «مرگ بر شاه»
وطن دفاع میكند ،ناگزیر این را در مییابد كه قدرتی باﻻتر روی دیوارها به چشم میخورد و فردی كه برای رهﱪی این
از شاه وجود دارد .قدرتی كه شاه را تكان داده و از جای عملیات در خارج از مملكت ساخته و پرداخته بودند دا اً
خود بلند میكند ،خاصه این كه ﴎباز مسل ن است و شیعه نظرات و دستوراتش در سطح جهانی انتشار مییافت و
و معتقد به مرجع تقلید .او برخورد میكند به این شعار كه مكرر میگفت «شاه باید برود» و «شاه رفتنی است» ،با
همه جا بر در و دیوار كوچه و بازار به چشم میخورد« :به
رف شاه به خارج چه اوضاعی در پیش است.
قدرت خمینی ،شاه فراری شده!» البته ار اظهارات نخست وزیر جدید مستقی ً نتیجهگیری
ﴎباز جوان و سادهدل ایرانی تحت تأثیر تبلیغات بی یشد كه منظور بركناری شاه از مقام سلطنت است بلكه
انقطاع ،به تلقینات آخوند محله تسلیم شده با دریافت این طور وا ود میشد كه قرار است قانون اساسی اجرا شود
اعﻼمیهها و دستورالعملهایی كه او را به ترك خدمت و و شاه سلطنت كند نه حكومت؛ فعﻼ هم برای این كه
خودداری از اجرای دستورات مافوق دعوت میكنند ،تفنگ دست دولت در كارهایش باز باشد ،اعلیحﴬت برای مدتی
را به زمین میگذارد و روانه خانه میشود. از مملكت خارج میشوند.
تعیین وزرای كابینه بختیار و معرفی آنها به حضور شاهانه
